Kookboek/Nederlandse keuken

Receptenindex

Op deze pagina vindt u informatie over de Nederlandse keuken, het ontstaan, de gebruikelijke voedselsoorten enz. Een lijst van recepten uit de Nederlandse keuken vindt u onderaan.

Geschiedenis

In de prehistorie hadden we in Nederland nog niet echt iets als een 'keuken'. Het was gewoon leven van wat de natuur te bieden had. Na het vestigen op vaste plaatsen ging men veel vruchten eten, maar ook granen kregen een plaats op de lijst van dagelijks voedsel.
Met de opkomst van de moderne middelen kreeg men steeds meer de kans om voedsel anders klaar te maken, koken bijvoorbeeld, werd met het gebruik van gas een stuk toegankelijker.
De introductie van de aardappel wilde aanvankelijk niet lukken, maar tijdens een landelijke hongersnood moest men dit product wel gebruiken. Toen de hongerperiode over was, is de aardappel nooit meer weggegaan en tegenwoordig is hij in Nederland niet meer weg te denken.
Met de ontdekking van kruiden en specerijen vond opnieuw een totale omslag plaats in de Nederlandse keuken. Ineens was het mogelijk het voedsel een totaal andere smaak mee te geven. Uiteraard kenden we al zout, maar van nootmuskaat bijvoorbeeld, had men nog nooit gehoord.

De ontdekking van kruiden en specerijen, en de invloeden van andere culturen op de eetgewoonten van de Nederlanders heeft niet alleen voor een verrijking gezorgd van het aanbod van recepten, maar tevens ook voor een verarming van de bekendheid met "typisch Nederlands" voedsel. Anno 2006 is een aanzienlijk deel van de dagelijkse voeding van de Nederlander anno 1900 (zoals gort, koolrabi en boekweit) nog maar sporadisch in winkels te verkrijgen, en is de jongere generatie onbekend met gerechten die ooit gemeengoed waren.

De huidige keuken

Van oudsher werd er veel pap gegeten, al of niet aangevuld met brood en beleg. In de loop van de 20e eeuw werd er minder pap gegeten en meer brood. De warme maaltijd bestaat vaak uit aardappelen, vlees en groente. Op het platteland werd de warme maaltijd lange tijd 's middags geserveerd. Toen kinderen en buitenshuis werkende vaders tussen de middag niet meer naar huis konden om te eten, verschoof die naar de avond.

Ontbijt

Een ontbijt kan bestaan uit:

Vers fruit of vers geperst vruchtensap.
Brood met eenvoudig beleg, zoals kaas, vleeswaren, pindakaas, zoet beleg en/of een gekookt ei; een alternatief is pap, muesli, Brinta, ontbijtgranen (zoals corn flakes) of havermout met (warme) melk. Soms is de keuze groter, met bijvoorbeeld beschuit, knäckebrot, broodjes, croissant, eierkoek en/of krentenbollen.
Thee, koffie, glas melk of karnemelk.

Lunch

Een lunch bestaat vaak uit een broodmaaltijd, met thee, koffie, glas melk of karnemelk. Soms wordt er soep, kroket, een spiegelei (uitsmijter), een visje van de markt, een ander warm hapje of een salade bij gegeven.

Warme maaltijd

Een warme maaltijd bestaat in de regel uit:

Een hoofdgerecht.
Een "toetje" (dessert) met zuivel, zoals vla of yoghurt, op bijzondere dagen ook wel ijs.

Op zondag of andere bijzondere gelegenheden kan er ook een voorgerecht zijn, zoals soep of een garnalencocktail.

Tegenwoordig bestaat het hoofdgerecht van de Nederlandse warme maaltijd voornamelijk uit aardappels en groenten met een stukje vlees, vis of kip of een gehaktbal. In de wereld stelt deze niets voor ten opzichte van bijvoorbeeld de Franse keuken, maar veel Nederlanders zijn na de vakantie toch maar wat blij dat ze weer gewoon een Nederlandse prak kunnen eten.
De basis van de Nederlandse keuken bestaat het hele jaar door uit aardappels. Door het jaar heen wisselen de groenten gewoonlijk naar wat de natuur op dat moment te bieden heeft. Echter, tegenwoordig worden ook in de winter zomergroenten gegeten.
Enkele typisch Nederlandse groenten zijn: boerenkool, sperziebonen, wortelen, bloemkool en andijvie.
Onder invloed van "vreemdelingen", zoals de kolonieën, immigranten en vakanties, deden vanaf de jaren 1950s ook (Indonesische) rijstgerechten en Italiaanse pastaschotels (macaroni, spaghetti) hun intree. Rijstgerechten kenden Nederlanders daarvoor alleen van de rijstebrij (rijst met krenten) en rijstepap.

Nederlandse recepten

Zie ook de categorie met alle in het kookboek aanwezige Nederlandse recepten

Vlees en aanverwanten

Snacks

Desserts / Cakes

Dranken

Boerenjongens (Farmboys)
Boerenmeisjes (Farmgirls)
Kwast