Italiaans/Les01

Uit Wikibooks
Ga naar: navigatie, zoek

Italiaans

Inleiding

  1. Inleiding op de cursus

Lessen

  1. Alfabet en uitspraak
  2. Regelmatige werkwoorden
  3. Lidwoorden en venire
  4. Voltooid tegenwoordige tijd en delend lidwoord
  5. Wederkerende werkwoorden
  6. Bijvoeglijk naamwoord, bezittelijk voornaamwoord
  7. Andare, teksten lezen en klokkijken
  8. Getallen, tenere en dovere
  9. Voorzetsel, rimanere, uscire en stare
  10. Meewerkend voorwerp, vraagwoorden en dare
  11. Bijwoord, onbepaald voornaamwoord, toekomende tijd
  12. Gebiedende wijs, rangtelwoorden
  13. Verleden tijd
  14. Vergelijking en bere
  15. Ci en ne
  16. Onvoltooid deelwoord
  17. Persoonlijk voornaamwoord
  18. Congiuntivo en passivum
  19. Condizionale en voegwoorden
  20. Afsluitend examen
  21. Einde

Toetsen

  1. Toets les 2 en 3
  2. Eindexamen
  3. Luistertoets

Overig

  1. Nuttige woorden
  2. Grammatica
  3. Grammatica-overzicht
  4. Woordenlijst
  5. Cultuur en eetgewoonten van Italië
  6. Huurcontract
  7. Meningen
  8. Antwoordenboek

Auteurs

  1. Dion
  2. Hansmuller


<Inhoudsopgave - Inleiding - Les 1 - Les 2>

Onderwerp[bewerken]

In les 1 (Lezione Uno of La prima lezione) van de cursus Italiaans worden alfabet, uitspraak en klemtoon behandeld. Er komt geen toets over les 1, maar dit is wel zeer belangrijke stof.

Alfabet met uitspraak[bewerken]

A ('aa') B ('bie') C ('tsjie')
D ('die') E ('ee') F ('effe')
G ('dzjie') H ('acca') I ('ie')
J (i lunga, 'ie loenga') K (la kappa) L ('elle')
M ('emme') N ('enne') O ('oo')
P ('pie') Q ('koe') R ('erre')
S ('esse') T ('tie') U ('oe')
V ('woe') W (doppia/o vu, vu doppia/o 'doppia woe' enz.) X ('ieks')
Y (i greca, ipsilon, 'i greeka' of 'iepsielon') Z (la zeta, 'la dzèta')

Merk op:

  • Aan de klank van sommige letters wordt ie toegevoegd: B (uitspraak 'bie'), C('tjsie'), D ('die'), P ('pie'), T (tie), X (ieks')
  • De meeste woorden in het Italiaans eindigen met een klinker.
  • Enkele benamingen van letters zijn afgeleid uit het Grieks, zoals 'kappa'(K) en 'zeta'(Z).
  • De y heeft twee benamingen, ipsilon ( uitspraak 'iepsielon', Nederlands: 'ypsilon') en 'i greca' ('Griekse i', uitspraak: 'ie greeka', Nederlands: 'i-grec').
  • De w heet doppia v (uitspraak: doppie-ja woe, dubbele v), vergelijkbaar met het Franse 'double v' en het Engelse 'double u' voor de 'w'.
  • De letters kunnen tenzij boven anders aangegeven, zowel mannelijk als vrouwelijk zijn! Dus we mogen bijvoorbeeld zowel 'la b' (uitspraak la bie) als 'il b' (uitspraak iel bie) zeggen. Er bestaat een voorkeur voor de vrouwelijke letter, dus la b. La lettera (de letter) is ook vrouwelijk.

Van oorsprong Italiaanse woorden worden geschreven met maar 21 letters. De k, w, x, y in vreemde woorden worden zo veel mogelijk vervangen door respectievelijk c, v, s en i. Bijvoorbeeld capoc (kapok), chilometro (kilometer, chi= kie omdat zonder h ci = tjsie), vodca (wodka), senofobia (xenofobie) maar yogurt (yoghurt). De j wordt niet meer gebruikt in de moderne spelling van Italiaanse woorden.

Uitspraak[bewerken]

De uitspraak van het Italiaans is erg simpel en consequent, maar niet alle gesproken verschillen tussen woorden komen tot uiting in de schrijfwijze. De Italiaanse spelling volgt de uitspraak zo veel mogelijk (fonetisch), met als extreem voorbeeld cesperiano = Shakesperiaans (naar de Engelse schrijver/dichter Shakespeare).

Het alfabet verraadt al een beetje de uitspraak van de meeste letters, de moeilijkste zet ik toch nog even op een rijtje. De klemtoon is vet aangegeven.

  • ce = tsje, vb. cerco (ik zoek, uitspraak tsjerko)
  • ci = tsjie, vb. cioccolata (chocolade), cit (stad), ciao (hoi tegen vrienden, kinderen en toeristen, uitspraak tsjiao)
  • ge = dsje, vb. Gerardo (Gerard, uitspraak Dsjerardo, met korte o)
  • gi = dzjie, vb. mangiare (eten), girare (afslaan, draaien)

→ Wanneer er tussen de 'c' en de 'i' of de 'g' en de 'i' een 'h' wordt geplaatst, ontstaat een keelklank: chi, che, ca, co,... = ki, ke, ka, ko,... ghi, ghe, ga, go,... = gi, ge, ga, go,... (voorbeeld: ghetto, met gh zoals de franse 'g' in 'garçon')
vb. ghiaccio (ijs = bevroren water, gi-a-tsjo)), chiacchierare (babbelen, uitspraak 'kijakjerare'). De g heeft nooit de harde Nederlandse raspende klank.

Uit de regels voor ce en ci volgen:

  • sce = sje, vb. conoscere (weten, kennen, leren kennen, konosjere)
  • sci = sji, vb. lo sciopero (de staking, lo sjiopero)

Verder

  • gli = lji, vb. tagliatelle (de tagliatelle, tal-jia-telle)

→ Opgepast voor dubbele klinkers: voor Nederlanders zijn dit tweeklanken, niet voor Italianen!

  • ie = ie-e, vb. grazie (dank je/u, uitspraak graa-tsie-je)
  • ui = oe-ie, vb. gratuito (gratis, uitspraak graa-toe-ieto met korte o). Een Nederlandse naam als 'De Ruiter' wordt in het Italiaans uitgesproken als 'Dee Roe-ie-ter'. 'Huygens' wordt 'Hoe-ie-djens'. Wel consequent!
  • eu = e-oe, ew vb. Europa (uitspraak Ewropa), euro (ewro)

Het Nederlands kent meer klanken dan het Italiaans, bijvoorbeeld onze "ui" (Italiaanse uitspraak wordt "oe-ie") en eu (wordt "e-oe" in Europa, E-oew-ropa = Ewropa). Voor Italianen zijn dit dus twee losse klinkers achter elkaar, net als 'ie' in 'grazie'. (Vergelijk maestro = ma-estro = meester) Daarom is het voor Nederlanders makkelijker om Italiaans uit te spreken dan omgekeerd.

→ Om de uitspraak van de letter c makkelijk te onthouden is er een ezelsbruggetje: Kaa, Koo, Koe, TSJe, TSJie (ca, co, cu, ce, ci). Dus als er na de c bijvoorbeeld een a staat spreek je de c uit als k. Maar als er na de c een e of i komt, spreek je de c uit als tsj.

Klemtoon[bewerken]

Meestal moet men uit het hoofd leren waar de klemtoon (vet aangegeven) in het woord ligt, over het algemeen ligt de klemtoon op de voorlaatste lettergreep, maar ook vaak op de twee na laatste lettergreep. Voor sommige zaken zijn er regels, bijvoorbeeld bij de werkwoorden.

Voorbeeld: 'parlare' (spreken, praten) in de onvoltooid tegenwoordige tijd

parlo (ik spreek), parli (jij spreekt), parla (zij/hij/het spreekt) & parlano (zij spreken)
→ In het enkelvoud en de 3de persoon meervoud ligt de klemtoon altijd op de eerste lettergreep bij de regelmatige werkwoorden op -are, -ire en -ere.
parliamo (wij spreken), parlate (jullie spreken)
→In de 1ste en 2de persoon meervoud ligt de klemtoon altijd op de tweede lettergreep van achteren.

Als de klemtoon op de laatste lettergreep valt, wordt dit door een accent aangegeven.

Net als in het Nederlands, zijn er in het Italiaans woorden waarvan de klemtoon in het spraakgebruik aan het verschuiven is. Zo kun je tegenwoordig zowel "soddisfa" horen als "soddisfa" (vroeger de enige correcte uitspraak, betekenis "hij/zij/het voldoet, is bevredigend").

<Inhoudsopgave - Inleiding - Les 1 - Les 2>
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.