Duits/Grammatica/Werkwoorden/Konjunktiv
<<Werkwoorden - Haben, sein en werden - Klankwissel tegenwoordige tijd - Regelmatig (zwak) tegenwoordige tijd - Voltooid deelwoord - Modale ww - Scheidbare ww - Lijdende vorm - Konjunktiv>>
De Konjunktiv ofwel aanvoegende wijs is een aparte modus naast de Indikativ. Er wordt zoveel als een wens, toegeving of aansporing mee uitgedrukt. De vaste persoonsuitgangen zijn: -e, -est, -et, -en, -et en -en.
In het Nederlands komt deze aparte modus (conjunctief) niet meer voor, behoudens enkele standaarduitdrukkingen (God zij dank, etc.).
Zwakke werkwoorden
[bewerken]Als voorbeeld voor de zwakke werkwoorden nemen we hieronder het werkwoord sagen (zeggen).
Tegenwoordige tijd (Konjunktiv I)
[bewerken]| sagen | |
|---|---|
| ich | sage |
| du | sagest |
| er/sie/es | sage |
| wir | sagen |
| ihr | saget |
| sie | sagen |
| Sie | sagen |
Verleden tijd (Konjunktiv II)
[bewerken]Bij zwakke werkwoorden is de Konjunktiv II (ofwel, de Konjunktiv in de verleden tijd) qua vorm geheel gelijk aan de onvoltooid verleden tijd van de Indikativ.
| sagen | |
|---|---|
| ich | sagte |
| du | sagtest |
| er/sie/es | sagte |
| wir | sagten |
| ihr | sagtet |
| sie | sagten |
| Sie | sagten |
Sterke werkwoorden
[bewerken]Als voorbeeld nemen we hieronder het werkwoord kommen (komen).
Tegenwoordige tijd (Konjunktiv I)
[bewerken]| kommen | |
|---|---|
| ich | komme |
| du | kommest |
| er/sie/es | komme |
| wir | kommen |
| ihr | kommet |
| sie | kommen |
| Sie | kommen |
Verleden tijd (Konjunktiv II)
[bewerken]Bij sterke werkwoorden wordt de Konjunktiv II gevormd door de uitgangen van de Konjunktiv I achter de werkwoordsstam te plaatsen, waarbij indien mogelijk de klinker van de stam een umlaut krijgt:
| kommen | |
|---|---|
| ich | käme |
| du | kämest |
| er/sie/es | kämet |
| wir | kämen |
| ihr | kämet |
| sie | kämen |
| Sie | kämen |
Let op! Bij een werkwoord als laufen is de stam van de verleden tijd lief-. Er komt in dit geval dus geen umlaut bij in de Konjunktiv II, aangezien dat niet kan bij een stamklinker -ie-:
| laufen | |
|---|---|
| ich | liefe |
| du | liefest |
| er/sie/es | liefet |
| wir | liefen |
| ihr | liefet |
| sie | liefen |
| Sie | liefen |
Onregelmatig
[bewerken]Sein
[bewerken]| Konjunktiv I | Konjunktiv II | |
| ich | sei | wäre |
| du | seiest | wärest |
| er/sie/es/man | sei | wäre |
| wir | seien | wären |
| ihr | seiet | wäret |
| sie | seien | wären |
| Sie | seien | wären |
Haben
[bewerken]| Konjunktiv I | Konjunktiv II | |
| ich | habe | hätte |
| du | habest | hättest |
| er/sie/es/man | habe | hätte |
| wir | haben | hätten |
| ihr | habet | hättet |
| sie | haben | hätten |
| Sie | haben | hätten |
Werden
[bewerken]| Konjunktiv I | Konjunktiv II | |
| ich | werde | würde |
| du | werdest | würdest |
| er/sie/es/man | werde | würde |
| wir | werden | würden |
| ihr | werdet | würdet |
| sie | werden | würden |
| Sie | werden | würden |