Heksenvervolging in Europa (1300-1720)/Verheviging van de heksenvervolging/Joseph Klaits. Verheviging van de heksenvervolging
Uit Wikibooks
14.2. Joseph Klaits. Verheviging van de heksenvervolging na 1550
Als er keuterboertjes bij het gerecht aankwamen met klachten over maleficiën, dan gingen de autoriteiten daar steeds meer aan voorbij. Ze gingen de beschuldigden meteen vragen stellen over duivelsaanbidding en vrijwillig geslachtsgemeenschap met Satan op de sabbatten. Dat deed de kerkelijke inquisitie al in de 15de eeuw en na 1520 deden de wereldse rechtbanken hetzelde.
Tussen 1560-1590 kwam er een wijziging in de wetgeving. Er hoefden geen maleficiën meer bewezen te worden. Elke omgang van de heks met de duivel was voldoende om haar op de brandstapel te brengen. De beschuldiging van verkeer met de duivel was door marteling eenvoudig te bewijzen, tremeer daar de restricties op martelen rond 1560 werden opgeheven.
[bewerken] Morele hervorming
De wetgeving werd dus steeds strenger. Maar dit was niet zozeer de oorzaak van de toename van de heksenvervolging. Het was eerder een gevolg van een morele hervorming die in die tijd woedde.
In de 16de en 17de eeuw hielden de (contrareformatorische) katholieke en protestante hogere klassen grote campagnes om het volksgeloof en het seksuele gedrag van het volk te "verbeteren". De religie van de keuterboertjes zat volgens hen vol met heidens bijgeloof. Zij begonnen militant het plattelandsvolk te bekeren tot het officiele Christendom. Zij probeerden zelfs het "missionarisstandje" op te leggen. Zij zagen overal de (hand van) duivel. Zij predikten hel en verdoemenis. De angst voor de duivel, de hel en de zonde (die al sinds 1100 werd aangewakkerd), werd enorm.
De hogere klasse wilde zichzelf onder controle houden en ascetisch zijn. De seksuele aspecten van het volk, speciaal van volksvrouwen baarden hen grote zorg. Mannen en ook priesters begonnen schuldgevoelens te krijgen over het feit dat ze zichzelf niet volledig onder controle hadden. Ze gaven de schuld aan de vrouwelijke verleidingskunst. Seksualiteit, vooral de vrouwelijke, werd een zwaar beladen onderwerp.
Heksenprocessen gingen steeds meer over seksuele fantasieën vanwege de beschuldigingen van deelname aan de sabatten. De heks werd een voorbeeld van gevaarlijke vrouwelijke seksualiteit. 80-90% van de beschuldigden was nu vrouw.
Na 1560 was er (speciaal in Protestantse gebieden) sprake van een duivelsteken, een ongevoelige plek op het lichaam van de heks, die de duivel bij haar inwijding had achtergelaten als een soort brandmerk. Of een derde tepel waaraan haar huisgeest (of incubus) (bloed) kon drinken. Daarom werden de heksen bij de ondervraging uitgekleed, geschoren en goed bekeken en overal geprikt. Vooral op de schaamdelen moest goed gezocht worden. Een wrat of wijnvlek was voldoende.
Ook de wet bemoeide zich steeds meer met morele zaken. Rond 1570 kwamen zaken als bigamie, sodomie, incest, kindermoord en overspel in de wet te staan. Seksualiteit voor het huwelijk werd strafbaar. De autoriteiten vaardigden steeds strengere wetten uit als gevolg van de morele hervorming.
[bewerken] Oorlog tegen volkscultuur
Behalve de onderdrukking van de seksualiteit werden ook dansen, gokken en toneelspelen als zijnde immoreel ontmoedigd. Volksfeesten als carnaval hadden soms aanleiding gegeven tot grootschalige rellen en werden dus verboden door de geestelijkheid en de wereldse autoriteiten. De volkscultuur was rond 1700 vrijwel verdwenen. Minderheden en dissidenten werden opzij geschoven.
Hoewel de elite steeds meer op het volk ging neerkijken, veranderde het gedrag van het volk toch sterk in de door de elite gewenste richting.
De heksenvervolging was een deel van de veelzijdige oorlog van de moreel hervormde elite tegen de volkscultuur in de 16de en 17de eeuw. Zij verscheen daartoe ook steeds vaker op het platteland. Daardoor nam de heksenvervolging na 1550 toe. Waar de morele hervorming later doordrong, begon de verheviging pas rond 1600. In Rusland, waar het idee van duivelsaanbidding en sabbat helemaal niet doordrong, kwam ook geen heksenwaan. De morele hervorming van de 15de en 16de eeuw was de feitelijke oorzaak van het toenemen van de heksenvervolging.
