Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Benodigde voorkennis:
  • Deel I Basis
  • Enige ervaring met Commons (zoeken, navigeren, categorieën)
Handboek Wikimedia Commons
Inleiding
Deel I Basis
Deel II Voor gevorderden
Afkortingen
Index

Dit deel is voor wie al ervaring heeft met Commons, zijn/haar kennis wil uitbreiden, vrijwilliger wil worden en/of gewoon snel iets wil nakijken.

Beleid en richtlijnen[bewerken]

De Commons-gemeenschap heeft regels vastgesteld voor het gebruik van Commons. In het algemeen worden wettelijke regels, zoals die van auteursrecht, streng nageleefd. Ook vandalisme en ander slecht gedrag worden niet getolereerd. Daarnaast zijn er talloze andere beleidsregels en richtlijnen:

Beschrijvingen[bewerken]

Op elke Commons-pagina kan in de daarvoor bestemde ruimtes tekst worden opgenomen: in bestandspagina's, categorieën, galerij-pagina's en uiteraard op Overleg- en Discussie-pagina's.

Beschrijvingen beginnen op Categorie-, Galerij- en Bestandspagina's in de regel met {{nl|1=tekst}}. Hierbij staat "nl" voor Nederlands en in plaats van "tekst" kun je de Nederlandstalige beschrijving opnemen. Voor andere taalcodes zie Commons:Language templates. Als er beschrijvingen in meerdere talen worden opgenomen, is de volgorde alfabetisch: nl komt na en(gels).

In een beschrijving kun je alle voorkomende opmaakcodes en verwijzingen gebruiken, ook opsommingen, een tabel of een galerij, hoewel voor een galerij de voorkeur wordt gegeven aan een aparte pagina. In principe is een beschrijving niet langer dan enkele regels, het moet geen Wikipedia-artikel worden.

Als je uit een externe bron citeert, wordt het op prijs gesteld als je referenties en bronnen vermeldt. Dat kan in de regel ìn de tekst, aan het eind van het citaat, bijvoorbeeld: Bron: ..... en dan in kleine letters. Een bron kan bijvoorbeeld een boek, artikel of website zijn.

Voor details voor beschrijvingen van categorieën, bestandspagina's en galerijen: zie aldaar.

Tekstopmaak[bewerken]

Het programma dat in Wikimedia-projecten wordt gebruikt, is helaas geen Word, maar werkt met HTML. Daarom zul je alle tekstopmaak via codes moeten aangeven. De meest gebruikte codes kun je toevoegen via snelkoppelingen. De andere zul je handmatig moeten toevoegen.

Via snelkoppelingen[bewerken]

Toolbar



Als je op een pagina de tab "Bewerken" hebt aangeklikt, zie je bovenaan, net onder de naam van de file, een balk, de toolbar. Klik voor een uitgebreidere versie op "Uitgebreid".
Hier zijn snelkoppelingen (v.l.n.r.) voor Vet (V), Cursief (C), een koppeling naar een andere webpagina, de mogelijkheid om afbeeldingen, referenties en sjablonen op te nemen, syntax te highlighten, Speciale tekens op te nemen en Edittools (die ook onderaan de pagina staan).
Op de tweede regel (als je op "Uitgebreid hebt geklikt) zijn er buttons voor:

  • het maken van een kopje voor een nieuw hoofdstuk of een nieuwe paragraaf, hoe minder "="-tekens, hoe groter het lettertype; meer =-tekens zijn subkopjes
  • tekstopmaakt: een ongenummerde en genummerde lijst maken, code voor het invoegen van codes om ervoor te zorgen dat codes als tekst worden getoond en niet als koppeling/link, een harde return/nieuwe regel, groot lettertype, klein lettertype, superscript, subschript
  • invoegen van een galerij, doorverwijzing en tabel
  • zoeken en vervangen (uiterst rechts).

Hoe het werkt:

  • selecteer de tekst waar je iets mee wilt, klik op de betreffende button en vul het pop-up-scherm (niet voor vet/cursief) aan; òf
  • als je iets wilt invoegen: ga op de juiste plek in de tekst staan, klik op de gewenste button en vul het pop-up-scherm aan.

Handmatig[bewerken]

Voor de uitleg over andere codes leunt Commons zwaar op de help-pagina's in de Engelse Wikipedia.

  • Voor een eerste oriëntatie: Tekstopmaak in Wikiboek;
    • NB-1 voor tekstkleur (achtergrond en gekleurde tekst) moeten in Commons andere codes worden gebruikt, zie Help:Using colours
    • NB-2 voor ondertekening moet je in Commons vier ~ gebruiken, geen drie.
  • Voor een uitgebreider overzicht: Help:Wikitext.

Links binnen Commons, naar andere Wikimediaprojecten en links naar externe websites kun je ook handmatig maken. Het algemene format binnen Commons voor Commons en andere Wikimedia-projecten is: [[x:YYYY|Yyyyy]]. Dus:

  • Dubbele vierkante haken openen en sluiten.
  • "x:" is afhankelijk van het project waarnaar verwezen wordt. De codes daarvoor zijn te vinden via:
    • Help:Interwiki linking voor de schortcuts van de projecten.
    • Voor projecten waarbij er per taal één is (zoals Wikipedia en Wikibooks) komt er een taalcode bij: Commons:Language templates. Voorbeeld van een link naar een pagina in de Nederlandse Wikipedia: [[w:nl:YYYY|Yyyyy]]. "w:" staat voor Wikipedia, "nl:" staat voor de Nederlandstalige. Voorbeeld: [[w:nl:Vlaamse Kunstcollectie|Vlaamse Kunstcollectie (VKC)]], dat in de tekst wordt vermeld als: Vlaamse Kunstcollectie (VKC).
  • Dan twee tekstgedeeltes gescheiden door een |. Alles wat voor "|" staat betreft de link, wat er achter staat is de tekst die de lezer te zien krijgt.
  • De link:
    • Het is gebruikelijk om de links op te nemen zonder "_" uit de URL, en juist de titel over te nemen zoals die op de betreffende pagina staat.
    • "YYYY" is een link en kan van alles zijn: een categorie, bestandspagina, galerij-pagina, Help-pagina, etc. Voorbeeld: [[c:Category:Art|Categorie:Kunst]], de leesbare tekst wordt: Categorie:Kunst.
  • De tekst achter de "|" (in het voorbeeld: Yyyyy) is in principe vrij, maar het wordt wel aanbevolen om die gelijk te houden aan de titel van de link.

Links naar externe websites hebben één vierkante haak (openen + sluiten) en de "|" is vervangen door een spatie. Voorbeeld: [https://www.overheid.nl Overheid.nl] voor Overheid.nl.

Templates[bewerken]

Zie Commons:Templates voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Een template is een sjabloon dat ervoor zorgt dat een mini-programma wordt uitgevoerd. Je kunt ze alleen maar zien als je op "Bewerken" bovenaan klikt, ze staan tussen dubbele accoloades: {{XXX}}. Voorbeelden van wat templates doen:

  • infobox tonen, een omkaderde box rechtsboven in een categorie: deze haalt per taal informatie en een foto op uit het corresponderende Wikidata-item, zie bijvoorbeeld Category:Agriculture
  • navigatiebox tonen (bovenaan een categorie, voor links naar dezelfde categorieën voor andere landen/provincies/locaties), zie bijvoorbeeld de langgerekte box bovenaan Category:Agriculture in Bulgaria
  • de bovenliggende categorieën ophalen als de betreffende categorie voorkomt in een reeks van categorieën die slechts weinig verschillen, bijvoorbeeld voor datum-categorieën; zie bijvoorbeeld de ondercategorieën van Category:Categories of the Netherlands by date; als je een nieuwe categorie wilt maken waarvan alleen het jaartal of de datum verschilt, dan
    • maak je een nieuwe categorie-pagina aan met als voorbeeld een soortgelijke, al bestaande categorie
    • kopieer je de template uit de oude categorie-bewerkingspagina
    • plak je die in de nieuwe categorie-pagina
    • pas je daarin de parameters aan naar die van de nieuwe categorie;
  • een boodschap tonen, bijvoorbeeld:
    • dat de betreffende categorie een hoofdcategorie is en er zo min mogelijk losse bestanden in mogen staan, zie bovenaan c:Category:Agriculture
    • een verwijzing naar een verwante categorie: "Zie ook Forestry" bijna bovenaan in Category:Agriculture
    • een alfabet/Inhoud als de categorie erg groot is geworden, zie c:Category:Agriculture bovenaan, zodat je snel kunt navigeren naar gewenste bestandpagina's die beginnen met een bepaalde letter.

Voor het zoeken naar bestaande templates: zoek direct met Template:Naam (dus zonder de {{}}) of kijk in (de ondercategorieën van) Category:Commons templates.
Zelf een nieuw template maken, voor bijvoorbeeld een stad die nog niet voorkomt bij de bestaande year-templates (zie Category:Category navigational templates for Belgium, Category:Category navigational templates for the Netherlands, resp. Category:Category navigational templates for Suriname): kopieer de template van een andere stad en pas de parameters aan naar die van de nieuwe stad. Een geheel nieuwe template maken is voor ervaren programmeurs.

Categorieën voor gevorderden[bewerken]

Zie Categorieën voor gevorderden.

Uploaden - vervolg[bewerken]

Zie Uploaden voor gevorderden.

Bewerken van bestandspagina's[bewerken]

Zie Bewerken van bestanden.

Galerijen[bewerken]

Zie Galerijen.

Discussies en overleg[bewerken]

In Commons zijn er diverse manieren om iets ter discussie te stellen, je mening te geven en te overleggen met andere Commons-deelnemers:

  1. Elke pagina heeft een Overleg-pagina: bestandspagina's, categorieën, galerij-pagina's, gebruikers (users), beleids-pagina's en Help-pagina's. Hierop kun je vragen, opmerkingen en ander commentaar achterlaten indien dit commentaar betrekking heeft op die bepaalde pagina. Maak per onderwerp een apart kopje, altijd onderaan de overige kopjes. Ping {{ping|UserXYZ}} in ieder geval de uploader/maker en/of anderen van wie u een reactie zou willen krijen.
  2. Categorieën worden in de regel bediscussieerd op een speciale pagina die aangemaakt wordt als iemand klikt op "Categorie bediscussiëren" in de linkerkolom van die categorie. Zie Commons:Categories for discussion voor het hoofdartikel over dit onderwerp en voor voorbeelden van discussies. Vervolg zie Een categorie nomineren voor verwijdering (alleen bediscussiëren van een categorie werkt vrijwel op dezelfde manier als nomineren voor verwijdering).
  3. Bestanden voor verwijdering nomineren (en bediscussiëren): zie Bestanden nomineren voor verwijdering.
  4. Algemene vragen kun je stellen in De Kroeg (voor Nederlandstalige kwesties) of bij de Village pump (in het Engels) voor alle andere zaken.

Conventies tijdens discussies en overleggen[bewerken]

  1. Onderteken elke bijdrage aan een discussie of overlegpagina altijd met --~~~~, waardoor je handtekening en de datum automatisch onder je bijdrage worden vermeld.
    1. Als iemand anders vergeten is te signeren, voeg dan toe: {{unsigned2|11 jul 2021 16:43‎|account-naam contribuant}} (maar dan met de juiste datum en tijd, die vind je via de tab Geschiedenis weergeven).
  2. Reageren:
    1. Reageer op een bijdrage altijd op de pagina waarop de discussie is gestart of wordt gevoerd. Zo blijft de hele discussie bij elkaar en hoef je niet steeds heen-en-weer te springen om een vervolg of voorafgaand deel te kunnen lezen. Dus als iemand een boodschap achterlaat op jouw Overlegpagina, dan reageer je ook op jouw Overlegpagina. Als iemand jou pingt op een discussiepagina, dan reageer je op die discussiepagina.
    2. Reageer op de bijdrage van een ander door jouw bijdrage er onder te zetten en in te springen; inspringen doe je door een regel te beginnen met een dubbele punt :. Latere reacties beginnen met telkens één ":" extra.
    3. Blijf gedurende discussies beleefd, ook al gaat het er soms hard aan toe. Houd het zakelijk, objectief en constructief. Baseer je op literatuur, gezaghebbende websites, Commons-regels en je eigen inzichten. Probeer consensus te bereiken en compromissen te sluiten als je er niet uitkomt. Maar er zijn ook grenzen aan vriendelijkheid, zie Not staying mellow (essay) (mellow = zacht). NB Discussies blijven altijd bewaard en kunnen ook door anderen worden gelezen.
  3. Sjablonen: In een discussie worden vaak korte standaard opmerkingen gemaakt. Je voegt ze zelf toe via een sjabloon:
    1. Te verwijderen = {{vd}}
    2. Behouden = {{vk}} of {{keep}}
    3. Tegen = {{contra}}
    4. Voor = {{pro}} of {{agree}}
    5. @userX = {{ping|userX}} (dit sjabloon genereert een alert naar UserX, waardoor hij/zij weet dat er commentaar van hem/haar wordt verwacht)
      1. meerdere users tegelijk pingen: {{ping|Naam1|Naam2|}}
      2. Je kunt iemand op welke wiki dan ook pingen door de gebruikersnaam te linken in je bericht, bijvoorbeeld: [[Gebruiker:XYZ|XYZ]].
    6. Afgerond = {{done}}
    7. Meer sjablonen: Commons:Polling templates; via de bovenliggende categorieën zijn meer templates voor commentaar geven beschikbaar.
  4. Structureren:
    1. Structureer langere discussies met tussenkopjes.
    2. Als een discussie lang is (veel tekst) en je het overzicht dreigt te verliezen: zet even beknopt op een rijtje wat er tot nu toe is bereikt, welke punten nog open staan en waarover nog geen overeenstemming is. Vraag de deelnemers of dit klopt en of ze hun commentaar nog willen geven over de openstaande punten.

Overzichten met discussies[bewerken]

Je kunt meedoen aan lopende discussies. Kies alleen discussies uit waaraan je een zinvolle bijdrage kunt leveren, bijvoorbeeld antwoord kunt geven op openstaande vragen, een aspect belichten dat nog niet aan de orde is geweest, bronnen kunt aandragen die de discussie vooruit kan helpen of een korte samenvatting kan maken als je door de bomen het bos niet meer ziet.
Je kunt niet meer meedoen als ze zijn afgesloten, dan zul je zelf een nieuwe discussie moeten starten als je iets (opnieuw) aan de kaak wilt stellen. Verwijs dan wel naar de oude discussie.

Accounts voor gevorderden[bewerken]

Behalve volop meedoen op Commons (en zuster-projecten), heb je met een eigen account nog enkele andere, meer persoonlijke opties:

  • Je eigen onderpagina's maken, bijvoorbeeld voor galerij-pagina's met je ge-uploade foto's (al of niet per onderwerp; je kunt hiervan links op je eigen voorpagina zetten), of een kladblokpagina om een galerij-pagina op te zetten die je later publiceert en dan weer gebruikt voor een nieuwe opzet. Ga daarvoor naar de hoofdpagina van je account. Type vervolgens in de URL achter je accountnaam een slash en de naam van de gewenste pagina, bijvoorbeeld https://commons.wikimedia.org/wiki/User:XYZ/Kladblok. (NB gebruik in plaats van XYZ je eigen username.)
    • Om te kijken welke onderpagina's je hebt: zet {{Special:Prefixindex/User:XYZ/}} in een eigen onderpagina.
  • Kijken bij welke onderdelen van Wikimedia je allemaal iets hebt gedaan: https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/XYZ (vul ipv XYZ je eigen username in).
  • Het gebruik van je uploads zien: Glamtools. Vul veld User in, Enter en klik op tab "File usage details". Deze tool is ook te gebruiken voor categorieën. NB Het gebruik van bestanden op Commons zelf wordt niet meegeteld, zoals in galerijen.
  • Je volglijst schonen als je vindt dat je teveel attenderingen krijgt n.a.v. wijzigingen in pagina's die je volgt. Klik op "Volglijst" helemaal rechts bovenin. Je ziet nu het aantal pagina's je volgt en een lijst met de laatste wijzigingen die gemaakt zijn voor pagina's die je volgt. Om je volglijst aan te passen zijn er verschillende manieren:
    • Klik rechts op de button "Bewerk uw volglijst". Als je minder dan ±8.000 pagina's volgt, krijg je een overzicht van alle pagina's die je volgt. Je kunt nu aanvinken welke je niet meer wil volgen en vervolgens helemaal onderaan op de button klikken om die te verwerken. Als je niet zeker van je zaak bent, kun je op de link van een pagina klikken (kies voor openen in een nieuw venster, anders loop je het risico dat je weer opnieuw kunt beginnen met aanvinken) en kijken waar de pagina over gaat.
    • Als je meer dan ±8.000 pagina's volgt, krijg je nu een Server timeout; er zijn dan teveel pagina's om te laten zien en dat kan het systeem niet aan. Ga terug naar de vorige pagina en klik rechts bovenin op "Bèta", dan op "Volglijst" en tenslotte op "Ruwe volglijst bewerken". Nu kun je gemakkelijk regels wissen door die te selecteren en te verwijderen uit de lijst. Let er wel op dat je lange titels helemáál selecteert, ook als ze op de volgende regel doorlopen. Vergeet tenslotte niet om onderaan de pagina op de button "Volglijst bijwerken" te klikken (anders is al het werk voor niets geweest). De verwijderde regels zijn nu echt uit je volglijst verwijderd.

Over Wikidata[bewerken]

Wikidata-logo

Zie Wikidata:Introductie voor de hoofdpagina over dit onderwerp in Wikidata.
Wikidata is de kennisbank van Wikimedia. Per onderwerp bevat hij gestructureerde informatie in diverse talen, links naar items over hetzelfde onderwerp in andere Wiki-projecten (zoals Wikipedia, Wikiboek en Wikivoyage) en een foto en/of een kaart die de lading dekt. Voorbeeld: Q84 (Londen). Wikidata fungeert als centrale opslagplaats voor de gestructureerde gegevens van Wikimedia-zusterprojecten en voor de verbinding ertussen.

Wikidata zorgt ervoor dat je vanuit Commons direct naar overeenkomstige Wikipedia-pagina's kunt springen, in elke gewenste taal, en andersom vanuit Wikipedia naar Commons, Wikibook, WikiWoordenboek, Wikivoyage en andere Wikimedia-projecten. Net als andere Wikimedia-projecten is de informatie uit Wikidata voor iedereen te gebruiken, zelfs zonder voorwaarden, want alle gegevens zijn opgeslagen met de licentie CC-O.

Zorg dat je ook bij Wikidata bent ingelogd om alle informatie in het Nederlands te kunnen lezen en om wijzigingen uit te voeren.

Wikidata-items[bewerken]

Wikidata is opgebouwd uit miljoenen items. Eén item gaat over één onderwerp. Een item is gestructureerd volgens een strakke indeling:

  1. Helemaal bovenin staan:
    1. de titel in het Nederlands als je bent ingelogd en er een Nederlandse beschrijving is, anders in het Engels
    2. daarnaast tussen () een Q-nummer, een uniek nummer (identifier) waarmee je items kunt onderscheiden, ook als het om twee dezelfde woorden gaat met verschillende betekenissen, zoals milieu (sociale omgeving en natuurlijke omgeving) en namen van geografische aanduidingen die gelijk zijn (Putten, Limburg)
    3. onder de streep staat de beschrijving en een eventuele alias.
  2. Het eerste blok bevat beschrijvingen in diverse talen.
  3. Het tweede blok heet "Verklaringen" (statements), en bevat eigenschappen van het item; zij geven antwoord op de vraag: Wat is het item, waar gaat het over? Vaak is er ook een toepasselijke afbeelding.
  4. Vervolgens is er een blok met Identificatiecodes in andere databanken, zodat Wikidata ook echt een wereldwijde databank is.
  5. Ten slotte is er een overzicht van alle overige Wikimedia-projecten waarmee het item gelinkt is.

Je kunt in de regel niet zomaar informatie toevoegen aan een Wikidata-item, alleen in het bovenste blok kun je vrije tekst invoeren: begrippen, korte beschrijvingen en aliassen in elke gewenste taal. Voor de overige blokken geldt dat je alleen mag kiezen uit reeds beschikbare waarden in een tabel. Zo zijn de items onderling verbonden, blijft de structuur gehandhaafd en zijn gegevens ook voor programma's leesbaar en te combineren.

Wikidata en Commons[bewerken]

Wikidata is dus de verbinder tussen de verschillende Wikimediaprojecten, ook tussen Commons en bijvoorbeeld Wikipedia, Wikivoyage en Wikibooks. Dat is vooral te zien bij Commons-categorieën en galerijen. Voorbeeld: London.

  • In de linker zijbalk in een Commons-categorie of -galerij staan onderaan links naar andere Wikimediaprojecten over hetzelfde onderwerp. Helemaal onderaan naar de verschillende Wikipedia's, daarboven naar andere projecten in het Engels.
  • Rechts bovenaan staat vaak een Wikidata-infobox. In het onderste blok daarvan, onder "Authority control" staat het corresponderende Q-nummer van het Wikidata-item. Als je daar op klikt kom je uit in Wikidata bij dat corresponderende Wikidata-item.

De informatie hiervoor komt uit Wikidata.

Je kunt links leggen in Wikidata naar Commons en in Commons naar Wikipedia-pagina's:

  • In Wikidata, als er nog geen link is tussen een Wikidata-item en een Commons-categorie of -galerij en je wilt een Wikitdata Infobox toevoegen:
    • Zoek het juiste Wikidata-item op. Controleer goed of dit het juiste is.
    • Klik op "+ Verklaring toevoegen".
    • Vul het zoekvenster in met Commonscategorie of Commonsgalerij (afhankelijk van wat je wilt toevoegen).
    • Vul de naam in van de categorie resp. galerij.
    • Klik op V Publiceren.
Het kan even duren voordat je aanvulling in Commons zichtbaar is.
Nadat er een link is gelegd tussen een Wikidata-item en een Commons-categorie of -galerij, kun je aan een Commons-categorie of -galerij de tag {{Wikidata Infobox}} toevoegen. Hierdoor verschijnt er een infobox rechtsbovenaan in de betreffende Commons-pagina met informatie en een foto uit het corresponderende Wikidata-item.
Door dit Wikidata-item aan te vullen, verschijnt er ook meer informatie in de infobox op Commons. Om een Wikidata-infobox uit te breiden kun je:
  • Informatie toevoegen in het eerste blok.
    • Klik op "Bewerken" rechts boven.
    • Vul de informatie aan in de door jou gekozen taal.
    • Klik op "Publiceren".
  • Een foto toevoegen:
    • Zoek in Commons een geschikte foto uit die de lading dekt.
    • Klik in het betreffende Wikidata-item op "+ Verklaring toevoegen", vul in het venster afbeelding in en klik op de juiste link daaronder. Vul in het volgende venster de bestandsnaam in, zonder "File" en selecteer de juiste afbeelding.
    • Klik op "Publiceren".
  • Een Verklaring aanvullen of muteren:
    • Klik steeds op de juiste link voor "Bewerken"
    • Maak de gewenste wijziging
    • Voeg ook steeds een "Bron" toe.
    • Klik op "Publiceren".
  • Een andere Verklaring toevoegen (voor gevorderde Wikidata-gebruikers). Kijk eventueel bij soortgelijke Wikidata-items voor de mogelijkheden, bijvoorbeeld bij Q5598 (Rembrandt) voor welke persoonsgebonden Verklaringen mogelijk (en gewenst) zijn als je een Wikidata-item voor een persoon wilt maken of uitbreiden. Zie verder Help in Wikidata voor instructies.
  • In Commons een link leggen naar een Wikipedia-pagina:
    • Ga naar de linker zijbalk, helemaal onderin staat "Koppelingen toevoegen". Klik daarop.
    • Je krijgt nu een pop-up venster. Vul in het veld Taal "nl" in (of een andere taal, als je een link wilt leggen naar een andere Wikipedia). Je kunt nu klikken op "nlwiki" (= Nederlandse Wikipedia). Klik daarop.
    • Vul in het tweede veld, Pagina, de naam van de Wikipedia-pagina in, eronder verschijnt nu de correcte naam in Wikipedia, klik daar op. Klik vervolgens op de button "Koppelen met pagina".
    • Als het goed is wordt de link nu gelegd en zie je links onderaan in de Commons-categorie "Nederlands" staan.
Het kan even duren voordat de link ook in Wikipedia is te zien.

Je inzetten als vrijwilliger[bewerken]

Dat zou geweldig zijn! Het gaat vooral om orde in de chaos brengen. Dus als dat je passie is, zit je hier goed. Je kunt er net zoveel tijd insteken als je wilt, op tijden die jou uitkomen. Je kunt zelf je werkzaamheden kiezen en er net zoveel afwisseling in brengen als je zelf wilt: bestanden beter vindbaar maken, categoriseren, galerij-pagina's maken of aanvullen, deelnemen aan discussies, categorieën herstructureren die dat nodig hebben en wat er verder op je pad komt, in het algemeen of op jouw interessegebieden. Er is genoeg te doen. Het enige dat je nodig hebt is een Wikimedia-account, een laptop of pc met internetaansluiting, en bij voorkeur enkele specifieke vaardigheden.

Vaardigheden[bewerken]

Voor een succesvolle deelname als vrijwilliger is het ideaal als een nieuweling vele vaardigheden bezit. In werkelijkheid heeft niemand al deze vaardigheden, maar hier is een verlanglijstje[1]:

  • redelijke schriftelijke beheersing van het Engels en overweg kunnen met een vertaalprogramma (bijvoorbeeld Google Translate of Deep Translator)
  • een brede algemene vorming (voor algemene onderhoudswerkzaamheden) en/of expertise op een bepaald terrein (bijvoorbeeld voor het beter categoriseren van bestanden op je expertise-gebied en het beantwoorden van vragen)
  • logisch en systematisch denken
  • vaardigheden van bibliothecarissen/informatiespecialisten: structureren van informatie, objectieve beschrijvingen maken, trefwoorden (categorieën) toekennen, zelf informatiestructuren uitbreiden, of de bereidheid die al doende aan te leren
  • zelfstandig kunnen werken, zelf je tijd indelen en je werkzaamheden kiezen (jezelf opdrachten of taken geven), zelf betrouwbare informatie vinden, uitzoeken hoe iets werkt of wat de beste methode is en als je het echt niet weet op de juiste plek om hulp vragen
  • maar ook weer niet te eigengereid zijn en goed kunnen inschatten wanneer je zelfstandig iets kan veranderen of het eerst moet bediscussiëren
  • zorgvuldigheid, nauwkeurig werken
  • de bereidheid en het vermogen om te leren en je aan te passen aan een gemeenschap en te handelen naar het beleid van die gemeenschap
  • een gevoel voor tact en fatsoensnormen, beleefd en to-the-point kunnen blijven óók als de discussie heftig is
  • tegen een stootje kunnen, niet altijd zul je immers je zin krijgen en er zal wel eens een nare opmerking naar je worden gemaakt (ook al is dat niet de bedoeling)
  • vertrouwd zijn met computers; een ietsiepietseltje kennis van programmeren en HTML helpt ook of de bereidheid je op beginnersniveau daarin te verdiepen, Commons heeft alléén de modus "Brontekst bewerken" en geen Visual Editor zoals Wikipedia wel heeft, dus je moet zelf allerlei codes toevoegen om de gewenste layout te bewerkstelligen; maar laat dit je niet afschrikken.

Mogelijke werkzaamheden[bewerken]

Kies per keer waar je zin in hebt, probeer alles een keer uit en doe vooral wat bij je past en waar je plezier in hebt. Dit is een onvolledige lijst, vul hem gerust aan! En bedenk: alle kleine beetjes helpen.

  • Foto's uploaden - volg wel steeds het Stappenplan:
    • Selecteer de mooiste en beste foto's die je ooit hebt gemaakt en upload die.
    • Onderzoek in Commons welke onderwerpen nog ontbreken in de categorieën voor jouw wijk, woonplaats, streek en/of provincie.
      • Kijk in je eigen verzameling foto's of je die wellicht al gemaakt hebt en upload ze.
      • Kijk op Flickr of daar misschien foto's van het gewenste onderwerp zijn met de juiste licentie, en hevel ze over naar Commons.
      • Ga er op uit met je fototoestel en selecteer na elke trip de beste foto's voor Commons.
    • Onderzoek de beeldbank van het archief bij jou in de buurt (stadsarchief, streekarchief, provinciaal archief) of er nog interessante foto's of andere afbeeldingen zijn die je in Commons zou willen opnemen.
    • Benader makers van foto's die goed zouden passen op Commons, maar niet de juiste licentie hebben, die je bijvoorbeeld op internet hebt gevonden. Zie Toestemming voor gebruik afbeelding vragen voor een voorbeeld. Zie de Engelse versie (klik linksonder op de Nederlandse pagina) voor meer voorbeelden.
  • Al surfend door Commons vind je in de regel zelf wel iets dat niet klopt of verbeterd kan worden. Ga gerust daarmee aan de slag! Begin bijvoorbeeld met:
    • Een overbevolkte categorie (die meer dan 200 bestanden bevat) over je favoriete onderwerp hercategoriseren; maak eventueel nieuwe onder-categorieën als dat nodig is.
    • Herstructureren van bestaande categorieën, met te weinig onder-categorieën of veel te veel bestanden, zie bijvoorbeeld Category:Categories requiring temporary diffusion.
    • Beschrijvingen (in categorieën en/of bestandspagina's) aanvullen of vertalen. Als je hiervoor een externe bron gebruikt, vermeld die dan.
  • Categorieën toekennen aan bestandspagina's zonder categorie. Zie Categorieën toekennen - vervolg voor de instructie. Je vindt dergelijke categorieën via:
Let op:
  1. Soms verdwijnt de categorie voor uncategorized media vanzelf, andere keren moet je hem zelf verwijderen als je een bestand hebt gecategoriseerd.
  2. Dit betreft in de regel bestanden die nog niet beoordeeld zijn op rechtmatigheid. Het komt vaak voor dat nieuwe bestanden verwijderd worden omdat ze niet aan de Commons- en/of wettelijke voorwaarden voldoen. Als je hier tijd in steekt, kun je later teleurgesteld worden. Beoordeel daarom altijd als eerste of een bestand wel aan de voorwaarden voldoet. Notoire boosdoeners:
  • Afbeeldingen met moderne kunst waarvoor geen FOP geldt.
  • Portretfoto's van mensen die vooral zichzelf willen promoten maar die niet aan de eisen van Commons voldoen (de afgebeelde persoon is niet beroemd, heeft geen eigen Wikipedia-pagina en de foto is ook anderszins niet de moeite waard voor educatieve doeleinden). Controleer in de bestandspagina of de foto ergens wordt gebruikt, in dat geval kan de foto blijven. Zo niet: vermeld als reden in je verwijderingsverzoek: [[c:Commons:CSD#F10|CSD F10]] (personal photos by non-contributors).
  • Veel andere foto's in een familiale of vriendschappelijke setting vallen ook buiten de scope van Commons, tenzij ze gebruikt worden. Vermeld Out of [[Commons:Project scope]]: Commons is not private photo album. Not used. in het verwijderverzoek. Uitzonderingen: foto's van koninklijke families en andere beroemde personen met een Wikipedia-pagina.
  • Kleine foto's (onder de 100kb) en foto's waarvoor in de bestandspagina onderaan geen of zeer weinig metadata met technische gegevens zijn opgenomen (Merk camera, Belichtingstijd, ISO-waarde, e.d., oftewel: EXIF-data). Waarschijnlijk zijn dergelijke foto's niet gemaakt door degene die claimt dat hij/zij ze zelf heeft gemaakt, maar zijn ze van internet geplukt. Controleer dat. Vermeld in het verwijderingsverzoek bijvoorbeeld: Unlikely to be own work: small resolutions, missing EXIF en voeg de internet-link van de originele foto toe als je die hebt gevonden. NB Als dergelijke foto's van instituten zoals archieven afkomstig zijn, kun je deze check in de regel achterwege laten.
  • Logo's waarvoor geen toestemming is gegeven om ze te verspreiden. Als er toestemming is, staat er een Permission ticket in de bestandspagina, in het blok Beschrijving, onderdeel Toestemming. Voor logo's gefotografeerd in de publieke ruimte gelden de FOP-regels. Als een logo uit niet meer dan enkele letters bestaat, in een gangbaar lettertype, waarvoor geen creativiteit is vereist, dan rust er geen auteursrecht op en kan het bestand blijven.
Nomineer ze voor verwijdering en vermeld de reden voor verwijdering, met daarbij zoveel mogelijk details (link naar de foto op internet bijvoorbeeld).
  • Categorieën toekennen aan bestandspagina's met te weinig of te algemene categorieën. Die zijn minder gemakkelijk vindbaar. Meestal kom je ze vanzelf tegen. Vaak hebben ze als enige categorie de naam van een fotograaf zonder inhoudelijke categorieën, of alleen één of meer zeer algemene categorieën. Er staan er in ieder geval veel in ondercategorieën van Category:Categories requiring temporary diffusion.
  • Categorieën toekennen aan bestandspagina's met foute categorieën, zie bijvoorbeeld Category:Non-empty disambiguation categories. Als je zo'n disambigue categorie hebt leeg gemaakt (d.w.z. dat je de files in de juiste categorieën hebt geplaatst), klik dan nog op "Bewerken", verander niets en klik op "Wijzigingen publiceren". Dit zorgt ervoor dat deze categorie verwijderd wordt uit Category:Non-empty disambiguation categories.
  • Galerij-pagina's maken. Bijvoorbeeld over een onderwerp dat je inspireert, over een hoofdcategorie met vele onder-categorieën waarvan de Engelse termen weinig bekend zijn, voor een categorie waarin je veel tijd hebt gestoken om hem te herstructeren of van een gebouw of kunstwerk waarvan je vindt dat er een galerij-pagina moet zijn met de mooiste foto's die je kunt vinden. Je mag zelf een onderwerp kiezen en net zoveel galerij-pagina's maken als je wilt, mits ze een "gestructureerd en beteknisvol overzicht vormen". Zorg wel dat ze enige omvang hebben, drie foto's op een rijtje is beslist onvoldoende. Tip: maak een Kladblok-pagina aan voor je eigen account (type in de URL van je account achter je naam /Kladblok, bijvoorbeeld: https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Username/Kladblok), verzamel daar de foto's die je wilt gebruiken en maak de pagina gereed voordat je de Bewerkingspagina kopieert en overhevelt naar de definitieve Galerij-pagina.
  • Bestaande galerij-pagina's uitbreiden die weinig bestanden bevatten. Zie bijvoorbeeld: Korte pagina's. Voeg dan ook gelijk de juiste categorieën toe, zowel van de reguliere categorie(en) waar ze bijhoren, als Galerij-categorieën.
  • Afbeeldingen toevoegen aan Wikidata-infoboxen (zie Category:Uses of Wikidata Infobox with no image of zoek met incategory:"Uses of Wikidata Infobox with no image" met een zelfgekozen zoekwoord) of aan categorieën die nog geen afbeelding hebben. Zoek een mooie en representatieve foto of andere afbeelding voor een categorie uit en:
    • Voor Wikidata-infobox: kopieer alleen de bestandsnaam zonder "File:", ga via de Q-code naar het betreffende Wikidata-item, zorg dat je bent ingelogd, klik op "Verklaring toevoegen", zoek naar "afbeelding" en voeg de afbeelding toe.
    • Voor toevoegen aan een categorie zonder infobox: klik op "Gebruik dit bestand", kopieer de bovenste link, ga naar het tabblad Bewerken in de categorie, plak de link bovenaan (of net onder de Navigatie-box als die er is), pas de beschrijving aan en voeg eventueel |280px toe als het om een liggende foto gaat. Controleer of dit het gewenste resultaat oplevert en zo ja: geef een samenvatting van de wijziging en klik op "Wijzigingen publiceren".
  • Meedoen aan discussies. Zie Overzichten met discussies voor de mogelijkheden. NB Laat alleen een bericht/mening achter als die iets toevoegt aan de betreffende discussie, bijvoorbeeld als je kennis van zaken hebt of een weloverwogen mening over het onderwerp.
  • Categorieën toevoegen aan categorieën zonder bovenliggende categorieën, zie Niet-gecategoriseerde categorieën.
  • Nieuwe categorieën maken die nog niet bestaan maar wel gewenst zijn, zie bijvoorbeeld Niet-bestaande categorieën met de meeste bestanden. Wees ook hier kritisch: is dit een gewenste categorie en is dit de juiste naam voor een categorie?
  • (Voor Nederland) RCE-categorieën helpen opruimen, zie Category:RCE suggested categories. Kies een categorie uit, vervang in elke bestandspagina de RCE-categorie door de juiste reguliere categorie (dit moet via de Bewerken-tab, let op dat je de {{RCE-license}} laat staan) totdat deze RCE-categorie leeg is en nomineer deze lege RCE-categorie dan voor verwijdering (dat mag met een speedy delete-opdracht: zet het template {{speedydelete|Category is empty}} in de categorie-pagina en verwijder alle andere tekst en codes eruit).
  • (Voor vergevorderden:) Nakijken of bestandspagina's de juiste categorieën hebben, zie bijvoorbeeld Category:Media needing category review.

Soorten vrijwilligers[bewerken]

Zie Commons:User access levels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Naast gewone vrijwilligers zoals hierboven beschreven, zijn er nog vrijwilligers met extra taken en bevoegdheden. Via de link is er steeds meer informatie, inclusief de procedure om zo'n functie te verkrijgen.

  • Administrators: Ervaren en betrouwbare vrijwilligers die extra onderhoudswerkzaamheden uitvoeren en daarvoor ook extra technische mogelijkheden hebben, zoals het verwijderen van bestanden en pagina's, blokkeren van gebruikers en hernoemen van bestanden. Een deel van hen is lid van het Volunteer Response Team dat o.a. Verklaringen behandelt met toestemming voor media die nog niet in het publieke domein zijn, zie Uploaden stap 9: Verklaring met toestemming versturen.
  • Bureaucrats: Een select gezelschap van ervaren en betrouwbare administrators met extra taken en extra technische mogelijkheden, zoals het toekennen en ontnemen van administrator-rechten.
  • Stewards: gebruikers met volledige toegang tot alle Wikimedia-wiki's, en met toegang tot alle rechten.

Daarnaast zijn er nog diverse rechten die kunnen worden toegekend aan gewone vrijwilligers en administrators, zie Specialised rights.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ontleend aan: Leerboek Wikipedia#Vaardigheden en aangepast naar Commons
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.