Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Handboek Wikimedia Commons
Inleiding
Deel I Basis
Deel II Voor gevorderden
Afkortingen
Index

Dit deel is speciaal voor wie kennis wil maken met Commons, bestanden wil gebruiken en/of enkele bestanden wil uploaden.

In dit deel worden de basisbegrippen uitgelegd, zijn er tips voor het vinden van bestanden en wordt er uitgelegd hoe bestanden kunnen worden ge-upload en (her)gebruikt.

Om goed te kunnen meedoen en de voorbeelden uit dit wikiboek zelf te kunnen uitproberen, is het handig om:

  • Een account voor Wikimedia te hebben. U kunt een account van Wikipedia gebruiken als u dat heeft en anders (gratis en zonder verplichtingen) een nieuw account maken (zie hieronder). Dat kunt u ook gaan gebruiken voor alle zusterprojecten zoals Wikipedia, Wikibook en Wikivoyage.
  • Het account in te stellen op taal Nederlands (via Preferences/Voorkeuren bovenin).
  • Steeds ingelogd te zijn bij Commons als u met dit wikiboek aan de slag gaat.


Accounts[bewerken]

Wanneer is een account nodig: niet als eindgebruiker, voor het zoeken naar foto's, een galerij bekijken of voor het hergebruiken van bestanden; wel voor het uploaden van nieuwe bestanden, voor andere bewerkingen, deelname aan een discussie of het plaatsen van opmerkingen op een overlegpagina. Ook voor het goed kunnen benutten van dit handboek is een account nodig. Hieronder staat hoe iemand een account kan aanmaken en gebruiken.

Als u al een account hebt voor Wikipedia, Wikibooks of een ander onderdeel van de Wikimedia Foundation, gebruik die dan. Een apart account voor Commons is dan niet nodig.

Een nieuw account maken[bewerken]

  • Klik rechtsboven op "Create account".
  • Bedenk een geschikte accountnaam. U mag uw echte naam gebruiken of een alias, wat u wilt, zolang hij nog niet in gebruik is en voldoet aan de Username policy (beleid voor gebruikernamen). Een accountnaam is hoofdlettergevoelig.
    • Deze gebruikersnaam is openbaar en wordt vermeld bij alles wat u doet op Commons, bijvoorbeeld: in bestanden die u uploadt of waarvan u de bestandspagina muteert, onder uw bijdragen in discussies en in logboeken met uw bijdragen. Hij is ook vindbaar via Google.
    • Dit account is ook bruikbaar op Wikipedia, Wikibooks en andere zusterprojecten van Commons. Wel zult u steeds bij elk project apart moeten inloggen en uw instellingen en persoonlijke pagina's beheren.
  • Vul de rest van het formulier in en klik op "Create your account". Vul ook uw e-mail-adres in. Deze blijft geheim en is ook voor andere Wikimedia-gebruikers niet zichtbaar. Zij kunnen u wel via uw e-mail benaderen als u aangeeft dat dat is toegestaan. Het voordeel van het invullen van een e-mail-adres is, dat u via uw e-mail attenderingen kan ontvangen over nieuwe mededelingen op uw overlegpagina, wijzigingen in bestandspagina's die u heeft ge-upload of bewerkt en over andere pagina's (zoals categorieën, galerijen en discussiepagina's) waar u aan heeft gewerkt of die u volgt (klik op het sterretje rechts van "Geschiedenis weergeven" om een pagina te volgen of ontvolgen: blauw = volgen, blanko = niet volgen). U kunt dan aan de hand van de links in de attenderingsmails deze nieuwe wijzigingen bekijken en eventueel actie ondernemen.
  • Bevestig uw e-mail-adres (zie uw inbox).
  • Stel de taal in op Nederlands (als u bent ingelogd: via Preferences rechts boven). Stel ook de andere voorkeuren naar uw wens in. In dit Handboek wordt ervan uitgegaan dat de ingestelde taal Nederlands is en dat de basis-instellingen zijn behouden.
  • Meer over het aanmaken en instellen van een account: Commons:Eerste stappen/Account

Als het goed is, ziet u nu bovenaan een (rode) link naar uw gebruikersnaam staan. Klik daar op. U komt nu op uw eigen gebruikerspagina, op de voorpagina ervan.

  • Richt uw voorpagina in. Uw voorpagina is uw visistekaartje. Als iemand op Commons een indruk van u wilt krijgen, gaat hij/zij naar deze pagina.
    • Vermeld graag minimaal de talen die u beheerst. De discussies zijn meestal in het Engels, maar soms is het handig om te weten dat iemand ook in een andere taal thuis is, bijvoorbeeld als men iets op uw Overleg-pagina wil bespreken. Ook is het handig om te weten in welke mate iemand een taal beheerst. Het vermelden van uw taalvaardigheid kan door bovenin op uw voorpagina het template te zetten: {{#babel:nl-N|en-2|de-1|fr-1}}. Wijzig de template naar uw eigen taalvaardigheid. In dit voorbeeld: nl-N = Nederlands is uw moedertaal, Engels beheerst u op niveau 2 en Duits en Frans op basis-niveau. Voor de betekenis van de codes zie Category:User nl-N, voor meer taalcodes zie Commons:Babel. Meer talen kunt u toevoegen door "|xx-n" toe te voegen (vul ipv "xx" de taalcode in, ipv "n" het niveau). Als u een taal niet beheerst, haal dan die code weg, inclusief de "|" ervóór.
    • Daarnaast kunt u iets over uzelf vertellen, links naar uw eigen uploads plaatsen, en/of uw favoriete foto's delen, wat u wilt. De pagina is van u en in principe bent u de enige die hem muteert, tenzij er zaken op staan die niet door de beugel kunnen.

Let op: Als u zich op Commons of op één van de zuster-projeten misdraagt, zult u eerst een waarschuwing krijgen, bij herhaald slecht gedrag zal uw account worden geblokkeerd voor kortere of langere tijd. Zie Commons:Blokkeerbeleid voor meer informatie.

Terminologie[bewerken]

  • Bestandspagina (file description page): bestaat uit één afbeelding, geluidsfragment, video, grafiek of ander medium, met alle gegevens die daarover bekend zijn: titel, beschrijving, maker, uploader, licentievoorwaarden, categorieën, geschiedenis, bestandsgebruik (in welke zusterprojecten dit bestand is opgenomen, bijvoorbeeld in Wikipedia) en overleg over dit bestand (zie de tab Overleg bovenin). Klik in Commons in de linkerkolom op "Willekeurig bestand" voor een voorbeeld.
  • Categorie (category)
    • Zie Commons:Categories voor de hoofdpagina over dit onderwerp.
    • Een categorie is een trefwoord uit het gestructureerde trefwoordensysteem dat in Commons wordt gebruikt. Alle bestanden over één onderwerp staan zo bij elkaar. Zie bijvoorbeeld Category:Horses. Vóórdat een categorie wordt toegekend, moet hij al bestaan; je kunt dus niet zelf zomaar een categorie verzinnen. "Gestructureerd" betekent dat er een hiërarchisch stelsel is, met bovenliggende (parent category) en onder-categorieën (subcategory). Elke categorie heeft ten minste één bovenliggende categorie, een categorie waar hij onderdeel van uitmaakt. Bijvoorbeeld: paarden (horses) zijn zoogdieren (mammals); de categorie voor paarden is dan een onder-categorie en die voor zoogdieren (in dit geval "Mammals by common named groups") is de bovenliggende categorie. In een categorie-pagina staan de bovenliggende categorieën onderaan; onder-categorieën staan als een overzicht bovenaan in een categorie-pagina; zo kun je gemakkelijk naar verwante bestanden zoeken.
  • Galerij (Gallery)
    • Zie Commons:Galleries voor de hoofdpagina over dit onderwerp.
    • Een galerij (gallery) is een overzicht met bestanden over een bepaald onderwerp. Een galerij kan vele invalshoeken hebben, bijvoorbeeld de mooiste foto's over een onderwerp (zoals Gevelstenen in Nederland), een overzicht van de ondercategorieën als het om een grote hoofdcategorie gaat (zie bijvoorbeeld Horses), een overzicht van alle werken van een schilder (zie bijvoorbeeld Pieter Bruegel (I)), een presentatie van een stad (Brussel of het bezit van een museum (Rijksmuseum Amsterdam/Collections, in dit geval met onderpagina's). Ook galerijen hebben weer categorieën, de hoofdcategorie is Category:Gallery pages. Op categorie-pagina's staan galerijen direct onder de onder-categorieën, onder het kopje Pagina’s in categorie "XXX".
  • Afgeleide werken (Derivative works)
  • Freedom of Panorama (FOP): de vrijheid en het recht om afbeeldingen te publiceren van kunstwerken in de openbare ruimte. Dit recht verschilt per land, in ongeveer de helft van de landen bestaat dit recht zelfs helemaal niet, zie Commons:Freedom of panorama.
Hoofdlijnen FOP voor Nederland (zie Auteurswet, art. 18):
  • foto's van kunstwerken die permanent in de openbare ruimte zijn, zijn toegestaan, mits de kunstwerken herkenbaar zijn als in de openbare ruimte (dus een close-up en het wegsnijden van de achtergrond zijn niet OK); kunstwerken moeten zichtbaar zijn vanaf openbare ruimtes (dus een foto van een beeld in de (privé-)voortuin langs een straat is ook OK)
  • openbare ruimte: (1) openbare ruimtes buiten, zoals straten, pleinen, openbare parken en vrij toegankelijke natuurgebieden; (2) in openbare gebouwen (incl. treinstations), uitgezonderd scholen, musea, entreehallen van operagebouwen, bedrijven en andere gebouwen die niet vrij toegankelijk zijn voor het publiek.
  • Naamruimte (Namespaces): Woord met een dubbele punt erachter in de titel van een pagina, bijvoorbeeld: Category:, File: en User:. Zie Help:Namespaces voor de hoofdpagina over dit onderwerp.
  • Tag: een label dat leesbaar is voor een programma, o.a. licentie-tags in bestandspagina's.
  • Template
    • Zie Commons:Templates voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
    • Een template is een sjabloon dat een veelgebruikte boodschap bevat, of ter vervanging dient van een reeks van codes of categorieën. Templates worden in bestandspagina's en categorieën opgenomen en zorgen voor consistentie. Voorbeelden: een navigatiebox die vaak rechtsboven in categorieën staat (haalt informatie en een foto op uit een corresponderend item in Wikidata), een reeks van categorieën die onderling slechts weinig verschillen (bijvoorbeeld voor datum-categorieën) of boodschappen in een discussie.
  • Afkortingen die in Commons worden gebruikt: zie Afkortingen.

Zoeken[bewerken]

Zie Help:Searching voor de hoofdpagina over dit onderwerp.

Zoeken via het zoekveld[bewerken]

Zie CirrusSearch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Rechts bovenaan elke pagina in Commons is een zoekveld. Na een zoekactie komt men rechtstreeks op de gewenste pagina of op een resultatenpagina waar men verder kan zoeken en ook specifieker kan zoeken.

  • Algemeen: type losse woorden, in willekeurige volgorde, om bestanden, categorieën en galerijen te vinden; er wordt nu gezocht in alle onderdelen van bestandspagina's en categorieën, zowel in de titels als in beschrijvingen en categorieën.
  • Zoekwoorden kunnen Engels of anderstalig zijn. Er wordt echter alleen gevonden wat wordt opgegeven: als met Nederlandse woorden wordt gezocht, worden alleen bestandspagina's en galerijen gevonden met titels of beschrijvingen waarin die Nederlandse woorden voorkomen, er wordt niet gezocht naar Engelse equivalenten. Voor het zoeken naar categorieën kan daarom beter met Engelse woorden worden gezocht omdat categorieën in de regel in het Engels zijn.
  • Om specifieker te zoeken:
    • Wie gewend is met booleaanse operatoren te werken (zoals AND, OR, NOT):
      • de uitgeschreven booleaanse operatoren werken niet; gebruik dus niet AND, OR of NOT
      • de standaard in Commons is AND; als je losse woorden in het zoekveld intypt (zonder "AND"), dan moeten zoekresultaten aan àlle zoekwoorden voldoen, de zoekwoorden mogen in willekeurige volgorde staan
      • OR kan alleen bereikt worden door meerdere zoekacties achter elkaar uit te voeren
      • NOT: gebruik het min-teken, bijvoorbeeld: katten -katers
    • termen die bij elkaar moeten voorkomen, in een bepaalde volgorde: gebruik aanhalingstekens: "xxx yyy"
    • gebruik een * om te trunceren, om te zoeken naar alle woorden die beginnen met xxx*, bijvoorbeeld: paard* vindt ook: paardenkastanje, paardje, etc.
  • Zoeken naar alleen bestanden:
    • Het eenvoudigste: "File:" met daarachter een of meer woorden die in de titel van de bestandspagina moeten voorkomen. Bijvoorbeeld File:Limburg levert een overzicht op van alle bestandspagina's waar "Limburg" in de titel voorkomt, of het nu om de provincie Limburg in België of Nederland gaat, of om een plaats in Duitsland.
    • Die niet in een bepaalde categorie voorkomen (not in category; alleen in combinatie met andere zoekcriteria): -incategory:"Naam category", dus inclusief de aanhalingstekens. Bijvoorbeeld: katten -incategory:"Cats of the Netherlands" zoekt naar bestandspagina's waarin ergens het woord "katten" voorkomt, maar die niet zijn opgenomen in de Category:Cats in the Netherlands.
  • Zoeken naar categorieën:
    • Bedenk wat de naam van de juiste categorie zou moeten zijn (in het Engels). Typ in het zoekveld Category:xxxx met in plaats van xxxx de naam of een term uit de naam van de categorie. Er wordt zowel gezocht naar categorieën die zelf xxxx in de titel hebben, als naar direct bovenliggende categorieën.
    • Zie Quick guide voor meer tips om de juiste categorie te vinden.
  • Zoeken naar beleid: gebruik Commons:XXX, bijvoorbeeld: Commons:Categories.
  • Zoeken naar helppagina's: gebruik Help:XXX, bijvoorbeeld: Help:Interlanguage links of Help: links (let op de spatie tussen ":" en "links")

Zoekresultaten[bewerken]

Er zijn twee modussen met de zoekresultaten:

  1. Plaatjes naast elkaar, als in een galerij; al scrollend kun je er net zoveel zien als je wilt; klik een plaatje aan en je krijg meer informatie over de file; dit is de standaard-modus.
  2. Via Special:Search (klik op Overschakelen naar Special:Search): een lijst met zoekresultaten waarin de plaatjes onder elkaar staan, met naast en onder de plaatjes steeds links naar de bestanden en korte beschrijvingen. De standaard hoeveelheid zoekresultaten is hier 20; onderaan een resultatenpagina kunt u dat aanpassen tot 500; onderaan kunt u ook verder bladeren naar volgende resultaten. Klik op "Switch to MediaSearch" om weer terug te gaan naar de zoekresultaten in een galerij.

De sortering in pagina's met zoekresultaten is niet altijd duidelijk en die is niet aan te passen. Bovenaan verschijnen in de regel zoekresultaten die het beste aan de zoekwoorden voldoen en waarvan de zoekwoorden in de titel voorkomen.

Zoeken via categorieën[bewerken]

U kunt ook via de juiste categorie een bestand vinden dat u zoekt. Zoek dan niet direct naar een bestand maar naar de categorie waarin een door u gezocht bestand waarschijnlijk is opgenomen. Zo vindt u niet alleen bestandspagina's met een Nederlandse of Engelse titel of beschrijving, maar ook die in alle andere talen van de wereld. Tips om categorieën te vinden: zie Quick guide, tip 1. Via een hoofdcategorie (zoals bijvoorbeeld Category:Horses), kunt u naar ondercategorieën scrollen die beter aan uw zoekvraag voldoen, bijvoorbeeld "Horse breeds‎" (paardenrassen) of "Horses by country" (Paarden per land, via "Horses by location").

De algemene sortering binnen categorieën is:

  1. Leestekens, zoals ' en ".
  2. Numeriek/getallen
  3. Alfabetisch - Romeins schrift
  4. Overige schriften, zoals Cyrillisch, Grieks en van Aziatische talen.

Van deze sortering kan zijn afgeweken als een vrijwilliger een truc heeft toegepast om een bestand boven- of onderaan te zetten. Dit wordt vooral bij categorieën toegepast om ondercategorieën zelf te sorteren en die onder-categorieën bovenaan te zetten waar men het meest naar zoekt (zoals de "by"-categorieën).

Zoeken via galerijen[bewerken]

Soms is er een galerij (gallery) beschikbaar voor het onderwerp waarover u bestanden zoekt. Als een galerij precies de naam heeft die u als zoekwoord heeft opgegeven, verschijnt die bovenaan de zoekresultaten. In een galerij staat een selectie van afbeeldingen en andere media. Wellicht vindt u daar al wat u zoekt. Anders kunt u via de categorie van de galerij, of via een link onder een kopje of een foto, naar een categorie springen. Ook kunt u via een bestandspagina bij de gewenste categorie uitkomen (scroll in een bestandspagina naar beneden waar de categorieën staan), waar meer bestanden over hetzelfde onderwerp staan.

Via Special:AllPages[bewerken]

Gebruik de tool All Pages om te zoeken in lijsten met bepaalde soorten pagina's.

Navigatie[bewerken]

In Commons kan men op dezelfde navigeren als op andere websites: via back en forward. Daarnaast zijn er nog andere mogelijkheden:

Via de balken bovenaan[bewerken]

Helemaal bovenaan staan links naar persoonlijke pagina's en instellingen. Via het belletje is te zien welke meldingen u heeft gekregen, daarnaast is een icoon voor notificaties, o.a. bedankjes voor bewerkingen die u heeft verricht.
Daaronder staan, in categorie-, bestands- en galerijpagina's, tabs voor:

  • Overleg over deze pagina (categorie-, bestands-, galerij-pagina, e.d.). U kunt meediscussiëren of zelf een vraag of opmerkingen achterlaten over deze pagina. Maak per onderwerp een apart kopje, altijd onderaan de overige kopjes. Ping {{ping|XYZ}} in ieder geval de uploader/maker en/of anderen van wie u een reactie zou willen krijen (vul in plaats van "XYZ" de naam van de gebruiker in). Onderteken altijd met ~~~~, waardoor automatisch uw gebruikersnaam en de datum en tijd verschijnen. Zie verder: Discussies en overleg. NB Overleg over een categorie vindt vaker plaats via "Categorie bediscussiëren" (in de linkerkolom), die ook zichtbaar is op de verzamelpagina met discussies, waardoor er meer mensen getriggerd worden om deel te nemen. NB Houd er rekening mee dat een reactie soms lang op zich laat wachten.
  • Bewerken - om deze pagina te bewerken, bijvoorbeeld om categorieën of beschrijvingen toe te voegen of te wijzigen.
  • Geschiedenis weergeven: hier kunt u nakijken wat er zoal veranderd is sinds het aanmaken van deze pagina en wie (via welk account) deze wijzigingen heeft uitgevoerd. U kunt rechtstreeks naar meer informatie over dit account via de accountnaam, overleg en bijdragen. Als iemand een bewerking heeft uitgevoerd die u bijzonder waardeert, bijvoorbeeld als hij/zij een schrijffout van u heeft hersteld, klik dan op "bedanken".
  • Sterretje: hiermee kunt u aangeven dat u deze pagina (bestand, categorie, galerij-pagina) wilt volgen. Blauw = volgen, blanco = niet volgen. U krijgt mail-attenderingen als er iets wijzigt.

Via de zijbalk aan de linkerkant[bewerken]

Aan de linkerkant van elke pagina in Commons staat een kolom met snelkoppelingen, de zijbalk. Sommige links verwijzen naar algemene pagina's in Commons, andere naar verwante pagina's speciaal voor deze pagina. Probeer ze vooral allemaal een keer uit. De meeste spreken voor zichzelf, enkele andere worden hier besproken. Voor voorbeelden: zie Category:Agriculture.

  • Onder het kopje "Hulpmiddelen":
    • Verwijzigingen naar deze pagina: andere Commons-pagina's met links naar naar déze pagina. Dit geldt voor alle soorten pagina's, ook bijvoorbeeld voor templates.
    • Gerelateerde wijzigingen: recente wijzigingen die met deze pagina te maken hebben, bijvoorbeeld wijzigingen in de bovenliggende categorieën en bestanden die aan deze categorie zijn toegevoegd.
    • Speciale pagina's: algemene pagina met links naar allerlei niet-reguliere Commons-pagina's, zoals pagina's waar iets mee aan de hand is, lijsten met gebruikers en veelgebruikte categorieën en bestanden.
    • Permanente koppeling: geeft een link naar deze pagina die permanent toepasbaar is.
    • Paginagegevens: overzicht van deze pagina met statistische en technische gegevens.
    • Concept-URI (alleen voor bestanden): zie Uniform resource identifier
    • Deze pagina citeren (alleen voor bestanden en galerijen): geeft een overzicht van de verschillende manieren waarop een bestand geciteerd kan worden op andere wikipagina's, webpagina's of in andere documenten.
    • Crop Tool (alleen voor bestanden): tool (voor gevorderden) om foto's mee bij te snijden/uitsnedes te maken.
    • Wikidata-item: link naar het corresponderende item in Wikidata, met informatie in diverse talen over dit onderwerp, links naar items over hetzelfde onderwerp in andere Wiki-projecten (zoals Wikipedia, Wikiboek en Wikivoyage) en een foto die de lading dekt. Wikidata is de kennisbank van Wikimedia, die fungeert als centrale opslagplaats voor de gestructureerde gegevens van Wikimedia-zusterprojecten en voor de verbinding tussen die zuster-projecten.
    • Categorie bediscussiëren (alleen voor categorieën, alleen voor gevorderden): link om een discussie-pagina aan te maken voor deze categorie, bijvoorbeeld om voor te stellen om deze categorie samen te voegen met een andere, of als onduidelijk is waarom deze categorie überhaupt bestaat. Vervolg zie: Een categorie nomineren voor verwijdering (alleen bediscussiëren van een categorie werkt vrijwel op dezelfde manier als nomineren voor verwijdering).
    • Voor verwijdering nomineren (alleen voor bestanden, alleen voor gevorderden): manier om dit bestand voor te dragen voor verwijdering; hiervoor bestaan strenge regels, niet elke foto die jou niet aanstaat, kunt u laten verwijderen, zie Bestanden nomineren voor verwijdering.
  • In andere projecten (niet voor bestanden): pagina's over hetzelfde onderwerp in de Engelstalige versie van andere Wiki-projecten; als u er op één klikt, staan aan de linkerkant van een Engelstalige pagina links naar andere talen in dat Wikiproject, vaak ook de Nederlandse.
  • In andere talen (niet voor bestanden): Wikipedia-lemma's over dit onderwerp, in alle talen waarin dit onderwerp voorkomt. Als er een sterretje voor staat, dan is dit lemma beoordeeld als "Goed artikel".

In een bestandspagina[bewerken]

Slideshow-startbutton

In een bestandspagina kunt u op twee manieren navigeren naar verwante wikimedia-pagina's:

  • Via de links die staan vermeld bij "Bestandsgebruik" (in Commons zelf) en "Globaal bestandsgebruik" (in andere Wikimedia-projecten); zo kan men zien waar dit bestand is gebruikt, bijvoorbeeld als illustratie; soms is daar meer informatie over het bestand te vinden.
  • Via de links helemaal onderaan die naar bovenliggende categorieën verwijzen.

Tip: voor een diashow van de bestanden: klik op groene knop "Slideshow", rechts op de lijn "Media in de categorie ...", direct boven de bestandspagina's. Met de pijltjestoetsen kunt u naar een volgende of vorige foto. Aan de linkerkant staan de belangrijkste gegevens uit de betreffende bestandspagina. Zo kunt u bijvoorbeeld ook snel zien welke categorieën er zijn opgenomen zonder dat u stuk-voor-stuk alle bestandspagina's hoeft open te klikken.

In een categorie[bewerken]

  • Via de infobox rechts bovenaan (als die er is): naar het overeenkomstige item in Wikidata (klik op de Q-code bijna onderaan de infobox), waar u kunt doorklikken naar andere Wikimedia-projecten over hetzelfde onderwerp. Voorbeeld:Category:Jules Wijdenbosch Bridge.
  • Via de navigatiebox, een langgerekte box bovenaan (als die er is): naar dezelfde categorieën voor andere landen/provincies/locaties, zie bijvoorbeeld Category:Traditional clothing of Austria.
  • Via de links onder het kopje "Ondercategorieën" naar onderliggende categorieën. Als er vóór een ondercategorie een donker driehoekje staat: klik daar op, zodat de ondercategorieën dáárvan zichtbaar worden, en zo verder.
  • Via de links onder het kopje "Pagina's in de categorie ...." naar een galerij-pagina (als die bestaat).
  • Rechtstreeks naar bestandspagina's met afbeeldingen, films en geluidsfragmenten onder het kopje "Media in categorie ..."; als een categorie uit meer dan 200 bestanden bestaat, kunt u doorklikken via "volgende pagina" en weer terug via "vorige pagina".
  • Via de links helemaal onderaan naar de bovenliggende categorieën.
  • (Soms, bij grote categorieën) via een alfabet-reeks bovenaan: klik op het gewenste teken waarmee een bestandsnaam moet beginnen en blader zo verder, zie Category:Agriculture.

In een galerij[bewerken]

  • Naar de opgenomen afbeeldingen, films en geluidsfragmenten; op die manier kunt u ook de categorieën van die bestanden vinden en zo verder navigeren.
  • Soms zijn er links geplaatst bij de media, naar een toepasselijke categorie.

Licenties[bewerken]

Zie Licentiëring voor het Commons-hoofdartikel over dit onderwerp.
Met licenties worden in Commons de regelingen en voorwaarden bedoeld waaronder bestanden beschikbaar worden gesteld voor hergebruik. Het gaat dus om licenties waarmee uploaders toestemming geven aan hergebruikers voor het gebruiken van hun media (dus u zit u nu aan de andere kant van de tafel dan gebruikelijk is: normaliter koopt/huurt u een licentie voor het gebruik van software van een leverancier, nu bent u zelf die leverancier, hoewel u er geen geld krijgt). Het is niet zo, dat uploaders zomaar een willekeurige licentie mogen kiezen, zoals bijvoorbeeld wel bij Flickr kan. Commons stelt daar voorwaarden aan omdat alle media vrij en voor alle doeleinden (inclusief commerciële) gebruikt moeten kunnen worden. Als u daar als maker niet mee akkoord gaat, dan kunt u uw foto's (of andere bestanden) niet uploaden in Commons.

Voorwaarden[bewerken]

Makers moeten toestaan dat hun bestanden:

  • hergebruikt mogen worden voor alle doeleinden, ook commerciële;
  • gebruikt worden voor afgeleide werken, zoals uitvergrotingen, collages en bewerkingen met bijvoorbeeld een tekenprogramma; die nieuwe werken moeten ook weer onder dezelfde voorwaarden hergebruikt mogen worden.

Licentietags[bewerken]

Bij het uploaden moet(en) de juiste licentietag(s) vermeld worden. Voor standaard-uploads van media die u zelf heeft gemaakt, gebeurt dat automatisch. Maar voor andere uploads moet u de juiste tag zelf toevoegen. Dit doet u door bij het uploaden achtereenvolgens te klikken op: "Dit bestand is niet mijn eigen werk" en vervolgens vaak: Een andere reden dan hierboven genoemd. Veel gebruikte licentie-tags zijn (ook steeds in deze combinatie èn met de accolades; èn een tag moet zowel gelden voor de kunstenaar (als een kunstwerk is afgebeeld) als voor de fotograaf):

  • {{cc-by-sa-4.0|Naam maker}} {{onderst:OP}} als het gaat om een foto met toestemming van de fotograaf en/of kunstenaar of hun rechtsopvolger(s), waarvoor u direct na het uploaden een e-mail verstuurt met die toestemming naar permissions-nl@wikimedia.org; zie Commons:Volunteer Response Team/OTRS voor meer informatie over deze procedure;
  • {{PD-old-70-1923}} voor media waarvan de maker meer dan 70 jaar geleden is overleden (Europees auteursrecht) en de media ten minste 95 jaar oud zijn (Amerikaans auteursrecht);
  • {{PD-old-100-1923}} voor media waarvan de maker meer dan 100 jaar geleden is overleden (zodat ze ook kunnen worden gebruikt in landen waarin de verjaringstermijn 100 jaar is, zoals Mexico);
  • {{PD-old-assumed}} {{PD-1923}} voor media die ten minste 120 jaar oud zijn en u niet weet wanneer de maker is overleden;
  • {{PD-old-70-expired}} voor media die ten minste 190 jaar oud zijn en u niet weet wanneer de maker is overleden;
  • {{PD-anon-70-EU}} voor werken die ten minste 70 jaar geleden zijn gepubliceerd (bijvoorbeeld als ansichtkaart of als illustratie in een boek of tijdschriftartikel) in een land van de Europese Unie èn de maker anoniem is gebleven.

Meer[bewerken]

Categorieën - Basis[bewerken]

Zie Categorieën - Basis.

Uploaden[bewerken]

Zie Uploaden.

Gebruiken[bewerken]

Zie Commons:First steps/Reuse en Commons:Hergebruik van inhoud buiten Wikimedia voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

Een foto, film, geluidsfragment of ander medium uit Commons kunt u gebruiken waar u wilt, mits u zich aan de licentievoorwaarden uit het betreffende bestand houdt. De procedure is als volgt:

  1. Zoek een geschikt bestand uit.
  2. Kies hoe u dit bestand wilt gebruiken. Daarvoor staat er direct onder de titel van de bestandspagina een balk met buttons voor de mogelijkheden (als die er niet staat: klik op Reuse this file direct onder de bestandsnaam of ga naar Voorkeuren (bovenaan) - Uitbreidingen - Interface: Overige, vink StockPhoto aan). Er verschijnt een pop-up scherm als u één ervan aanklikt.
    1. Download; kies de gewenste resolutie. De afbeelding verschijnt nu op full screen. Klik met uw rechtermuisknop om de afbeelding te downloaden. Als u dit bestand gebruikt, dient u de gegevens uit "Naamsvermelding" uit het pop-up scherm over te nemen, inclusief de licentie.
    2. Gebruik dit bestand (naast een wereldbol: Gnome-emblem-web.svg) voor gebruik op een andere website, buiten Wikimedia.
      1. Maak een kopie van de Bestandslink om het bestand embedded te gebruiken: als de afbeelding, diagram, film of het geluidsfragment in Commons wordt ge-update, zijn die veranderingen automatisch zichtbaar op uw website. Voorbeelden: betere versies van foto's en voortschrijdend inzicht of aanvullende cijfers in een grafiek zijn automatisch ook op uw website ge-update. Als u dat niet wilt, kun het bestand downloaden (zie hierboven) en het gedownloade bestand op uw website gebruiken, mits u zich daarbij aan de voorwaarden houdt.
      2. Gebruik steeds de gegevens uit "Naamsvermelding" uit het pop-up scherm om aan de licentievoorwaarden te voldoen. Zie Generator voor naamsvermelding voor een tool om dit correct te doen.
    3. Gebruik dit bestand (naast het logo van Wikipedia: Tango style Wikipedia Icon.svg) voor gebruik in een ander Wikimediaproject, bijvoorbeeld op Wikipedia, Wikivoyage of in een Wikiboek. Kopieer de gewenste link en pas het onderschrift (het laatste deel van de link, achter "|") aan.
      1. "Miniatuur" is de standaard op Wikipedia. De afbeelding verschijnt nu aan de rechterkant van de pagina, in klein formaat.
      2. Bij gebruik van "Afbeelding" verschijnt de afbeelding paginagroot. Meestal wilt u dat niet. Dit kunt u naar elk gewenst formaat aanpassen door achter de "|" het gewenste aantal pixtels te zetten en dit af te sluiten met een "|", bijvoorbeeld [[File:Bestandsnaam.jpg|300px|Onderschrift]].
      3. Zie Help:Gebruik van bestanden voor het hoofdartikel over dit onderwerp op Wikipedia en Help:Gebruik van afbeeldingen voor dat op Wikibooks. Hier staat ook hoe u de grootte van een afbeelding kunt wijzigen en hoe u afbeeldingen links of in het midden kunt plaatsen. In andere Wikimedia-projecten werkt het op soortgelijke wijze.
    4. Verstuur een link: hier wordt u gevraagd om automatisch uw e-mail-account te openen. Als u dat niet wilt: gebruik een link uit het pop-up scherm van de knop "Download":
      1. "Paginalink" verwijst naar de URL van de bestandspagina
      2. "Bestandslink" verwijst naar de URL van de afbeelding.
      3. Kopieer de gewenste link om te versturen.
      4. Tip: Deze laatste URL (dus van alleen de afbeelding) kunt u ook gebruiken in Google Images en TinEy, om soortgelijke afbeeldingen te vinden (bijvoorbeeld om te onderzoeken of een bepaalde foto van internet is geplukt of inderdaad gemaakt is door de Commons-uploader). Klik In Google Images op het fototoestelletje en vul de URL in.
  3. Als u een afbeelding in een galerij in één van de Wikimedia-projecten wilt gebruiken, hoeft u alleen de naam van het bestand te kopiëren, bijvoorbeeld: File:Bestandsnaam.jpg. Op de Nederlandse Wikipedia wordt het dan nog op prijs gesteld als u "File" wijzigt in "Bestand". Zie Commons:Galleries voor het hoofdartikel over dit onderwerp op Commons.

Help[bewerken]

Commons biedt ondersteuning, antwoorden op vragen en uitleg, zowel in het Engels als (beperkter) in het Nederlands. Er zijn diverse mogelijkheden, enkele staan bovenaan in de linkerkolom op elke Commons-pagina vermeld.

  1. Het Gebruikersportaal biedt een overzicht (in het Nederlands) van veelgebruikte onderdelen.
  2. Hulp is een startpagina met Help-pagina's, inclusief een zoekveld speciaal voor Help-pagina's.
  3. De Index in dit Wikiboek.
  4. De Kroeg is een ontmoetingsplaats waar je vragen kunt stellen in het Nederlands. Hier kun je vragen stellen als je iets niet hebt kunnen vinden, bijvoorbeeld over hoe je iets doet, wat je fout hebt gedaan als het programma niet doet wat je wilt en over Nederlands, Belgisch en Surinaams (beperkt) auteursrecht. Houd er rekening mee dat het enkele dagen kan duren voordat je antwoord krijgt.
  5. Wil je sneller antwoord, of heb je een vraag voor Engelstaligen, stel je vraag dan in de Engelse tegenhanger Village pump (in het Engels). Hier zijn er verschillende afdelingen waar je je vragen kunt stellen, afhankelijk van het onderwerp, zie de rechterkolom. In het algemene gedeelte kun je bijvoorbeeld vragen wat de naam van een nieuwe categorie moet zijn als er nog geen Engelstalige hoofdcategorie is en je ook via het woordenboek of een vertaalprogramma geen eenduidige term hebt gevonden.
  6. Beslechting van geschillen met andere gebruikers, zie Commons:Dispute resolution.
  7. Andere contactmogelijkheden: Contactacteer ons.
Als je antwoord hebt gekregen op je vraag, bedank je uiteraard. Daarna kun je aangeven dat deze sectie gesloten kan worden door {{section resolved|~~~~}} eronder te vermelden.

Epiloog: Regel uw nalatenschap![bewerken]

Veel oudere foto's en foto's van kunstwerken uit de 20e eeuw kunnen niet in Commons worden ge-upload of worden er weer uit verwijderd omdat de auteursrechten niet in orde zijn. De fotograaf is bijvoorbeeld niet bekend, of de fotograaf is wel bekend maar minder dan 70 jaar geleden overleden en zijn rechtsopvolgers zijn onvindbaar. Of de kunstenaar van een afgebeeld kunstwerk is minder dan 70 jaar geleden overleden. Of foto's en andere media zijn bij een archief afgegeven zonder licentie af te spreken; dat archief mag ze dan in de meeste gevallen wel zelf publiceren (o.b.v. de Nederlandse art. 16o Auteurswet), maar de foto's mogen niet door derden worden hergebruikt.

Gewone mensen laten alleen goederen en geld (of schulden) na, na hun overlijden. Fotografen, filmers en kunstenaars laten ook foto's, films en kunstwerken na, waarop auteursrechten rusten. Dit geldt niet alleen voor professionals maar ook voor amateurs. Als u niets daarover regelt, dan mogen anderen deze media pas 70 jaar na uw overlijden (her)gebruiken; dit geldt ook voor foto's van kunstwerken die niet aan de FOP-voorwaarden voldoen. Eerder mogen al deze media ook niet op WikimediaCommons worden ge-upload en bijvoorbeeld in Wikipedia worden gebruikt. Als u dat prima vindt, dan hoeft u niets te doen. Zeker als u en uw nabestaanden royalties van uw werk ontvangen, is dit wellicht de beste optie.

Als u echter wilt dat de maatschappij al eerder plezier van uw werk kan hebben, dan moet u actie ondernemen. Eén overweging om dat te doen is, dat er nu nog mensen leven, die beschrijvingen van uw media of kunstwerken kunnen aanvullen en er zo geen/minder informatie verloren gaat. 70 jaar na uw overlijden leven ook zij niet meer. Zij kunnen uw media ook nog in de juiste context plaatsen, op Commons of in een publicatie waarin uw media worden gebruikt of aangehaald.

En: het regelen hiervan gaat zoveel gemakkelijker als u zelf op tijd actie onderneemt, bijvoorbeeld op het moment van pensioneren. Als uw nabestaanden/rechtsopvolgers dit moeten doen, komt daar veel meer papierwerk, onderling overleg en gedoe aan te pas en het kost hen véél meer tijd.

Als u besluit dat uw foto's, andere media of foto's van uw kunstwerken (gemaakt door uzelf of door willekeurige anderen) eerder hergebruikt mogen worden, zijn de opties:

  1. Zelf (een selectie van) uw media uploaden op Wikimedia Commons.
    1. Regel dat goed. Zeker als u een bekend fotograaf, filmer of kunstenaar bent, kunnen Commons-administrators er nog wel eens aan twijfelen of u het wel echt zelf bent. Iedereen kan immers een account aanmaken met willekeurig elke naam. Stuur daarom voor de zekerheid een e-mail vanaf uw persoonlijke e-mail-adres naar Volunteer Response Team (via permissions-nl@wikimedia.org in het Nederlands) met daarin uw accountnaam (bij voorkeur één die dezelfde is als uw echte naam) en de mededeling dat u besloten hebt om uw eigen media (foto's, films, foto's van uw kunstwerken) via dit account te uploaden.
    2. Ook als u niet zelf de media uploadt, maar dat door een assistent (familielid, kennis, werknemer) laat doen, dient u een dergelijke e-mail naar Volunteer Response Team te sturen, bovendien met een verklaring en uitleg van de situatie.
  2. Uw foto's of films op een eigen website plaatsen, waarop duidelijk vermeld staat wat de licentie is waaronder ze beschikbaar zijn; als u wilt dat ze op Commons kunnen worden ge-upload, dan met een licentie die overeenkomt met de in Commons toegestane licenties. Dan kunnen anderen desgewenst uw media uploaden in Commons.
  3. (Een selectie van) uw media delen via Flickr (foto's) en/of Youtube (films), waarbij u de juiste licentie kiest, afhankelijk van uw wensen. Als u wilt dat uw media ook op Commons ge-upload kunnen worden, kies dan een licentie die overeenkomt met de in Commons toegestane licenties. Verzoek: vermeld SVP ook een licentie als u foto's op andere social media deelt, zoals op Facebook en Instagram, en u wilt toestaan dat ze hergebruikt mogen worden; kies er dan één uit dit overzicht; als u niets vermeldt, geldt "alle rechten voorbehouden" en mogen anderen alleen een link naar uw foto('s) vermelden, verder niets.
  4. Voor kunstenaars: via een verklaring aan Volunteer Response Team van Commons (via permissions-nl@wikimedia.org in het Nederlands) laten weten dat foto's van uw kunstwerken voortaan een licentie kunnen krijgen die in WikimediaCommons is toegestaan. Dit is met onmiddellijke ingang. Zorg er dan voor dat:
    1. er in Commons een categorie voor uw kunstwerken is (zie Nieuwe categorie aanmaken in het geval zo'n categorie nog niet bestaat), waarin een administrator de licentie en de details daarvan kan vermelden, vermeld deze categorie in uw mail; upload alvast enkele foto's van uw kunstwerken zodat deze categorie niet leeg is (dan wordt hij subiet na enige tijd verwijderd);
    2. u in de mail vermeldt:
      1. de juiste licentie, zie Commons toegestane licenties
      2. waarvoor deze licentie geldt: voor al uw kunstwerken of voor een welomschreven selectie ervan (bijvoorbeeld: alleen voor sculpturen en tekeningen, niet voor schilderijen); NB voor kunstwerken die in Nederland in de openbare ruimte staan, hoeft geen verklaring te worden afgegeven, hiervan mogen al foto's op Commons worden geplaatst (zie FOP).
  5. Uw foto's en/of films doneren aan een archief. Afhankelijk van uw werkterrein, de onderwerpen van uw foto's/films, uw professionele reputatie en het belang van uw media voor de maatschappij en/of de geschiedenis van een gebied, kunt u hierover contact opnemen met (in Nederland) het Nationale Archief, een provinciaal, streek- of stadsarchief, een film- of foto-museum. Wellicht is het ook mogelijk om met het betreffende archief afspraken te maken over de termijn waarop de foto's/films worden vrijgegeven, bijvoorbeeld per direct of pas nadat u bent overleden, en onder welke licentie. Dergelijke afspraken zijn in ieder geval niet mogelijk bij de hiervóór besproken opties; daar kunt u alleen met onmiddellijke ingang uw media ter beschikking stellen. Bij een archief kunt u wellicht ook de namen en contactgegevens van uw toekomstige nabestaanden/rechtsopvolgers vertrouwelijk achterlaten, zodat bij vragen over auteursrechten bekend is, waar men terecht kan.
  6. In uw testament of in een codocil opnemen wat uw wilt dat na uw overlijden de status van uw foto's, films en kunstwerken wordt: u kunt dan zelf een licentie kiezen en een termijn bepalen waarop de licenties ingaan of soepeler worden. Als u uw media bijvoorbeeld hebt gedeeld via Flickr of Youtube met een beperkte licentie, kunt u opnemen dat na uw overlijden uw nabestaanden de licentie(s) daar mogen veranderen naar een ruimere.

In alle gevallen:

  • Laat uw toekomstige nabestaanden/rechtsopvolgers weten wat u wilt en welke acties u zelf al heeft ondernomen. Houd hen op de hoogte bij veranderingen daarin.
  • Vraag hen ook om uw sterfdatum op te nemen in de betreffende Commons-categorie, en/of die sterfdatum te laten weten aan het archief aan wie u uw media heeft gedoneerd. Deze datum is belangrijk voor het berekenen van de einddatum van de auteursrechten die gelden voor uw media (die auteursrechten blijven immers ook bestaan als u een licentie hebt ingesteld). Veel Nederlandse kunstenaars en fotografen zijn opgenomen in https://rkd.nl/nl/explore/; indien van toepassing: laat uw nabestaanden ook dáár uw sterfdatum doorgeven.
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.