Astronomisch woordenboek/P
Uiterlijk
P
[bewerken]- Planeet
- Hemellichaam dat om een ster heen draait en tevens zoveel massa bezit dat het èn dankzij zijn eigen zwaartekracht een ronde vorm heeft aangenomen èn zijn gehele naaste omgeving volledig heeft schoongeveegd. Een hemellichaam zoals Pluto, dat wel aan de twee eerste maar niet aan de laatste voorwaarde voldoet, wordt gecategoriseerd als een dwergplaneet. - Planetoïde
- Hemellichaam dat evenals een dwergplaneet of planeet om een ster heen draait maar kleiner is. - Planetesimaal
- Grote planetoïde die kan uitgroeien tot een protoplanetaire schijf en uiteindelijk tot een echte planeet wanneer hij samenklontert met andere planetesimalen. Van planetesimalen wordt aangenomen dat ze voorkomen in stellaire nevels. - Pool
: de noordpool en zuidpool zoals die worden bepaald door de aardas. De geomagnetische pool wordt een van de beide polen van het aardmagnetisch veld aangeduid. De geomagnetische polen bevinden zich niet op dezelfde locatie als de geografische polen. De afwijking hierin wordt de magnetische declinatie genoemd. Door middel van geofysisch onderzoek is vastgesteld dat de geomagnetische polen veranderen en dat ze niet constant zijn in de tijd. De manier waarop deze veranderen wordt wel het "polair wandelpad" genoemd.
-
De noordpool
-
De zuidpool
-
De geomagnetische polen
-
A=Geografische polen B=Geomagnetische polen C=Magnetische polen
- Poolcirkel
: zie noordpoolcirkel en zuidpoolcirkel. - Poollicht
- Poollicht (aurora polaris) is een geomagnetisch lichtverschijnsel in de bovenste lagen van de aardatmosfeer. Men spreekt ook wel van noorderlicht (aurora borealis) en zuiderlicht (aurora australis). Poollicht ontstaat doordat grote hoeveelheden elektrisch geladen deeltjes afkomstig van de zon met hoge snelheid de atmosfeer binnendringen (daarbij de magnetische veldlijnen van de aarde volgend) en de zuurstof- en stikstofatomen in de hogere luchtlagen ioniseren. De energie die daarbij vrijkomt zien we als poollicht. - Poolster
: Polaris is de naam van de ster die dicht bij het verlengde van de aardas aan de hemelpool ligt. Gedurende de nacht lijken alle sterren door de rotatie van de aarde in een baan om de pool heen te draaien, de Poolster beweegt vrijwel niet zodat hij altijd op dezelfde plaats aan de hemel te vinden is. De Poolster is van groot belang voor de navigatie. De richting van de aardas en dus ook de richting van de polen bestrijkt in 25770 jaar een kegel door de precessie. Hierdoor zullen verschillende sterren elkaar afwisselen als poolster. - Precessie
- Precessie is de beweging die de aardas maakt, te vergelijken met die van een draaiende tol. Het punt aan het hemelgewelf waar de aardas naar wijst, maakt een cirkelbeweging. Na 25770 jaar is er een volledige cirkel afgelegd. - Protoplanetaire schijf
- Schijf van stof en gas die in de eerste fasen van een zich ontwikkelend zonnestelsel om het centrum heen draait en waaruit zich uiteindelijk grotere hemellichamen zoals asteroïden en planeten kunnen ontwikkelen. - Pulsar
- (afkorting van Pulsating source of radio emission) Een neutronenster met een korte rotatietijd, die sterke elektromagnetische straling aan de polen uitzendt. De rotatietijd bedraagt (voor 95% van de pulsars) 0,01 tot 8 seconden. De resterende 5% roteren veel sneller, tussen 1 à 10 milliseconden. Pulsars ontstaan uit een supernova.