Naar inhoud springen

William Wordsworth/The Prelude Or Growth of a Poet's Mind

Uit Wikibooks
William Wordsworth
Fragment uit The Prelude over de rivier Derwent

...
Was it for this
That one, the fairest of all rivers, loved
To blend his murmurs with my nurse's song,
And, from his alder shades and rocky falls,
And from his fords and shallows, sent a voice
That flowed along my dreams? For this, didst thou,
O Derwent! winding among grassy holms
Where I was looking on, a babe in arms,
Make ceaseless music that composed my thoughts
To more than infant softness, giving me
Amid the fretful dwellings of mankind
A foretaste, a dim earnest, of the calm
That Nature breathes among the hills and groves.
...

vertaling

Was het daarvoor
Dat een der allermooiste rivieren placht
haar gemurmel te vermengen met 't wiegelied
van mijn verzorgster en, vanuit het lommer
van elzen en rotsige schietstroom en haar ondiepten,
een stem zond die stroomde langs mijn dromen?
Want dit deed jij, O Derwent! vloeiend tussen
grasrijke eilandjes waar ik als zuigeling
naar keek, je gestage muziek aanhorend
die mijn gedachten vormde tot kindse zachtheid,
als voorproef voor mij en de gejaagde mens,
een vermoeden van de rust die Natuur
ademt tussen de heuvels en de boomgaarden.

(vertaling: Jules Grandgagnage)

The Prelude; or, Growth of a Poet's Mind (De prelude; of Groei des Dichters Geest) is een autobiografisch, filosofisch gedicht in blank vers van de Engelse dichter William Wordsworth (1770-1850). Wordsworth schreef de eerste versie toen hij 28 jaar was, en bleef er de rest van zijn leven aan verder werken zonder het te publiceren. Hij gaf het ook nooit een titel; hij noemde het "Gedicht (titel nog niet vastgelegd) opgedragen aan Samuel Taylor Coleridge[1] en verwees er in zijn brieven aan zijn zuster Dorothy naar als "het gedicht over mijn geestelijke groei."[2] Pas 3 maanden na zijn dood, in 1850, werd het bij het grote publiek bekend als The Prelude, een titel die zijn vrouw Mary het had gegeven.

Structuur

[bewerken]

Oorspronkelijk was The Prelude bedoeld als proloog van een lang, driedelig filosofisch gedicht dat Wordsworth The Recluse, wilde noemen. Niettegenstaande hij met dit plan al zo vroeg begonnen was en er nog mee bezig was tot kort voor zijn dood, slaagde hij er alleen in om The Prelude en het tweede deel van The Excursion af te krijgen. Van de rest van de geplande delen resten slecht fragmenten.

Inhoud

[bewerken]

Het werk is een poëtische reflectie op Wordsworths eigen gevoel van zijn poëtische roeping zoals die zich ontwikkelde in de loop van zijn leven. Maar de focus en de stemming van het gedicht verschillen sterk van de neoklassieke periode en plaatsen het duidelijk in de romantiek. Terwijl John Milton (die hij met naam noemt in versregel 169 van Book One) in Paradise Lost Gods schepping en de zondeval van de mens herschrijft om "de wegen van God ten opzichte van de mens te rechtvaardigen", kiest Wordsworth zijn eigen geest en verbeelding als een waardig onderwerp voor een episch gedicht.

Deze spirituele autobiografie wortelt in Wordsworths metafoor dat het leven een reis is waarbij het einde samenvalt met het begin. Het gedicht begint met de beschrijving van een letterlijke reis met als doel het dal van Grasmere. De Prelude vertelt ook een aantal latere reizen, met name de oversteek van de Alpen in Book VI en, in het begin van het laatste boek als climax, de beklimming van de Snowdon. In de loop van het gedicht worden dergelijke letterlijke reizen het metaforische vehikel voor een spirituele reis - de zoektocht in het geheugen van de dichter.

Versies

[bewerken]

Er zijn drie versies van het gedicht bekend:

  • De versie van 1850, verschenen kort na de dood van Wordsworth, in 14 boekdelen
  • De versie van 1805, die werd gevonden en gedrukt door Ernest de Sélincourt in 1926, in 13 boekdelen.
  • De versie van 1799. Dit is een veel kortere versie bestaande uit twee delen, samengesteld in 1798-1799.

Daarnaast bestaat er ook een tekst uit 1798, een beknopte versie in twee delen die zich sterk concentreert op zijn kindertijd en jeugd in het Lake District. De tekst uit 1799 is hier een uitgebreidere versie van.

Verschillen editie 1805 en editie 1850

[bewerken]

In 1850 heeft Wordsworth veel passages herschreven om de formuleringen te verfijnen, de syntaxis te verduidelijken en de tekst stilistisch samenhangender te maken. De verschillen tussen de 1805-versie en de 1850-versie liggen op het gebied van structuur, stijl, toon en levensfase van de dichter. De versie van 1805 was oorspronkelijk bedoeld voor zijn vriend en dichter Samuel Taylor Coleridge. Wordsworth beschouwde het gedicht als een voorbereiding op een groter, nooit voltooid project: The Recluse. De versie van 1850 werd na zijn dood gepubliceerd en bevatte talrijke herzieningen. De belangrijkste structurele veranderingen waren de verdeling van een boek in twee boeken en het weglaten van bepaalde passages, waaronder de episode van Vaudracour en Julia.[3]

Structuur en omvang
  • 1805-editie: Bestaat uit 13 boeken. Wordsworth voltooide deze versie toen hij ongeveer 35 jaar oud was en las het voor aan zijn vriend Samuel Taylor Coleridge.
  • 1850-editie: Bestaat uit 14 boeken (ongeveer 8.000 regels). Het werd pas postuum gepubliceerd door zijn vrouw Mary Wordsworth in 1850, kort na zijn overlijden.
Stijl en taalgebruik
  • 1805-editie: Voelt onconventioneel, levendig, spontaan en direct aan. Het weerspiegelt de vurige energie van de jonge romanticus.
  • 1850-editie: Is sterk herzien (vooral tussen 1816 en 1839). De taal is strakker, formeler, behoudender en traditioneler. Wordsworth verzachtte of verwijderde rauwe of directe uitspraken en verving ze door meer beschrijvende of filosofische formuleringen.
Thematiek en toon
  • De 1805-versie is persoonlijker, emotioneler en intiemer. De latere 1850-versie toont een rijpere, meer bedachtzame en soms orthodoxere denker.
  • Natuur: In 1805 fungeert de natuur als een directe, haast goddelijke kracht. De natuur is dus niet alleen een decor, maar een actieve kracht die de menselijke geest vormt. In de versie van 1850 lijkt de oudere Wordsworth lijkt zijn vroegere ideeën over de natuur gedeeltelijk te herinterpreteren vanuit een christelijker wereldbeeld: de natuur is sterker verbonden met God.
  • Politiek: De vroege versie is explicieter en radicaler over zijn idealen rondom de Franse Revolutie. Wordsworth ervaart de revolutie als een mogelijke verwezenlijking van vrijheid en gelijkheid. De revolutie symboliseert in deze versie hoop, vernieuwing en maatschappelijke verandering. In de 1850-versie zijn deze politieke standpunten verzwakt, neutraler of conservatiever gemaakt. Zijn vroegere revolutionaire enthousiasme wordt kritischer benaderd.
  • Dichterschap: De 1805-versie laat meer persoonlijke twijfel zien over zijn roeping als dichter, terwijl de 1850-versie een grotere acceptatie en berusting uitstraalt. De ontwikkeling van de dichter wordt door de oudere Wordsworth meer vanuit wijsheid en levenservaring bekeken. Er is meer nadruk op reflectie, religie en morele volwassenheid. De verbeeldingskracht blijft belangrijk, maar wordt sterker ingebed in een religieuze levensbeschouwing.

Literatuur

[bewerken]
Noten
  1. ↑ "Poem (title not yet fixed upon) to Coleridge"
  2. ↑ "the poem on the growth of my own mind."
  3. ↑ De "Vaudracour en Julia"-episode in Boek IX van de 1805-versie van The Prelude is een tragisch verhaal over onmogelijke liefde. Het dient binnen het autobiografische epos als een indirecte, versluierde weerspiegeling van Wordsworths eigen geheime Franse romance met Annette Vallon, met wie hij een buitenechtelijk kind kreeg tijdens de Franse Revolutie.
Informatie afkomstig van Wikibooks NL, een onderdeel van de Wikimedia Foundation.