Maatschappijleer/Basisbegrippen maatschappijleer

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Begrippen wat is maatschappijleer?
Begrippen rechtsstaat
Begrippen parlementaire democratie
Begrippen pluriforme samenleving
Begrippen verzorgingsstaat

Alle basisbegrippen[bewerken]

Aanhouden[bewerken]

Aanhouden (arresteren)
Gevangennemen
Arresteren en meenemen naar het politiebureau voor verhoor.
Van overheidswege in hechtenis nemen.
Absolute macht
Volkomen heerschappij
De vorst beschikt over volledig regerende autoriteit; hij is niet door wetten gebonden, noch is hij verantwoording verschuldigd.
Absolute monarchie
Onbegrensd koningschap
De absolute monarchie of het absolutisme is een regeringsvorm waarbij de vorst over volledig regerende autoriteit beschikt; hij is niet door wetten gebonden, noch is hij verantwoording verschuldigd.
Actiegroep
Algemeen belang
Analysevragen
Onderzoeksvragen
Vragen die helpen bij het oplossen van maatschappelijke problemen.
Analysevragen hebben te maken met actoren, politieke besluitvorming, oorzaken en gevolgen en vergelijkingen.
Anonieme getuigenverklaring
Geheime verklaring
Getuige wiens identiteit niet bekend is.
Bijvoorbeeld de rechter-commissaris staat een anonieme getuigenverklaring toe in het onderzoek tegen de afgezette leider van de Hell's Angels, Willem van Boxtel alias 'Big Willem' en twee medeverdachten.

Belang[bewerken]

Belang
Voordeel
Iets waar je een voordeel bij hebt.
Iets wat je belangrijk vindt omdat het voordelig of nuttig is.
Belangengroep
Belastingplicht
Gedwongen geldheffing
Iedereen met een inkomen betaalt belasting.
Bestuursrecht
Administratief recht
Centraal in het bestuursrecht staat de verhouding tussen de burger en de overheid.
Het bestuursrecht (ook wel administratief recht genoemd) regelt de manier waarop het openbaar bestuur kan ingrijpen in de openbare rechtsorde.
Bestuursrecht regelt de werkwijzen en de handelswijzen van bestuursorganen in het vervullen van hun bestuurlijke taken in relatie tot natuurlijke personen en rechtspersonen (burgers).
Betrouwbaarheid
Eerlijkheid
Om na te gaan of informatie betrouwbaar is kun je kijken naar de bronvermelding, het onderscheid tussen feiten en meningen en of het onderwerp van verschillende kanten wordt belicht.
Bron
Oorsprong
Bronvermelding, een overzicht van gebruikte informatiebronnen
Burgerlijk recht
Civiel recht
Privaatrecht
Burgerlijk recht beschrijft de regels voor de onderlinge verhoudingen tussen personen (dus personen- en familierecht, ondernemingsrecht en vermogensrecht)

Cassatie[bewerken]

Cassatie
Vernietiging
Cassatie is een begrip uit het recht. 'In cassatie gaan' betekent dat men beroep aantekent bij het hoogste rechtsprekend orgaan van het land tegen een uitspraak van een lagere rechter.
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
Heeft als taak het publiceren van betrouwbare en samenhangende statistische informatie.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek is in Nederland de instantie waar de verzameling, bewerking en publicatie van de statistieken ten behoeve van overheid, wetenschap en bedrijfsleven zijn gecentraliseerd.
Censuskiesrecht
Cijnskiesrecht
Cijnskiesstelsel
Als bij verkiezingen het stemrecht is voorbehouden aan personen die vermogend genoeg zijn om minimaal een bepaald bedrag aan belastingen te betalen.
Aanvankelijk mochten alleen mannen stemmen die belasting betaalden.
Censuur
Checks and balances
Driemachtenleer
De drie machten controleren elkaar en 'houden elkaar scherp'.
Dit is een systeem waarbij overheidsbevoegdheden over verschillende organen worden verspreid en ieder orgaan bij de uitoefening van zijn bevoegdheden verantwoording verschuldigd is aan een ander orgaan.
Communicatie
Kennisgeving
Het doorgeven van informatie
Communicatie is een proces van informatie-uitwisseling.
Bij communicatie is er altijd sprake van een zender, een boodschap met informatie en een ontvanger.
Communicatieruis
De overdracht van informatie verloopt niet goed.
Ruis is een verzamelnaam voor storingen in menselijke communicatie.
Compromis
Middenweg
Een tussenoplossing.
Een compromis is een zodanige voorkoming of beëindiging van een conflict, dat geen van de strijdende partijen voor 100% zijn/haar zin of gelijk heeft gekregen, maar dat voor beide partijen aanvaardbaar is.
confessionalisme
Constitutionele monarchie
Een monarchie is van origine een regeringsvorm waarbij de macht bij één persoon berust, de monarch.
In een constitutionele monarchie is de macht van de vorst in een grondwet is vastgelegd.
Conservatief
Criminaliteit
Misdadigheid
Alle misdrijven die in de wet staan omschreven.
Met criminaliteit wordt (ruim genomen) bedoeld als alles wat niet mag en slecht is, zoals diefstal, moord enz
Criminaliteit kan zeer algemeen worden gedefinieerd als alles wat door een wettelijke bepaling als misdrijf strafbaar is gesteld.

Democratie[bewerken]

Democratie
Dictatuur
Een machthebber of een partij bepaalt, vaak heel willekeurig, wat de regels zijn.
Dilemma
Een lastige keuze uit twee of meer alternatieven.
Directe democratie
Discriminatie
Discriminatie betekent letterlijk "het maken van onderscheid".
Het onrechtmatig onderscheid maken tussen mensen of groepen.
Mensen van een bepaalde groep anders behandelen op grond van kenmerken die in de gegevens situatie niet van belang zijn.
DNA-plicht
Mensen die verdacht worden of veroordeeld zijn voor strafbare feiten moeten wangslijm afstaan aan justitie.
Dualistisch stelsel
Staatsinrichting waarbij verschillende overheidsbevoegdheden (mandaten) door verschillende personen of organen worden uitgeoefend.
Op gemeentelijk niveau bijvoorbeeld: een wethouder kan geen raadslid zijn.
Dwangmiddelen
Bepaalde bevoegdheden van de politie en/of officier van justitie ten aanzien van een verdachte.
Bekende dwangmiddelen zijn bijvoorbeeld iemand fouilleren of vasthouden op het politiebureau.

EVRM[bewerken]

EVRM
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en Fundamentele Vrijheden
Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) is een Europees verdrag waarin mensen- en burgerrechten voor alle inwoners van de verdragsluitende staten zijn geregeld.

Fatsoensnorm[bewerken]

Fatsoensnorm
Beleefdheidsregel
Ongeschreven regel.
Regels waaraan personen zich dienen te houden als zij fatsoenlijk willen zijn; hetgeen normaal gesproken als maat wordt genomen.
Fouilleren (preventief)
Doorzoeken
In het strafrecht is fouilleren geregeld in het Wetboek van Strafvordering en de Wet wapens en munitie. De strafrechtelijke situatie is vrij streng.
Fouilleren is het 'aan zijn kleding onderzoeken' uit artikel 55b Sv. Er moet sprake zijn van een verdenking van een strafbaar feit (in de zin van artikel 27 Sv.) en fouillering kan alleen plaatsvinden als dat nodig is om de identiteit vast te stellen.
Preventief fouilleren mag in door de burgemeester aangewezen gebieden.

Gelijkwaardigheid[bewerken]

Gelijkwaardigheid
Geweldsmonopolie
Alleenrecht op dwang
De overheid heeft meer macht en mag als enige geweld gebruiken.
Gezag
Invloed
Formele macht: officieel vastgelegd in regels en wetten.
Grondrechten
Basiswetten
Wetten die zo fundamenteel zijn voor de vrijheid, de ontplooiing, het welzijn en de bescherming van het individu en van groepen, dat ze in de grondwet zijn vastgelegd.
Grondwet
Constitutie
Staatsregeling
In het staatsrecht is een constitutie de grondslag van een staat. Deze is vaak, maar niet altijd, vastgelegd in een grondwet, een document waarin de grondrechten en/of de organisatiestructuur van de staat in een bepaald land beschreven staan.

Hooggerechtshof[bewerken]

Hooggerechtshof
In Nederland is de Hoge Raad de hoogste rechter in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken.
Het hooggerechtshof of opperste gerecht is in diverse landen het rechtsprekend orgaan dat bovenaan staat in de rechtsprekende hiërarchie.
Hoor en wederhoor
De verschillende betrokkenen zijn gehoord.
Het beginsel van hoor en wederhoor is een principe uit de rechtspraak en de journalistiek dat inhoudt dat, als iemand beschuldigd wordt, er geluisterd moet worden naar wat de beschuldigde er op heeft te zeggen, voor er over hem geoordeeld wordt.
Huiszoekingsbevel
Een huiszoeking is het door de politie of een andere opsporingsambtenaar binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner, met het doel om mogelijk bewijs voor een strafbaar feit op te sporen en zo nodig in beslag te nemen.
Voor het binnentreden in een woning is doorgaans een machtiging vereist, meestal huiszoekingsbevel genoemd.

Ideologie[bewerken]

Ideologie
Indirecte democratie
Indoctrinatie
Eenzijdig onderwijzen
Bij indoctrinatie wordt er, in tegenstelling tot bij leren, geacht niet zelf na te denken en de ideeën en opvattingen kritiekloos over te nemen.
Eenzijdige opvattingen en meningen worden langdurig en systematisch opgedrongen met de bedoeling dat het publiek deze opvattingen kritiekloos accepteert.
Infiltratie
Het binnendringen van vijandelijk gebied of bepaalde kringen om informatie te verkrijgen.
(Strafprocesrecht) de politie neemt deel of verleent medewerking aan een groep van personen waarbinnen, naar redelijkerwijs kan worden vermoed, misdrijven worden beraamd of gepleegd.
De infiltrant neemt deel aan de activiteiten van het milieu en rapporteert daarover.
Invloed
Overwicht
Informele macht: niet vastgelegd in regels.
In beslag nemen
Verbeurdverklaren
Eigendom van de verdachte mag als bewijsmateriaal in beslag worden genomen.
De officier van justitie of de rechter beslist later of iemand zijn spullen na een rechtszaak terug krijgt.

Jurisprudentie[bewerken]

Jurisprudentie
Het geheel van uitspraken door rechters.
Juryrechtspraak
In de rechtspraak is een jury een groep burgers die de schuldvraag van een verdachte beoordeelt.
In Amerika en Engeland bestaat juryrechtspraak: daar oordeelt een burgerpanel over de schuld van verdachten.

Klassenjustitie[bewerken]

Klassenjustitie
Mensen uit de hogere sociale klasse door justitie worden bevooroordeeld boven mensen uit de lagere sociale klasse.
Van klassenjustitie is sprake wanneer meer vermogenden of beter opgeleiden door wetgeving, behandeling of rechterlijke uitspraken bevoorrecht worden ten opzichte van anderen.
Klassiek grondrecht
De Grondwet bevat regels voor onze staatsinrichting. Ook legt de wet de grondrechten van burgers vast.
Rechten die de overheid moet garanderen.

Leerplicht[bewerken]

Leerplicht
De wettelijke verplichting kinderen onderwijs te laten volgen.
Legaliteitsbeginsel
De overheid mag alleen beperkingen opleggen aan de vrijheid van burgers als die beperkingen in wetten zijn vastgelegd en voor iedereen gelden.
Liberalisme

Maatschappelijk probleem[bewerken]

Maatschappelijk probleem
We spreken van een maatschappelijk probleem als: het probleem gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving; het probleem alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich moet bezighouden met de oplossing van het probleem; het probleem te maken heeft met tegenstellingen.
Maatschappelijke gedragsregel (maatschappelijke normen)

Onbeschreven regels die de meeste mensen vanzelfsprekend vinden en die voort komen uit geloof, tradities en gewoonten. (niet in een korte broek naar een begrafenis, iemand een hand geven).

Maatschappelijke organisaties
Macht
Het vermogen om het gedrag en/of denken van anderen sterk te beïnvloeden.
Machtenscheiding (zie Trias politica)
Machtiging tot binnentreding
Voor het binnentreden van een woning gelden bijzondere regels die zijn neergelegd in de Algemene wet op het binnentreden (Awbi).
Voor het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is steeds een schriftelijke machtiging vereist. In de praktijk is het meestal de hulpofficier van justitie die de machtiging afgeeft, maar ook een officier van justitie of een advocaat-generaal kan een machtiging afgeven.
Machtsmiddel
Een middel waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden.
Machtsbron
De manier waarop je macht verkrijgt.
Manipulatie
Feiten worden opzettelijk weggelaten of verdraaid zonder dat de ontvanger dit merkt.
Mening
Wat je van iets vindt.
Wat je van een subject of object vindt. Hoe je hierover oordeelt.
Een mening (Indogermaans moino: wissel, ruil) is een in de mens aanwezige subjectieve opvatting, dan wel attitude, ten opzichte van toestanden, gebeurtenissen of andere personen.
Militaire dictatuur
Misdrijf
Meer ernstige strafbare feiten.
In het Nederlandse strafrecht is een misdrijf net als een overtreding een strafbaar feit.
Minister
Een minister is een persoon die deelneemt aan de regering van een land, en die over het algemeen ook leiding geeft aan een ministerie.
Ministeriële verantwoordelijkheid
Montesquieu
Een Frans filosoof. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van de sociologie en als een van de belangrijkste filosofen van de Verlichting.

Naastenliefde[bewerken]

Naastenliefde
Nationalistisch
Ne bis in idem-regel

Letterlijk: niet tweemaal voor hetzelfde - Latijnse term in het strafrecht voor het beginsel dat iemand niet twee keer voor hetzelfde feit kan terechtstaan en mag worden gestraft.

Niet-democratische partij
Norm
Normen zijn regels die aangeven welk gedrag van mensen verwacht wordt.
Opvattingen over hoe je op grond van een bepaalde waarde behoort te gedragen.

Objectief[bewerken]

Objectief
Feiten noemen we objectief omdat ze iets zeggen over de werkelijkheid.
Officier van justitie
Een officier van justitie (afk. OvJ) is in Nederland een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie (OM), vergelijkbaar met de procureur des Konings in België.
Heeft de leiding over over een opsporingsonderzoek en houdt in de gaten of alles zorgvuldig en eerlijk verloopt.
Bij de behandeling van een misdrijf bepaalt de officier van justitie met behulp van her proces-verbaal een proces verbaal of er wel of geen rechtszaak moet komen.
Nederland heeft ruim 800 officieren van justitie.
Onafhankelijke rechters
De onafhankelijkheid van rechters zorgt ervoor dat mensen geen eigen rechter gaan spelen, dat burgers worden beschermd tegen ongeoorloofd overheidsoptreden en dat burgers hun recht kunnen halen als zij zich benadeeld voelen door andere burgers of door bedrijven en instanties.
Ondernemingsrecht
Ondernemingsrecht is een onderdeel van het privaatrecht, dat zich bezighoudt met rechtspersonen en dan toegespitst op bedrijven met winstoogmerk, dus ondernemingen.
De voorwaarden waaronder je bijvoorbeeld een vereniging of bv kunt oprichten.
Stichtingen vallen hier meestal buiten.
One-issuepartij
Onrechtvaardigheid
Een behandeling die iemand onrecht aandoet of een toestand die onrecht inhoudt.
Openbaar Ministerie (OM)
Het Openbaar Ministerie (OM) of parket vormt in het strafrecht samen met de rechters de rechterlijke macht in Nederland.
Anders dan de naam suggereert is het Openbaar Ministerie geen ministerie. Het valt onder het ministerie van Veiligheid en Justitie.
Samen met de rechters vormt het Openbaar Ministerie de rechterlijke macht - zo staat het in de Wet op de rechterlijke organisatie.
Openbare aanklager
De openbaar aanklager is degene die namens 'de staat' of namens 'het volk' mensen die ervan verdacht worden de wet te hebben overtreden in staat van beschuldiging stelt.
In Nederland heet de openbare aanklager officieel officier van justitie, bij het gerechtshof advocaat-generaal.
Opperbevelhebber van het leger
In Nederland heeft de regering heeft het oppergezag over de krijgsmacht.
Oppositiepartijen
Opvragen van speciale persoonsgegevens
De politie heeft toestemming nodig van de officier van justitie als ze bankrekeningnummers, telefoonverkeer en internetgedrag wil opvragen.
Overheid
De overheid is het hoogste bevoegd gezag op een bepaald territorium of grondgebied.
Overtreding.
Een minder ernstig strafbaar feit
Overtredingen zijn over het algemeen minder ernstig dan misdrijven, maar op de zwaarste overtredingen staat een hogere straf dan op de lichtste misdrijven.

Parlementaire democratie[bewerken]

Parlementaire democratie
In een parlementaire democratie wordt de bevolking van het land vertegenwoordigd door het parlement.
Een parlementaire democratie is een representatieve democratie waarbij de burgers via gekozen vertegenwoordigers in het parlement, de wetgevende macht, invloed hebben op het beleid.
Persvrijheid
Personen- en familierecht
Regelt zaken als het sluiten van een huwelijk, echtscheiding, geboorte, overlijden, en het adopteren van kinderen.
Het personen- en familierecht is het onderdeel van het burgerlijk recht dat zich bezighoudt met afstamming, geboorte, huwelijk en echtscheiding en andere zaken in verband met de hoedanigheid, familiebetrekkingen en bevoegdheden van personen.
plea bargaining
Pluriforme samenleving
Een samenleving waarin mensen wonen met heel verschillende leefwijzen, verschillende waarden en normen en soms van verschillende etnische afkomst.
Politie
De politie is een overheidsdienst belast met de handhaving van openbare orde en veiligheid, het opsporen en onderzoeken van strafbare feiten, directe hulpverlening en het uitvoeren van aanhoudingen.
Bij een misdrijf verzamelt de politie informatie over het strafbare feit.
Politiek
Politiek links
Politiek rechts
Politiek midden
Politiek probleem
Een politiek probleem is een ongewenst en veranderbaar beschouwde situatie waarbij de overheid betrokken is of zou moeten zijn. (Woerdman)
Politieke partij
Populisme
Populistische partij
Progressief
Propaganda
Er wordt bewust eenzijdige informatie gegeven met als doel de mening van mensen te beïnvloeden.
Propaganda is een vorm van communicatie waarbij door de belanghebbende partij wordt getracht aanhangers voor haar gedachtegoed te winnen door het bespelen van de publieke opinie.
Presidentieel vetorecht
Preventief fouilleren
Zie Fouilleren
Privaatrecht (burgerlijk recht)
Regelt de betrekkingen (relatie) tussen burgers onderling.
Burgerlijk recht, ook wel herkenbaar als civiel recht of privaatrecht, beschrijft de regels voor de onderlinge verhoudingen tussen personen (dus personen- en familierecht, ondernemingsrecht en vermogensrecht).
Publiekrecht
De inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en overheid.
Het publiekrecht geeft regels ten aanzien van de verhouding tussen de burger en de overheid (staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht).

Rassenjustitie[bewerken]

Rassenjustitie
Hetzelfde als klassenjustitie, maar hier draait het om rassenscheiding en racisme.
Recht
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan.
Geeft aan wat je mag doen en waar je recht op hebt.
Geheel van regels die in de samenleving van een land of regio gelden.
Rechter
Een rechter is iemand die rechtspreekt.
Meestal wordt met het woord rechter een magistraat van de rechterlijke macht bedoeld.
De rechter is wettelijk verplicht een oordeel uit te spreken over een concreet geschil, dat hem voorgelegd wordt.
Rechterlijke macht
De rechterlijke macht beoordeelt of mensen, maar ook rechtspersonen en de overheid, wetten hebben overtreden en doet uitspraak in conflicten.
De rechterlijke macht is in een rechtsstaat de macht waaraan de rechtspraak is opgedragen.
Rechtsbescherming
De grondwet beschermt burgers tegen andere burgers en tegen machtsmisbruik van de overheid.
Rechtshandhaving
Het handhaven van de rechtsorde.
Door middel van sancties of juridische actie afdwingen dat een recht gerespecteerd wordt.
Rechtsnorm
Rechtsorde
Het geheel van rechtsregels en rechtsbeginselen en de manier waarop het recht is georganiseerd.
Rechtspersonen
Rechtsstaat
Een rechtstaat stelt de belangrijkste regels vast voor burgers en de overheid
Een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen willekeur van de overheid.
Rechtvaardigheid
Referendum
Referentiekader
Religieuze dictatuur
Rentmeesterschap

Selectieve waarneming[bewerken]

Selectieve waarneming
Als iemand bewust of onbewust keuzes maakt bij het waarnemen.
Informatie wordt zodanig vervormd dat deze zo veel mogelijk past in ons referentiekader.
Selectieve waarneming wil zeggen dat je keuzes maakt bij het waarnemen van zaken.
Seponeren
Schikking
Sociaal grondrecht
Hierin is vastgelegd dat de overheid een zorgplicht heeft tegenover burgers.
Een sociaal grondrecht is een grondrecht dat actief optreden van de overheid vereist, bijvoorbeeld het recht op werk, huisvesting of onderwijs.
Werkgelegenheid, bestaanszekerheid, leefbaarheid en milieu, volksgezondheid, woongelegenheid en onderwijs.
De grondrechten zijn zogenaamde instructienormen; ze vormen een instructie aan de overheid om ervoor te zorgen dat er sociale gerechtigheid heerst en dat burgers zich voldoende kunnen ontplooien.
Sociaal contract
Afspraken waarbij beide partijen rechten en plichten hebben.
Sociale cohesie
De samenhang tussen mensen in een gemeenschap of samenleving.
Sociale rechtsstaat
Een rechtsstaat is een sociale rechtsstaat wanneer er in de grondwet de sociale grondrechten van een mens zijn opgenomen.
Sociale verplichting
Een regel die je wordt opgelegd door je omgeving.
Een verplichting die je in bepaalde situaties wordt opgelegd door je omgeving.
Verplichting die je in bepaalde situaties wordt opgelegd door je omgeving of door jezelf wordt opgelegd. Kan ook aan de hand van een norm zijn.
Socialisme
Staande houden
Laten stilstaan en vragen naar je personalia.
Staatsrecht
Alle regels voor de inrichting van de Nederlandse staat.
Het staatsrecht beschrijft de organisatie van de staat in al zijn geledingen.
Het omvat de regels die voorschrijven hoe de overheidsorganen samengesteld worden, op welke manier ze besluiten moeten nemen en tegenover wie ze verantwoording moeten afleggen.
Stereotype
Een vaststaand beeld van een hele groep mensen.
Een stereotype is een overdreven beeld van een groep mensen dat vaak niet overeenkomt met de werkelijkheid.
Strafbaarheid
Iets is alleen strafbaar als het in de wet staat.
Strafmaat
Omvang van de straf.
In de wet staat bij ieder strafbaar feit de maximale straf.
Strafrecht
Alle wettelijke strafbepalingen.
Strafrecht is het geheel van rechtsregels waarin is vastgelegd welk gedrag strafwaardig wordt geacht, welke straffen op dit gedrag gesteld zijn en via welke weg strafoplegging gerealiseerd kan worden.
Subjectief
Meningen zijn subjectief omdat ze alleen laten zien hoe iemand ergens over denkt.

Three Strikes and You're Out Law[bewerken]

Three Strikes and You're Out Law
Trias politica
Het principe van de machtenscheiding.
De trias politica, driemachtenleer of scheiding der macht(en) is een theorie van de staatsinrichting waarin de staat opgedeeld is in drie organen die elkaars functioneren bewaken.
De trias politica wijst verschillende functies aan die in een rechtsstaat in ieder geval moeten worden uitgeoefend: wetgeving, uitvoering (of breder, bestuur) en rechtspraak. (Witteveen, 2001)

Uitlokking[bewerken]

Uitlokking
Uitvoerende macht
Zorgt ervoor dat eenmaal goedgekeurde wetten precies worden uitgevoerd.
De uitvoerende macht voert de wetten uit en bestuurt het land, daarbij zelf de wetten nalevend. (Devos, 2006)

Vasthouden[bewerken]

Vasthouden
De politie mag de verdachte in het belang van het onderzoek zes uur op het bureau vasthouden.
Verdachte
Er bestaat een redelijk vermoeden van schuld.
Verhoren
Vermogensrecht
Regelt alle zaken die te maken hebben met iemands vermogen.
Het vermogensrecht geeft onder meer regels voor het verkrijgen van eigendom (bijvoorbeeld het verkrijgen van de eigendom van een woonhuis door middel van een notariële akte en inschrijving in de registers van het Kadaster), maar ook de regels voor het aangaan van schulden (het sluiten van een koopovereenkomst bijvoorbeeld).
Twee grote gebieden in het vermogensrecht zijn het goederenrecht en het verbintenissenrecht.
Vervolgen
Verzorgingsstaat
In een verzorgingsstaat zorgt de overheid voor haar burgers.
Een verzorgingsstaat is een sociaal systeem waarin de staat primaire verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van zijn burgers, zoals in kwesties van gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid en sociale zekerheid.
Vierde macht
Ambtenaren heten ook wel de vierde macht omdat zij bij de totstandkoming en uitvoering van wetten ook zelfstandig beslissingen nemen.
De vierde macht is een term die gebruikt wordt om machten aan te duiden die buiten de traditionele Trias Politica vallen.
Vooroordeel
Een vooroordeel is een mening die niet op feiten is gebaseerd.
Als je iets over iemand oordeelt zonder dat je die persoon of zaak hebt leren kennen.
Vrijheid
Vrij zijn van (overheids)bemoeienis.

Waarde[bewerken]

Waarde
Een uitgangspunt of principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven.
Sociale waarden zijn idealen en motieven die in een samenleving of groep als nastrevenswaardig worden beschouwd.
Wetboek van Strafrecht
De meeste misdrijven en overtredingen staan in het Wetboek van strafrecht.
Wat de strafbare feiten zijn en welke straffen ervoor kunnen uitgesproken worden, is te vinden in het Wetboek van Strafrecht (materieel strafrecht).
Het Nederlandse Wetboek van Strafrecht (in de rechtspraak vaak afgekort tot Sr of WvSr) vormt samen met het Wetboek van Strafvordering de basis van het Nederlandse strafrecht.
Wetboek van strafvordering
De bevoegdheden van van de politie en officier van justitie staan beschreven in het Wetboek van Strafvordering.
Het Wetboek van Strafvordering (afgekort tot Sv.) bepaalt hoe strafbare feiten vervolgd worden (formeel strafrecht).
wetgevende macht
Stelt wetten vast waar de burgers (en de overheid) zich aan moeten houden.
Deze staatsmacht bepaalt de inhoud van de wetten en het recht in een land.
De wetgevende macht legt de belangrijkste regels inzake veiligheid, eigendom en arbeid vast. De macht om de naleving van deze regels af te dwingen komt toe aan de uitvoerende macht. (Lesaffer, 2008)
Wet
Wetten zijn geschreven rechtsregels.
Elke wet is onderdeel van het recht, maar het recht is breder dan enkel wetten.
Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
In Nederland zijn de bijzondere opsporingsbevoegdheden van de politie geregeld in Boek 1 Titel IVA van het Wetboek van Strafvordering.
Opsporingsmethoden die zeer risicovol zijn voor de integriteit en beheersbaarheid van de opsporing, of die een inbreuk maken op de grondrechten van burgers, vereisen een specifieke basis in de wet.
Wet terroristische misdrijven
Wet tot wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven.
Als reactie op de aanslagen van 11 september 2001 is in het verband van de Europese Unie op 13 juni 2002 een kaderbesluit over terroristische misdrijven vastgesteld.
Witteboordencriminaliteit
Witteboordencriminaliteit is een vorm van criminaliteit gepleegd door een persoon met een hoge sociale status.
Witteboordencriminaliteit verwijst naar de witte boorden van de plegers, die immers vanwege de veronderstelde hoge sociale status meestal worden geacht een wit of licht overhemd te dragen.

Literatuurlijst[bewerken]

  • Witteveen, W. (2001). De geordende wereld van het recht (2e ed.). Amsterdam, Nederland: Amsterdam University Press.
  • Lesaffer, R. (2008). Inleiding tot de Europese rechtsgeschiedenis (2e ed.). Leuven, België: Universitaire Pers Leuven.
  • Devos, C. (2006). De kleermakers en de keizer. Gent, België: Academia Press.
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.