Pools

Uit Wikibooks
Ga naar: navigatie, zoek
Wikibooks:Infobox/Pools
Wikibooks-einzelbuch.gif Pools Wikibooks-Buchseite.png Inhoudsopgave
Polen
Krakau
Tatra
Warschau
Wisent
Wroclaw
Tatra
Gdansk
Malbork


Inleiding

Vlag van Polen Pools is een lid van de West-Slavische taalgroep. Het wordt gesproken door ongeveer 44 miljoen mensen, voornamelijk in Polen, maar ook in de naburige gebieden in de aangrenzende landen.

Het Pools is een door immigranten geïmporteerde taal in landen zoals het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Australië en nog tal van andere landen. Er kunnen sporen worden teruggevonden van het Pools tot in de 12e eeuw, maar de moderne literaire taal dateert uit de 16e eeuw, gebaseerd op het dialect dat wordt gesproken rond de stad Poznań.

Het Pools is nauw verwant met het Tsjechisch, het Slowaaks en het Sorbisch. Het wordt geschreven in het Latijnse alfabet met daarbij de volgende diakritische tekens:

ą ć ę ł ń ó ś ź ż

Daarbij worden met ą en ę nasale klinkers voorgesteld, de ć, ń, ś, ź stellen gepalataliseerde medeklinkers voor. De ł wordt als de Engelse w uitgesproken, terwijl de Poolse w ongeveer de waarde van de Nederlandse v heeft. Het haakje onder a en e wordt ogonek (staartje)genoemd.

Het Pools kent weinig dialecten. Na de gedwongen verhuizingen na 1945 van Polen uit oostelijke delen die nu in Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne liggen, zijn veel regionale varianten verdwenen. Afwijkende streektalen zijn bijvoorbeeld het Kasjoebisch (ten westen van Gdańsk) en de taal van de górale in de Podhale.


Naamvallen

Het Pools kent zeven naamvallen. Naast de nominatief (1e naamval), genitief (2e naamval), datief (3e naamval) en accusatief (4e naamval) bestaan ook nog de instrumentalis en de locatief. De vocatief, een aanspreekvorm, is de zevende naamval, maar wordt niet veel gebruikt. Het Pools kent, anders dan de Germaanse en Romaanse talen geen lidwoorden.


Werkwoorden

Elk werkwoord heeft een perfectieve vorm en een imperfectieve vorm, dit onderscheid wordt aspect genoemd. De perfectieve werkwoorden drukken, gebruikt in de tegenwoordige tijd, toekomst uit. Czytać (lezen), imperfectief. Czytam list (imperfectief): Ik ben een brief aan het lezen) Przeczytam list (perfectief): Ik zal een brief lezen (en ik lees hem uit).

De Poolse taal hoort tot de Indo-Europese taalfamilie. Aan woorden als jeden, dwa, trzy (een, twee, drie) is enige verwantschap met het Nederlands (ook een Indo-Europese taal) te zien. Andere voorbeelden: on stoi (hij staat); ty jesteś (jij bent, vgl. Frans tu es). Verreweg de meeste woorden zijn voor het ongeoefend oog of oor echter onherkenbaar.


Cursus

Deze studie bestaat uit 10 lessen met geluidsfragmenten en oefeningen. Zie de inhoudsopgave voor een overzicht van de lessen en inhoud.


Wikibooks-einzelbuch.gif Overzicht Wikibook Pools

Lessen: Les 1 - Les 2 - Les 3 - Les 4 - Les 5 - Les 6 - Les 7 - Les 8 - Les 9 - Les 10

Grammatica: Alfabet - Naamvallen - Persoonlijke voornaamwoorden - Vragende voornaamwoorden - Zelfstandige naamwoorden - Bijvoeglijke naamwoorden - Werkwoorden - Onregelmatige meervoudsvormen - Onregelmatige werkwoordsvormen

Woordenlijsten: Getallen - Tijdsbepalingen - Jaargetijden- Feestdagen - Maanden- Dagen - Kleuren- Sport

Cursussen van Indo-Europese talen
Afrikaans - Catalaans - Deens - Duits - Engels - Frans - Fries - Gotisch - Gronings - Italiaans - Latijn - Litouws - Nederlands - Nieuwgrieks - Noors - Oudgrieks - Perzisch - Pools - Portugees - Tsjechisch - Roemeens - Russisch - Sloveens - Spaans - Vroegmodern Engels - Welsh - West-Vlaams - Zeeuws - Zweeds
Wikipedia Wikipedia heeft een encyclopedisch artikel over Pools
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.