Uit Wikibooks
|
De nominatief (Latijn nominare = benoemen, Pools = mianownik) of eerste naamval is de naamval (Pools =przypadek) die het onderwerp van een werkwoord aangeeft. Anders gezegd: de nominatief geeft aan wie of wat de handeling verricht die met het werkwoord uitgedrukt wordt. |
|
| Nominatief (Mianownik) |
|
mannelijk, niektóre żeńskie miękkotematowe |
meervoud vrouwelijk |
nijakie twardotematowe i niektóre miękkotematowe |
większość nijakich twardotematowych |
| Uitgang |
-0 |
-a |
-o |
-e |
| Voorbeeld |
stół |
małpa |
niebo |
pole |
|
Onzijdig zelfstandig naamwoord |
|
| Pools |
Nederlands |
| Długopis jest nowy |
De pen is nieuw |
|
Mannelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
Vrouwelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
Gebruik
De genitief wordt gebruikt in verschillende situatie's.
- Voor het uitdrukken van bezit
- Het vervangt de accusatief wanneer het werkwoord wordt vooraf gegaan door nie
- Bij speciale werkwoorden, zoals szukać (zoeken)
- Voor het uitdrukken van een hoeveelheid (veel/weinig)
- Bij veel voorzetsels
|
|
|
Onzijdig zelfstandig naamwoord |
|
|
De genitief van enkelvoudige onzijdige zelfstandig naamwoorden eindigt op dezelfde manier als de nominatieve meervoudsvorm. Dus: pióro wordt pióra, en morze wordt morza. |
|
| Pools |
Nederlands |
| dom Marcina |
huis van Marcin |
| nie mam dziecka |
ik heb geen kind |
| szukam pióra |
ik zoek de pen |
| słucham opowiadania |
ik luister naar het sprookje |
| dużo mleka |
veel melk |
| kilka pióra |
enige pennen |
|
Mannelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
Vrouwelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
De signalerende voorzetsels zijn de volgende: |
|
| Pools |
Nederlands |
| od |
van (vanaf) |
| do |
naar, tot |
| dla |
voor |
| u |
bij, met * |
| koło |
in de buurt van, rond |
| z |
(van)uit, vanaf |
| blisko |
dichtbij |
| obok |
naast |
| daleko |
ver |
| niedaleko |
niet ver, dichtbij |
| w pobliżu |
in nabijheid |
| naprzeciw |
tegen(over) |
| wśród |
te midden van |
| między |
tussen |
| wzdłuż |
langs |
| dokoła/dookoła |
rondom |
| naokoło |
rondom |
* niet zijnde instrumentalis, bijvoorbeeld: Jak leci u ciebie? = Hoe gaat het met jou?
|
Gebruik
De datief wordt gebruikt in verschillende situatie's.
- Weergeven van het indirect object
- Bij speciale werkwoorden, zoals pomagać (helpen)
- Bij enkele voorzetsels: dzięki (dankzij), ku (naartoe), przeciw (tegen)
|
|
|
De datief (Latijn: dare, datum = geven, gegeven, Pools: Celownik) of derde naamval geeft in veel talen het indirect object weer. Het indirect object is de zaak in een zin waarop de door het werkwoord uitgevoerde handeling níet direct betrekking heeft, het meewerkend voorwerp. |
|
|
Onzijdig zelfstandig naamwoord |
|
|
De datief van enkelvoudige onzijdige zelfstandig naamwoorden eindigen op -u in plaats van de -e of -o. Dus: pióro wordt pióru, en morze wordt morzu. Bij een bijvoegelijk naamwoord (adjectief, Pools: przymiotnik) of aanwijzend voornaamwoord die betrekking heeft op een onzijdige zelfstandig naamwoord in het datieve enkelvoud verandert de uitgang -e in -emu. Dus: dobre wordt dobremu, moje wordt mojemu, to wordt temu. |
|
|
Mannelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
Vrouwelijk zelfstandig naamwoord |
|
|
De signalerende werkwoorden voor de datief zijn de volgende: |
|
| Pools |
Nederlands |
| pomagać |
hulp bieden aan |
| wyjaśniać |
uitleggen aan |
| dawać |
geven aan |
| pozwalać |
toestaan aan |
| pożyczać |
lenen aan |
| zaufanie |
vertrouwen geven aan |
| Pools |
Nederlands |
| mieć |
hebben |
| lubić |
houden van |
| zobaczyć |
zien |
| przez |
door |
| na |
op (na kawę = op de koffie) |
| Pools |
Nederlands |
| z |
met |
| razem |
samen |
| przed |
op de voorgrond, achter |
| nad |
boven |
| pod |
onder |
| za |
achter |
Met.. (bij transportmiddelen en hulpmiddelen)
Labels geven (hij is amerikaan, zij is tandarts)
| Pools |
Nederlands |
| na |
op |
| w |
in |
| przy |
door, op |
| po |
naar |
| o |
over, aan |
Overzicht Wikibook Pools
