Onderwijstechnologie/ICT en leerstoornissen
Uit Wikibooks
Inhoud |
[bewerken] Gebruik van ICT bij leerstoornissen
Meer dan 10 procent van de kinderen kampt met een leerstoornis zoals dyslexie, dyscalculie of NLD (Niet Verbale Leerstoornis). Deze stoornissen worden vaak een “onzichtbare handicap” genoemd. Voor deze kinderen, met ernstige problemen bij het lezen, spellen en schrijven, kan het gebruik van ICT een hulpmiddel zijn om de problemen aan te pakken en te compenseren.
Met ICT kunnen leerlingen met een leerstoornis hun vaardigheden op gebied van lezen, schrijven, rekenen, plannen of organiseren sterk verbeteren. ICT biedt deze leerlingen bovendien kansen om zelfsturend te leren en om gemotiveerd en zelfstandig te oefenen. Leerlingen zijn minder afhankelijk van de hulp van ouders of leerkrachten en voelen zich succesvoller.
[bewerken] Voordelen van ICT voor kinderen met een leerstoornis?
[bewerken] Sneller en ordelijker verbeteren van fouten
Werken met een tekstverwerker heeft een positief effect op lees- en schrijfprestaties van leerlingen. De leerling kan op deze manier zijn fouten snel verbeteren zonder dat het werk onleesbaar wordt door de (vele) doorhalingen. Een tweede voordeel van een tekstverwerker is dat het lettertype en –grootte kan aangepast worden naargelang de individuele noden van het kind.
[bewerken] Gestructureerd werken
Door het werken met een tekstverwerker, blijft het werk niet enkel overzichtelijker, het zorgt ook voor meer structuur. Dit kan verkregen worden door het gebruik van kaders, onderstrepen en markeren. Ook kan gebruik gemaakt worden van een agenda of weekplanning op de computer. Op deze manier kan de leerling leren om een betere planning te maken en huistaken op tijd af te geven.
[bewerken] Spellingscontrole helpt bij het schrijven van foutloze tekst
Het gebruik van een spellingcontrole helpt leerlingen met hardnekkige spellingproblemen om toch een foutloze tekst te schrijven. Door hun leerstoornis komen zij vaak, ondanks het vele oefenen, niet tot een geautomatiseerde correcte spelling.
[bewerken] Soms is ICT noodzakelijk
Een aantal leerlingen hebben een zodanig grote leer-, ontwikkelings- of aandachtsstoornis dat zij het zonder compenserende ICT-hulpmiddelen niet redden in het onderwijs. In deze gevallen zal compenserende software noodzakelijk zijn om onderwijs te volgen.
[bewerken] Compenserende software
[bewerken] Woordspellingssoftware
Hierbij zal de computer voorspellen welk woord je wil typen. Dit is nuttig voor kinderen die moeizaam typen door motorische problemen.
Een voorbeeld van woordspellingssoftware is:
- Skippy
[bewerken] Overhoorsoftware
Overhoorsoftware of mindmapsoftware helpt leerlingen bij het memoriseren en studeren.
[bewerken] Voorleessoftware
Hierbij zal de computer de tekst die je typt voorlezen en tegelijkertijd de voorgelezen tekst markeren. Dit kan een oplossing bieden voor kinderen die heel moeizaam lezen. Ze kunnen er ook zelfgeschreven teksten mee beluisteren en controleren. Op die manier horen ze fouten die ze anders niet zouden opmerken.
Voorbeelden van voorleessoftware zijn:
- Kurzweil 3000
- Sprint
- Deskbot
- Adobe Reader
- Fluency Leeshulp
[bewerken] Dicteersoftware
Deze schrijft teksten die de kinderen inspreken. Hierbij moet wel steeds goed gearticuleerd worden. Voorbeeld:
- Dragon Naturally Speaking
[bewerken] Reading Pen
Dit is een soort stift waarmee je de te lezen woorden aanduidt. De punt van de stift scant het woord, geeft het weer op zijn schermpje en leest het voor.
[bewerken] Luisterboeken
De meest bekende zijn de Daisy-boeken. Dit zijn schijfjes die afgespeeld kunnen worden met behulp van bepaalde programma's of een Daisy-speler.
[bewerken] Projecten
[bewerken] Surfplank
Die-'s-lekti-kus is een VZW die projecten opstart en ondersteunt om kinderen met leerstoornissen te helpen. In 2006 ging de vzw op zoek naar partners die hun kennis op het vlak van ICT wilden delen om zo de scholen te ondersteunen bij het inzetten van ICT voor leerlingen met specifieke leerproblemen. Deze samenwerking leidde tot het project “De computer, mijn surfplank bij het leren”.
De materialen werden ontwikkeld met steun van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Departement Onderwijs en in november 2007 kregen alle Vlaamse scholen en onderwijsorganisaties een gratis exemplaar van de de werkmap Surfplank. Het is een “handleiding” voor het inzetten van de computer om kinderen met ernstige problemen met lezen, schrijven en spellen te begeleiden. Het bevat ook een demoversie van de compenserende software programma’s Sprint, Kurzweil 3000 en Skippy. Het project surfplank groeide vanuit het geloof dat scholen meer en betere leerzorg kunnen realiseren met behulp van informatie- en computertechnologie.
[bewerken] Digibib
Het project Digibib werd opgestart in het schooljaar 2007-2008 en onderzoekt manieren om leerboeken om te zetten in digitale bestanden en zo beschikbaar te maken voor leerlingen met lees- en/of schrijfproblemen. Leerlingen die moeizaam lezen en/of schrijven ondervinden dagelijks problemen op school. Hun lees- en/of schrijfhandicap leidt vaak tot een leerhandicap. Compenserende software maakt het mogelijk dat deze kinderen met behulp van voorleessoftware de teksten gelijktijdig kunnen lezen en horen. Om deze software op school te gebruiken hebben deze leerlingen een voorleesbare, invulbare, digitale versie nodig van handboeken en werkboeken. Het project zit momenteel in een proefperiode, waarbij gestreefd wordt om zo’n 200 schoolboeken om te zetten in digitale bestanden.
[bewerken] Elektronische leeromgeving voor het leren van gebarenschat
Kan multimedia effectief helpen bij het leren van actieve en passieve gebarenschat door jonge, dove en zwaar slechthorende kinderen? En hoe gebeurt dit dan in de praktijk?
VHZ stelde zich deze vragen. Om deze vragen te beantwoorden werd een project gestart waarbij de Nederlandse Stichting voor het Dove en Slechthorende Kind, de Technische Universiteit Delft en de Koninklijke Auris Groep samenwerkten.
Er is een groot verschil in gebarenvaardigheid bij schoolgaande kinderen met ernstige auditieve beperkingen. De Nederlandse Gebarentaal die bij deze jongeren wordt aangeleerd is ingewikkeld en heeft nood aan veel oefening en persoonlijke begeleiding. In dit artikel wordt een project besproken waarin het ontwikkelen en evalueren van een Elektronische Leeromgeving (ELo) voor het leren van gebarenlexicon (gebarenschat) centraal staat. ELo is bedoeld voor kinderen tussen drie tot vijf jaar met ernstige auditieve beperkingen. De twee hoofdvragen in dit onderzoek zijn: 1) hoe bruikbaar is een Elo voor het leren van een actieve en passieve gebarenschat aan zeer jonge kinderen met ernstige auditieve beperkingen? 2) Hoe moet deze elektronische leeromgeving ingericht worden zodat oefening met ELo resulteert in een zo groot mogelijk leereffect. Aspecten die daarbij aandacht vereisen zijn de user-interface en de instructietechnieken.
In het artikel wordt ingegaan op de achtergronden van het ELo-project.
