Nieuwgrieks/Syntax/Betrekkelijke Bijzin

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Αναφορικές προτάσεις (betrekkelijke bijzinnen) worden in de hoofdzin ingeleid door:

betrekkelijke voornaamwoorden als: που, όποιος, ο οποίος, όσος
betrekkelijke bijwoorden als: όπου, που, όπως, πως, όσο, καθώς, σαν, ωσάν
ontkenning: δε(ν), behalve na να dan μη(ν)

ονοματικές προτάσεις (naamwoordelijke bijzinnen)[bewerken]

υποκείμενο (onderwerp)[bewerken]

όποιος πεινάει καρβέλια ονειρεύεται wie honger heeft, droomt van boerenbroden

κατηγορούμενο (naamwoordelijk deel van het gezegde)[bewerken]

στην εποχή μας είσαι ό,τι δηλώσεις in onze tijd ben je wat je zegt (te zijn)
εκείνος που μας κοιτάζει είναι καθηγητής μου hij die naar ons kijkt, is mijn leraar

αντικείμενο (lijdend voorwerp)[bewerken]

μην κάνεις ό,τι δεν πρέπει doe niet wat (je) niet hoort (te doen)

επιθετικός προσδιορισμός, ομοιόπτωτος (bijvoeglijke bijzin)[bewerken]

πέταξαν τα ροδάκινα που σάπισαν
( = εκείνα από το ροδάκινα που σάπισαν)
zij gooiden de perziken die verrot waren

προσδιορισμός ετερόπτωτος[bewerken]

ν’ακούς τη γνώμη όποιου σε αγαπά luister naar de mening van degeen van die van je houdt

επιρρηματικές προτάσεις (bijwoordelijke bijzinnen)[bewerken]

τόπος (plaats)[bewerken]

πηγαίνε όπου σε στείλουν ga waar ze je (ook heen) sturen

χρόνο (tijd)[bewerken]

να έρθεις όποια ώρα θέλεις kom zo laat je wilt

τρόπο (wijze)[bewerken]

τακτοποίησέ τα όπως νομίζεις regel het zoals je (goed) dunkt

πόσο (hoeveelheid)[bewerken]

όσα δίνεις τόσα παίρνεις zoveel als je geeft, zoveel ontvang je
φάε, πιες και πλήρωσε όσο θέλεις eet, drink en betaal wat je wilt

συμφωνία (overeenstemming)[bewerken]

θα δεχτώ μόνο (έτσι) όπως σου είπα ή θα δεχτώ μόνο όπως σου είπα ik zal je geven wat ik je zei

εναντίωση ή παραχώρηση (tegenwerping of concessie)[bewerken]

δε θα πάθουμε τίποτε, όσο κι αν το θέλουν er zal ons niets overkomen, ook al willen ze dat

παρομοίωση (vergelijking)[bewerken]

χωρίς αυτά δεν πάμε πουθενά, όπως δεν πάει χωρίς όπλο στον πόλεμο ο στρατιώτης zonder die dingen zullen we nergens heengaan, zoals een soldaat zonder wapens de oorlog niet ingaat
τα άλογα χλιμίντριζαν, σαν να ζητούσαν βοήθεια de paarden hinnikten, alsof ze om hulp vroegen

De ονοματικές αναφορικές προτάσεις (naamwoordelijke betrekkelijke bijzinnen) hebben vaak ook een bijwoordelijke betekenis[bewerken]

αιτία (reden)[bewerken]

αγαπούμε τα καλά βιβλία, που μας προσφέρουν τόσες συγκινήσεις ( = επειδή ...) we houden van goede boeken, die ons zoveel spanning bezorgen

σκόπο (doel)[bewerken]

χρειζόμαστε κάποιον που να μας μεταφράσει το κείμενο ( = για να) jullie hebben iemand nodig die voor jullie de tekst vertaalt
Eventueel kan zelfs het που achterwege blijven:
δεν έχω κι εγώ έναν άνθρωπο, να λέω τον πόνο μου
( = που να του = για να του)
ik heb ook niemand om mijn leed tegen te zeggen

αποτέλεσμα (resultaat)[bewerken]

φκιάνει μια πίτα, που να τρως και να γλείφεις τα δάχτυλά σου ( = ώστε) hij maakt een pita …! om je vingers bij op te eten!

προϋπόθεση (voorwaarde)[bewerken]

όποιος πεινάει καρβέλια ονειρεύεται ( = αν) wie honger heeft, droomt van boerenbroden

εναντίωση ή παραχώρηση (tegenwerping of concessie)[bewerken]

ό,τι κι αν του πεις, δε θα το ακούσει
( = και να του πεις οτιδήποτε, ...)
wat je hem ook zegt, hij luistert er (toch) niet naar

Opmerkingen[bewerken]

Soms blijft het werkwoord achterwege:
είπε σ’εμάς ό,τι και στους άλλους
( = ό,τι είπε και ...)
hij zei ons, wat hij ook de anderen zei
θα νικήσουμε όπως και τότε
( = όπως νικήσαμε και τότε)
wij zullen overwinnen, net als toen
Soms wordt ook het voegwoord και gebruikt
μια φορά ήταν ένας βασιλιάς και δεν είχε παιδιά
( = ο οποίος δεν έχει ...)
er was eens een koning die geen kinderen had
Bijvoeglijke bijzinnen kunnen uitbreidend of beperkend zijn
1. προσθετικές (uitbreidende bijvoeglijke bijzin)
μίλησε για την πατρίδα του, που μας ήταν άγνωστη hij sprak over zijn vaderland, dat mij onbekend was
De uitbreidende bijvoeglijke bijzin wordt voorafgegaan door een komma.
2. αναγκαίοι προσδιορισμοί (beperkende bijvoeglijke bijzin)
η δύση που είδαμε χτες θα μας μείνει αξέχαση de zonsondergang die we gisteren zagen, zal ons altijd bij blijven
Plaatsing van de komma kan daarom de betekenis beïnvloeden:
πέταξαν τα ροδάκινα, που είχαν σαπίσει
( = είχαν σαπίσει όλα τα ροδάκινα)
zij gooiden de perziken, die verrot waren
πέταξαν τα ροδάκινα που είχαν σαπίσει
( = είχαν σαπίσει μερικά, και αυτά μόνο πέταξαν)
zij gooiden de perziken die verrot waren
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.