Naar inhoud springen

Periodiek systeem/Geschiedenis

Uit Wikibooks


Anno 2006 waren er 111 elementen aangetoond, in 2023 zijn het er inmiddels 118. Een aantal daarvan, zoals goud, zilver, ijzer en koper is al heel lang bekend. Zij werden al in de prehistorie gebruikt. Het duurde echter tot 1669 voor er een nieuw element werd ontdekt. Hennig Brand isoleerde fosfor uit menselijke urine. In de daaropvolgende 200 jaar werden regelmatig tot dan toe onbekende elementen ontdekt en er werden steeds meer eigenschappen van die elementen bekend. Hierdoor groeide de kennis van de elementen, en werd stukje bij beetje het overzicht bijeen gepuzzeld.In onderstaand periodiek systeem is aangegeven in welk jaar een element voor het eerst als zodanig herkend werd.

Hennig Brand na de ontdekking van fosfor.

Jaartal van ontdekking

Het jaar waarin elementen ontdekt zijn. De elementen op een grijsachtige achtergrond zijn pas ontdekt na het opstellen van het periodiek systeem der elementen[1]
1
Ia
18
0
1 1766
H
2
IIa
13
IIIa
14
IVa
15
Va
16
VIa
17
VIIa
1895
He
[2]
2 1817
Li
1798
Be
1808
B
oudh
C
1772
N
1771
O
1886
F
1898
Ne
3 1807
Na
1808
Mg
3
IIIb
4
IVb
5
Vb
6
VIb
7
VIIb
8
VIIIb
9
VIIIb
10
VIIIb
11
Ib
12
IIb
1824
Al
1817
Si
1669
P
oudh
S
1774
Cl
1894
Ar
4 1807
K
1808
Ca
1879
Sc
1791
Ti
1830
V
1797
Cr
1774
Mn
oudh
Fe
1735
Co
1751
Ni
oudh
Cu
1746
Zn
1875
Ga
1886
Ge
1250
As
1817
Se
1826
Br
1898
Kr
5 1861
Rb
1808
Sr
1828
Y
1789
Zr
1801
Nb
1782
Mo
1937
Tc
1844
Ru
1803
Rh
1803
Pd
oudh
Ag
1817
Cd
1863
In
oudh
Sn
1450
Sb
1782
Te
1811
I
1898
Xe
6 1860
Cs
1774
Ba
*
1922
Hf
1802
Ta
1783
W
1925
Re
1803
Os
1803
Ir
1740
Pt
oudh
Au
oudh
Hg
1861
Tl
oudh
Pb
1752
Bi
1898
Po
1940
At
1900
Rn
7 1939
Fr
1898
Ra
**
1964
Rf
1967
Db
1974
Sg
1976
Bh
1984
Hs
1982
Mt
1994
Ds
19994
Rg
1996
Cn
2004
Nh
1998
Fl
2004
Mc
2000
Lv
2010
Uus
1999
Og
*Lanthaniden 1839
La
1803
Ce
1885
Pr
1885
Nd
1941
Pm
1853
Sm
1896
Eu
1886
Gd
1843
Tb
1886
Dy
1878
Ho
1843
Er
1879
Tm
1878
Yb
1907
Lu
**Actiniden 1899
Ac
1828
Th
1913
Pa
1789
U
1940
Np
1940
Pu
1944
Am
1944
Cm
1949
Bk
1950
Cf
1952
Es
1952
Fm
1955
Md
1958
No
1961
Lr
Periode waarin de elementen ontdekt zijn
Oudheid <1650 1651-1700 1701-1750 1751-1800
1801-1868 1869-1900 1901-1950 1951-2000 >2000
Jaartal van ontdekken

Elementenreeksen[bewerken]

In 1817 merkte Johann Döbereiner op dat de atoommassa van het element strontium tussen dat van calcium en barium in lag (zie de tabel), en dat de drie elementen vergelijkbare, overeenkomstige eigenschappen vertoonden. Twaalf jaar later, in 1829, was er een aantal van dit soort rijtjes bekend. Samen met de halogenen chloor, broom en jodium en de alkalimetalen lithium, natrium en kalium werden het principe van deze reeksen bekend als de wet van de triaden(van het Griekse τριάς, drie). Het element uit het midden van een triade had eigenschappen die het gemiddelde waren van de twee buitenste elementen. Döbereiner deelde hiertoe dertig van de toen 53 bekende elementen in in dit soort triaden. Tevens kon hij met behulp van deze theorie bijvoorbeeld de atoommassa van broom voorspellen.

Deze kijk op de elementen werd erg populair. Tussen 1829 en 1858 ontdekten enkele wetenschappers dat de onderlinge relaties niet beperkt bleven tot triaden. Het element fluor werd bijvoorbeeld toegevoegd aan de halogenen, en vormde zo een viertal. Ook het rijtje van zuurstof kon tot vier worden uitgebreid: zuurstof, zwavel, seleen, telluur. De rij onder stikstof kon zelfs tot een rij van vijf elementen verlengd worden: stikstof, fosfor, arseen, antimoon, bismut.

Wikipedia
Wikipedia heeft een encyclopedisch artikel over de geschiedenis van het periodiek systeem




  1. De jaartallen zijn ontleend aan de verschillende artikelen over de diverse elementen in de Wikipedia.
  2. Helium was in 1868 al gevonden in de chromosfeer van de zon, daaraan dankt het zijn naam. Pas in 1895 werd het ook op aarde gevonden en konden naast de spectroscopische ook andere eigenschappen bestudeerd worden.
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.