Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Samenleving
samenleving • cultuur • sociale verschillen • macht • beeldvorming • rechtsstaat • parlementaire democratie • pluriforme samenleving • verzorgingsstaat • burgerschap
Een samenleving is een georganiseerde groep individuen die samenleeft en een cultuur deelt.
Samenleven doe je met je partner of in je gezin. Maar als we spreken over de samenleving, bedoelen we meestal alle mensen in een land.
In een samenleving zijn mensen op allerlei manieren van elkaar afhankelijk. Bijna alles wat je dagelijks gebruikt, wordt door anderen gemaakt.
Leden van een samenleving zijn met elkaar verbonden door familiebanden, vriendschappen, werkrelaties, relaties met buren, enz. De relaties die mensen hebben, noemen we ook wel bindingen. En je kunt ook bindingen hebben met mensen die je helemaal niet kent. Bijvoorbeeld bij politieke bindingen
We spreken van sociale cohesie als de bindingen tussen mensen sterk zijn en zij het gevoel hebben dat ze bij elkaar horen.
Waarden, normen en gewoonten spelen een belangrijke rol in het leven van mensen.
Dit geldt ook voor onze persoonlijke en gedeelde belangen.
In de samenleving zijn vooral onze gedragsregels bepalend voor de manier waarop we met elkaar omgaan. Zoals taalgebruik, eetgewoonten en de indeling van de dag.
Maar de overheid schrijft ook bepaald gedrag voor door middel van wetsregels. Denk hierbij aan regels voor de manier waarop we relaties aangaan, de inrichting van de omgeving en het gebruik van diensten en producten.
Begrippen
[bewerken]- 1. afhankelijkheid
- in een samenleving zijn mensen op elkaar aangewezen
- 2. bindingen
- mensen zijn op allerlei manieren met elkaar verbonden (economisch, kennis, gevoel en politiek)
- 3. sociale omgeving
- de mensen waarmee je regelmatig omgaat
- 4. sociale cohesie
- mensen binnen een samenleving voelen zich met elkaar verbonden
- 5. belangen
- omstandigheden waar je voordeel of nadeel bij hebt
- 6. waarden
- principes die mensen belangrijk vinden in het leven
- 7. normen (gedragsregels)
- regels en afspraken die te maken hebben met het gedrag van mensen
- 8. gewoonten
- dingen die je gewend bent om te doen, zonder erbij na te denken
- 9. wetten (wetsregels)
- geschreven regels en afspraken waar alle inwoners van een staat zich aan moeten houden
- 10. sociale controle
- je gedraagt je volgens de waarden, normen en gewoonten van de groep
Doelen
[bewerken]☐ Geef voorbeelden van hoe we in een gezin met elkaar rekening houden
☐ Leg aan de hand van voorbeelden uit wat we bedoelen met sociale omgeving
☐ Geef voorbeelden van hoe we in onze sociale omgeving met elkaar rekening houden
☐ Geef voorbeelden van hoe we in een samenleving met elkaar rekening houden
☐ Leg uit wat we in de maatschappijleer bedoelen met bindingen
☐ Benoem de vier soorten bindingen die we onderscheiden
☐ Geef voorbeelden van economische bindingen
☐ Geef voorbeelden van kennisbindingen
☐ Geef voorbeelden van gevoelsbindingen
☐ Geef voorbeelden van politieke bindingen
☐ Leg uit waarom je meestal meerdere bindingen tegelijk met anderen hebt
☐ Leg uit wat we precies bedoelen met sociale cohesie
☐ Leg aan de hand van een voorbeeld uit waarom in dorpen de sociale cohesie vaak sterk is
☐ Leg aan de hand van een voorbeeld uit waarom in de stad de sociale cohesie vaak zwakker is
☐ Geef de definitie van een belang
☐ Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met belangen
☐ Noem voorbeelden van hoe belangen van groepen mensen verschillen
☐ Geef voorbeelden van tegengestelde belangen
☐ Geef de definitie van een waarde
☐ Geef voorbeelden van een waarden
☐ Geef de definitie van een norm (gedragsregel)
☐ Geef voorbeelden van een normen
☐ Benoem en beschrijf waar onze normen vandaan komen
☐ Noem voorbeelden van hoe waarden en normen en gewoonten van groepen mensen verschillen
☐ Leg uit wat we bedoelen met een wet (wetsregel)
☐ Geef voorbeelden van wetten
☐ Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat we bedoelen met sociale controle