Maatschappijleer/Referentiekader maatschappijleer/Rechtsstaat
In een rechtsstaat worden burgers beschermd tegen willekeur en machtsmisbruik van de overheid.
Nederland is een democratische rechtsstaat. Burgers hebben grondrechten en kunnen ook deelnemen aan vrije verkiezingen.
Landen waar burgers minder vrij zijn en een kleine groep mensen de regels bepaalt, noemen we autoritaire staten.
In onze grondwet staan de basisregels van onze samenleving maar ook de grondrechten van burgers. Bovendien moet de overheid zich bij het nemen van beslissingen ook aan de geldende wetten houden.
Het legaliteitsbeginsel stelt dat alles wat de overheid doet, gebaseerd moet zijn op een wet. En om te voorkomen dat de overheidsmacht te groot wordt, is deze macht opgedeeld in drie machten. Dit principe noemen we de trias politica.
Via het strafrecht kunnen mensen worden aangepakt die zich schuldig maken aan een overtreding of misdrijf.
Overtredingen worden beboet en bij het het plegen van een misdrijf spreken we van crimineel gedrag.
Begrippen
[bewerken]- 51. democratische rechtsstaat
- burgers kiezen vertegenwoordigers die wetten maken waar iedereen zich aan moet houden
- 52. autoritaire staat
- een land waarin een kleine groep mensen de macht heeft en de regels bepaalt
- 53. grondwet
- de belangrijkste rechten en plichten van burgers en overheid
- 54. grondrechten
- basisrechten die iedere inwoner van Nederland heeft
- 55. legaliteitsbeginsel
- iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet
- 56. trias politica
- de politieke macht is verdeeld over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
- 57. strafrecht
- de manier waarop gedrag wordt aangepakt wat volgens de overheid verboden is
- 58. overtreding
- strafbare feiten die als minder ernstig wordt gezien
- 59. misdrijf
- strafbare feiten die als (zeer) ernstig worden gezien
- 60. criminaliteit
- alle misdrijven zoals die in de wet staan beschreven
Doelen
[bewerken]☐ Leg uit wat we bedoelen met een rechtsstaat
☐ Benoem een aantal doelen van de rechtsstaat
☐ Noem belangrijke kenmerken van een rechtsstaat
☐ Geef een beschrijving van de grondbeginselen van een rechtsstaat
☐ Benoem en beschrijf wanneer we spreken van een rechtsstaat
☐ Leg uit wat de rechtsstaat betekent voor de burgers en overheid
☐ Geef een voorbeelden van onderwerpen die bij het thema rechtsstaat horen
☐ Leg uit wie er rechten en plichten hebben in een rechtsstaat
☐ Geef voorbeelden van een recht en een plicht van burgers
☐ Geef voorbeelden van een recht en een plicht van de overheid
☐ Leg uit waarom veel westerse landen China geen rechtsstaat vinden
☐ Benoem uitdagingen die te maken hebben met onze rechtsstaat
☐ Benoem en beschrijf wat we bedoelen met een autoritair regime
☐ Leg uit wat we bedoelen met een dictatuur
☐ Noem voorbeelden van dictaturen
☐ Leg uit wat de rol is van de politie en het leger in een dictatuur
☐ Beschrijf de werkwijze van de politiek en de rechtspraak in een dictatuur
☐ Geef voorbeelden van verschillen tussen een democratie en een autoritair regime
☐ Noem verschillen tussen een ideologische, religieuze en militaire dictatuur
☐ Noem belangrijke kenmerken van een autoritair regime
☐ Leg uit wat we bedoelen met fascisme
☐ Benoem en beschrijf wat er in de grondwet staat
☐ Leg aan de hand van een voorbeeld uit wat er in de grondwet staat
☐ Noem belangrijke waarden die je in de grondwet tegenkomt
☐ Geef voorbeelden van grondrechten of mensenrechten
☐ Geef voorbeelden van grondwettelijke plichten die je als Nederlander hebt
☐ Leg uit wat de rol van de overheid is als het gaat om sociale grondrechten
☐ Beschrijf het verschil in de rol van de overheid bij klassieke- en sociale grondrechten
☐ Geef voorbeelden van klassieke grondrechten
☐ Geef voorbeelden van sociale grondrechten
☐ Benoem en beschrijf uit wat er nodig is voor een grondwetswijziging
☐ Geef een voorbeeld van een voorbeeld van een regel waaraan de politie zich moet houden