Maatschappijleer/Maatschappijleer 5 vwo/Rechtsstaat I

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Rechtsstaat I

Wat is een rechtsstaat?


Een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen machtsmisbruik en willekeur van de overheid.


Frederick Dielman (1847-1935) ontwierp dit mozaïek voor de Bibliotheek van Congres Verenigde Staten dat de Wet vertegenwoordigt, en werd daarna in Venetië, Italië, vervaardigd.
Frederick Dielman (1847-1935) ontwierp dit mozaïek voor de Bibliotheek van Congres Verenigde Staten dat de Wet vertegenwoordigt, en werd daarna in Venetië, Italië, vervaardigd.

EEN SOCIALE RECHTSSTAAT

In Nederland is relatief veel sociale vrede en sociale cohesie. Mensen durven ...

  • met elkaar in contact te treden;
  • sociale bindingen aan te gaan;
  • politieke en maatschappelijke verenigingen op te richten.


Hoe worden geschillen (onderlinge problemen) opgelost in een rechtsstaat?


Scheidsrechter Markus Hameter
Scheidsrechter Markus Hameter

DE SCHEIDSRECHTER

Non-interventie in elkaars eigendommen is de eerste stap naar vrede. De staat heeft daarom:

  • de taak om de veiligheid van de burgers te garanderen;
  • de taak om de eigendommen van burgers te beschermen;
  • het monopolie op geweld.


Hoe kunnen we de staat vertrouwen? Of: hoe zorgen we dat de staat niet teveel macht krijgt?


A domestic servant ironing a lace doily with GE electric iron, ca. 1908
Een dienstmeid achter een strijkplank, ca. 1908

MEESTER EN KNECHT TEGELIJK

De burgers bepalen (van onderaf) de macht van de staat.

  • Grondrechten: vrijheid en gelijkheid
  • Soevereiniteits- en democratiebeginsel: vredesakkoord (sociaal contract);
  • Legaliteitsbeginsel
  • Trias politica

[Leraren vragen smeergeld - NRC 2012]


Waarom kun je zeggen dat de staat meester en knecht tegelijk is?


Leviathan_by_Thomas_Hobbes.jpg
Leviathan door Thomas Hobbes

IS DE MENS TE VERTROUWEN?

Thomas Hobbes versus Immanuel Kant ...

[Column van Rob Wijnberg: Hobbes vs Kant - 12.40]

Thomas Hobbes (portrait).jpg DBP - 250 Jahre Immanuel Kant - 90 Pfennig - 1974.jpg


Neem een standpunt in ten aanzien van de visie van Hobbes. Bedenk hierbij een overtuigend argument.




"En weliswaar werd er een parlementair stelsel ingevoerd in de vorm van de Staten-Generaal, maar daarin kreeg vooral de adel zitting. Van grondrechten voor de burgers was nauwelijks sprake, behalve dan vrijheid van godsdienst.
Over welk moment in de Nederlandse geschiedenis van de Grondwet gaat bovenstaand fragment?
a. De Staatsregeling van de Bataafse Republiek in 1798.
b. De constitutionele monarchie in 1814.*
c. De Grondwet van 1848.
d. De invoering van het mannenkiesrecht in 1917.
Wat houdt het censuskiesrecht in?
a. Dat je iemand toestemming mag geven om voor je te stemmen.
b. Dat je alleen in de openbaarheid mag stemmen.
c. Dat iedereen boven de 23 jaar mag stemmen.
d. Dat je alleen onder bepaalde voorwaarden mag stemmen.*
Welke van de onderstaande rechten zijn allemaal sociale grondrechten?
a. Werkgelegenheid, volksgezondheid en onderwijs.*
b. Vrijheid van godsdienst, sociale zekerheid en bescherming van de positie van medewerkers.
c. Sociale woningbouw, gelijke behandeling en persoonlijke vrijheid.
d. Recht op privacy, onaantastbaarheid van het lichaam en recht om verenigingen op te richten.


[[File:|thumb|upright=1.5|alt=.|.]]

Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.