Energietransitie/Eigen productie

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Deze subpagina gaat ervan uit dat je al vertrouwd bent met de begrippen uit 'van meten tot weten' uit de pagina van energietransitie.

PV-keuze[bewerken]

Bij bestaande hellende daken moet je het sowieso doen met dat dak, bij nieuwbouw en platte daken heb je nog enige vrijheid. Belangrijk is dat je goed bekijkt via PVcalc wat jouw concrete situatie (oriëntatie, dakhelling, peakwatt, …) betekent. Via SunCalc.org kan je dit ook behoorlijk visualiseren (een voorbeeld in Buggenhout). Door onvoldoende lange termijnvisie is het niet gemakkelijk te weten wat de beste optie is. Dat er bv. een injectievergoeding zal komen (een vergoeding voor de elektriciteit die je op het net zet) is zo goed als zeker, maar wanneer en het bedrag is onduidelijk. Zelf geen tijd of kennis? Zoek een goede installateur!

Kosten en baten[bewerken]

Bij eigen productie doe je een investering, waarvan je hoopt dat je beter af bent met dan zonder die investering. Bij de tarieven voor de prosument hadden we het al over tarieven waarbij hij betaalt voor het gebruik van het net en dus gestimuleerd wordt om zijn zelfconsumptie te maximaliseren. Op vlak van energiekosten moet hij een billijke injectievergoeding ontvangen. Hoet zit dit nu concreet?

Als zonnepaneeleigenaar maak je gebruik van het elektriciteitsnet als je je geproduceerde elektriciteit niet onmiddellijk verbruikt. In Vlaanderen heb je onderstaande twee mogelijke tarieven als deze panelen geplaatst zijn voor 1 januari 2021. Je kan van prosumententarief naar het andere tarief, maar niet meer terug.

  • Het prosumententarief is een forfaitaire vergoeding en het wordt berekend afhankelijk van je netgebied en van het vermogen van je omvormer(s). Het is forfaitair en dus wordt niet gekeken naar je werkelijk gebruik van het net.
  • Bij nettarief werkelijke afname worden de netkosten berekend volgens werkelijke afname en is een digitale meter nodig.

Bij zonnepanelen vanaf 2021 of ze zijn ouder dan 15 jaar blijft enkel nog het nettarief werkelijke afname over. Meer details vind je op de website van Fluvius.[1]

Voor Vlaanderen komt er een injectievergoeding voor installaties geplaatst vanaf 2021 of installaties ouder dan 15 jaar. Als je installatie jonger is dan 15 jaar mag je ook kiezen (en de aanvraag indienden bij Fluvius) om al naar het nieuwe systeem met injectietarief te gaan. In het nieuwe systeem met een injectietarief valt het voordeel van de terugdraaiende teller weg: je zal voortaan betalen voor alle energie die je verbruikt en een vergoeding krijgen voor de elektriciteit die je injecteert. Je zal in dit systeem geen prosumententarief betalen. Exacte bedragen zijn nog niet bekend, maar € 0,03/kWh wordt wel eens genoemd. [2]

Zelfconsumptie en zelfvoorziening[bewerken]

In het kader van de energietransitie is het belangrijk om te verbruiken wanneer de energie goedkoop en overvloedig aanwezig is, bv. als je eigen productie hebt. Daarvoor moet je meten, dus herhalen we uit Van meten tot weten enkele begrippen:

  • Et is wat je totaal verbruikt in jouw woning. Dit kan komen van jouw eigen productie (Ep) en/of worden afgenomen van het net (Ea).
  • Ea is wat je afneemt van het openbare elektriciteitsnetwerk.
  • Ep is wat je zelf produceert, bv. door PV-panelen.
  • Ei is wat je zelf niet kan verbruiken en dus injecteert op het elektriciteitsnetwerk.
  • Ed is wat je zelf direct verbruikt (zelfconsumptie) van de productie Ep en dus niet injecteert op het elektriciteitsnetwerk.

Er gelden volgende verbanden:

  • Et = Ea + Ep – Ei
  • Ed = Ep - Ei

Daarmee kan je de zelfconsumptie- en zelfvoorzieningsgraad berekenen (zie ook de algemene inleiding ‘Eigen productie’):

  • De zelfconsumptiegraad Zc bepaalt hoeveel van je eigen productie je onmiddellijk zelf kan verbruiken. Een Zc van 100 % betekent dat je nooit injecteert in het elektriciteitsnetwerk. Bij een digitale meter zou je injectieteller op nul blijven staan. De berekening is:
  • De zelfvoorzieningsgraad Zv bepaalt hoeveel je van het net nog moet afnemen. Een Zv van 100 % betekent dat je nooit iets afneemt van het elektriciteitsnetwerk. Bij een digitale meter zou de afnameteller op nul blijven staan. Je kan dus eigenlijk alles doen met jouw eigen productie en je zou dus eigenlijk volledig off-grid kunnen werken. De berekening is:

Belangrijk is om de tijd(spanne) te vermelden, want zo'n berekening zal bv. 'zomer versus winter versus jaar' of 'dag versus nacht' heel erg verschillende resultaten geven. Voor een globaal overzicht lijkt jaar het beste uitgangspunt.

Voorbeelden[bewerken]

Een redeneerfout die vaak wordt gemaakt is dat je met bv. een jaarproductie van 4000 kWh en een verbruik van 4500 kWh beweert dat je maar 500 kWh van het net hebt afgenomen. Dat is fout! De kans is nl. heel groot dat je in de zomer overdag veel op het net hebt moeten injecteren en in de winter en ‘s nachts véél meer dan 500 kWh hebt moeten afnemen. Voor een goed besluit heb je minstens Ea, Ei en Ep nodig. We nemen een concreet voorbeeld van iemand die 12 maanden geleden de meterstanden heeft genoteerd en dit nu opnieuw doet. De verschillen van de meterstanden vind je op de eerste drie lijnen. Daaruit kan Ed en Et berekend worden. Tenslotte bepaal je de zelfconsumptie- en zelfvoorzieningsgraad.

Ea  = 4858 kWh (1949 piek + 2909 dal)
Ei  = 2725 kWh (1981 piek +  744 dal)
Ep  = 5316 kWh
Ed = 2591 kWh (Ep - Ei)
Et  = 7449 kWh (Ea + Ep - Ei)
Zc  = 49% (Ed / Ep = 2591 / 5316)
Zv  = 35% (Ed / Et = 2591 / 7449)

Een ander voorbeeld is de energiebalans van iemand die met de Sunny Home Manager 2.0 een dag- en jaarbalans heeft opgevraagd eind december. Je ziet het totaal verbruik Et in rood-groen, de netafname Ea in het rood en de eigen zelfconsumptie Ed die direct wordt verbruikt in het groen. In de onderste grafiek zie je de productie Ep in het groen-geel, waarvan het groene de zelfconsumptie Ed is en het gele de netinjectie Ei. Onderaan de grafiek zie je de zelfvoorzieningsgraad Zv en de zelfconsumptiegraad Zc (aandeel direct verbruik). Dankzij sturingen volgt de warmtepomp in principe mooi de opbrengstlijn van de PV-panelen.

Verhogen[bewerken]

Door de energietransitie zal de factuur in de toekomst er anders uitzien dan nu. Mogelijke nieuwe tarieven zijn capaciteitstarief, aansluitingsvermogentarief, TOU-tarief (time of use) en injectievergoeding. Een hogere Ed betekent dat je de eigen productie (bv. zonnepanelen) beter hebt afgestemd op het eigen verbruik (bv. elektrische auto, sanitair warm water, …) en dus hoe minder je het net van de distributienetbeheerder belast. Redenen om dit te doen:

  • Deze elektriciteit passeert dus niet doorheen jouw meter en wordt dus nergens geteld.
  • Dit effect telt twee keer: een keer dat je het net minder belast met “overtollige opwek”, bv. doordat een vaatwas die de eigen productie gebruikt zodat deze energie die op het net gedumpt wordt. Een tweede keer omdat je die vaatwas dan ‘s avonds niet meer moet aanzetten, wanneer het net zwaarder belast is door anderen.
  • Je hebt een injectievergoeding? De kans bestaat dat die laag is, wanneer er bv. veel zon is: buren dumpen dan ook hun energie op het net. Veel aanbod en weinig vraag betekent mogelijks een lagere injectievergoeding. Dus kan je die energie beter zelf proberen verbruiken.

Bepalend voor jouw factuur zal dan de digitale meter zijn, die Ea (afname) en Ei (injectie) meet. Jouw Ed (zelfconsumptie) wordt er niet gemeten en niet gefactureerd. Hoe hoger Ed, hoe minder jouw factuur bepaald wordt door andere tarieven of prijsstijgingen. Zelfs met een injectievergoeding zal het nog altijd beter zijn om te proberen die energie zelf te verbruiken.

Bij zowel de zelfconsumptiegraad Zc als zelfvoorzieningsgraad Zv is een hogere Ed interessant. De zelfvoorzieningsgraad Zv kan je bovendien ook verhogen door je totale verbruik Et naar beneden te halen. Je voelt aan dat je met zonnepanelen best overdag apparaten aanzet. Wil je voldoende rekening houden met bewolkte dagen, het vermijden van pieken op het netwerk, de (toekomstige) TOU-tarieven? Dan heb je domotica nodig voor het aansturen van de elektriciteitsbalans.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.