Cursus noten lezen/De voortekens

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Voortekens zijn bepaalde tekens die noten een andere toon kunnen geven.

Kruis[bewerken]

Het teken van een kruis ziet er zo uit: Sharp.svg Zodra er een kruis voor een noot komt te staan, wordt de toon met een halve toonhoogte verhoogt en spreek je de noot ook anders uit om onderscheid te kunnen maken. Het achtervoegsel dat de noten krijgen is is(uitgesproken als ies dus dan wordt het rijtje: Cis, Dis, Eïs, Fis, Gis, Aïs en Bis. Een kruis kan voor alle noten geplaatst worden, maar in volgorde van meest voorkomend naar minst voorkomend is dit het rijtje: F, C, G, D, A, E, B.

Mol[bewerken]

Het teken van een mol ziet er zo uit: Flat.svg Zodra er een mol voor een noot komt te staan, wordt de toon met een halve toonhoogte verlaagd en spreek je de noot anders uit om onderscheid te kunnen maken. Het achtervoegsel dat de meeste noten krijgen is es. Het rijtje met verlaagde tonen ziet er dan zo uit: Ces, Des, Es, Fes, Ges, As, Bes. Zoals je ziet komt er bij de A geen es achter maar alleen een somdat de s dan al genoeg zegt. Ook bij de E komt er alleen een s achter omdat de letter zelf al met een e begint. Ook mollen kunnen voor elke noot voorkomen, maar er is een volgorde welke noten vaker een mol krijgen dan anderen: B, E, A, D, G, C, F.

Herstellingsteken[bewerken]

Het teken van een herstellingsteken ziet er zo uit: Llpd0.svg. Het herstellingsteken maakt een kruis of mol weer ongedaan.

Toevallige voortekens[bewerken]

Toevallige voortekens zijn tekens die toevallig in een stuk voorkomen. Toevallige voortekens duren maar tot het einde van de maat en staan altijd vlak voor de noot waarvoor het bedoeld is. Music Staff10.svgMusic ClefG.svgMusic Staff10.svgMusic 4f1+.svgMusic 4g1.svgMusic 2a1.svgMusic Bar.svgMusic 4f1.svgMusic 2pe1.svgMusic End.svg
De eerste noot die je hier tegenkomt, is de f. Omdat er een toevallige kruis voor staat wordt het een fis. In de tweede maat komt ook een f voor, maar omdat het een toevallig voorteken was in de vorige maat, wordt deze f gewoon als een f gespeeld.

Vaste voortekens[bewerken]

Vaste voortekens zijn tekens die aan het begin van de regel staan, en daarmee betrekking hebben op het hele stuk. Music Staff10.svgMusic ClefG+2.svgMusic Staff10.svgMusic 4d1.svgMusic 4e1.svgMusic 4f1.svgMusic 4g1.svgMusic Bar.svgMusic 4f1n.svgMusic 4e1.svgMusic 2d1.svgMusic End.svg
Zoals je ziet staat het kruis van de f op het bovenste lijntje. Dit is ook de f-lijn en omdat het een vast voorteken is geldt deze ook voor de lage f. De f die in de eerste maat staat wordt daarom een fis. De tweede f, aan het begin van de tweede maat, heeft een herstellingsteken en wordt dus gespeeld als een normale f. Zoals je misschien kunt bedenken is het logisch dat er nooit een herstellingsteken als vast voorteken zal staan, hooguit om eenmalig aan te geven dat een vast voorteken niet meer van kracht is. Ook vaste voortekens hebben een bepaalde volgorde waarin deze voorkomen, dit hangt namelijk af van welke toonsoort er gebruikt wordt.

Dubbele voortekens[bewerken]

Er bestaan ook nog dubbele voortekens:
Llpd-2.svg De dubbele mol zorgt ervoor dat de toon met twee halve toonhoogtes verlaagd wordt.
Llpd+2.svg De dubbele kruis zorgt ervoor dat de toon met twee halve toonhoogtes wordt verhoogd.
Ook de dubbele herstel bestaat: Llpd00.svg

Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.