Victor Hugo/Les Misérables

Cosette bij de Thénardiers (illustratie door Émile Bayard, 1886).

Les Misérables is een roman uit 1862 van de Franse schrijver Victor Hugo. De roman werd meerdere malen verfilmd, onder andere in 2012 als musical. Het verhaal volgt verschillende mensen in Frankrijk over een periode van meer dan 17 jaar vanaf 1815. De roman bevat een groot aantal onvergetelijke personages, zoals de Thénardiers (een gewetenloos herbergierskoppel), Marius, een jonge revolutionaire idealist, en Éponine, een jonge vrouw die verliefd is op Marius maar gedoemd is tot tegenslag. Het verhaal bereikt zijn hoogtepunt met de rellen van juni 1832, waarbij het lot van verschillende personages verandert. Victor Hugo heeft veel onderzoek gedaan voor zijn roman. Het bevat veel nauwkeurige details over de levensomstandigheden van verschillende sociale klassen. Met zijn 513.000 woorden staat het op de vierde of vijfde plaats op de lijst van langste Franse romans.

Inhoud

Les Misérables is een monumentaal werk dat sociaal, politiek en humanistisch drama combineert en een aangrijpend beeld schetst van het Frankrijk van de 19e eeuw. Het verhaal gaat over Jean Valjean, een voormalige gevangene die op zoek is naar verlossing nadat hij 19 jaar in de gevangenis heeft gezeten voor het stelen van een brood. Hij wordt achtervolgd door de meedogenloze inspecteur Javert en probeert zijn leven weer op te bouwen door Cosette, de dochter van een ongelukkige vrouw, Fantine, te adopteren. De roman problematiseert het recht (de rechterlijke macht) en de genade (het menselijke en het religieuze) en zet deze tegenover elkaar. De roman beschrijft gedetailleerd de geschiedenis van Frankrijk, waarbij onderwerpen als de Franse politiek, moraalfilosofie, antimonarchisme, rechtvaardigheid, religie, liefde en familierelaties aan bod komen. Het verhaal is een historische fictie omdat het werkelijke en historische gebeurtenissen bevat. In tegenstelling tot wat velen denken, wordt de Franse Revolutie in de roman niet als decor gebruikt. De revolutie hier is de Juni-opstand, een enigszins succesvolle studentenopstand die plaatsvond in 1832.

Ontvangst

De reacties op de roman waren wisselend. Sommigen vonden hem immoreel, anderen te sentimenteel en weer anderen te toegeeflijk tegenover de revolutionairen. Flaubert vond er "noch waarheid, noch grootsheid" in; Baudelaire, die in een krant nochtans een lovende recensie had gepubliceerd, beschreef in een brief aan zijn moeder Les Misérables als een "smerig en onhandig boek".

Het boek was echter een groot succes bij het publiek. Het werd in het jaar van uitgave vertaald in meerdere talen (Italiaans, Grieks, Portugees) dankzij de inspanningen van Albert Lacroix, die in Europa vestigingen opende. Het werd met groot enthousiasme ontvangen door de lezers in alle landen waar het werd uitgegeven.