Naar inhoud springen

Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie

Koppelingen toevoegen
Uit Wikibooks

Sterrenkunde

[bewerken]
Een satellietbeeld van de Chinese Muur, die diagonaal van linksonder naar rechtsboven loopt (niet te verwarren met de veel duidelijker zichtbare rivier die van linksboven naar rechtsonder loopt). De hier afgebeelde regio is 12 bij 12 kilometer.
 
  • De Chinese Muur is niet het enige door mensen gebouwde object dat zichtbaar is vanaf de Maan, in tegenstelling tot wat vaak wordt gezegd. Geen van de astronauten van de Apollomissies hebben ooit gezegd enig door mensen gemaakt object te hebben gezien en zelfs astronauten die in een baan rond de Aarde zitten, kunnen de Muur amper zien. Stadsverlichting kan gemakkelijk worden gezien vanaf de nachtkant vanaf de aardbaan.[1] Shuttle-astronaut Jay Apt heeft ooit gezegd: "de Chinese Muur is bijna onzichtbaar vanaf slechts 290 km hoogte."[2]  ISS-commandant Chris Hadfield heeft de Muur ooit geprobeerd te vinden, maar zei dat het erg moeilijk was, aangezien het erg smal en grijsbruin is.[3]
  • Zwarte gaten hebben dezelfde zwaartekrachteffecten als andere massa van hetzelfde formaat. Ze trekken objecten in hun nabijheid naar zich toe, net zoals andere planeten en sterren, al doen laatstgenoemden dit op kortere afstand.[4] Als de Zon bijvoorbeeld zou worden vervangen door een zwart gat met dezelfde massa, dan zouden de banen van de planeten in het zonnestelsel amper worden aangetast. Een zwart gat kan functioneren als "kosmische stofzuiger", maar dan alleen als de ster die het zwarte gat vervangt daarvoor al hetzelfde effect had.[5]
  • Seizoenen worden niet veroorzaakt doordat de aarde dichter bij de zon staat in de zomer dan in de winter. De aarde staat zelfs het verst van de zon als het zomer is op het noordelijk halfrond. De seizoenen worden veroorzaakt doordat de as van de aarde 23,4 graden is gedraaid. In juli is het noordelijk halfrond richting de zon gekanteld, waardoor de dagen langer zijn en er meer direct zonlicht is; in januari staat de Aarde de andere kant op gekanteld. De seizoenen zijn dan ook omgedraaid op het zuidelijk halfrond, dat in juli van de zon af is gekanteld en in januari naar de zon toe.[6][7]
  • Meteorieten zijn niet per se heet wanneer ze neerkomen op aarde. Veel meteorieten worden zelfs gevonden met vorst erop. Wanneer ze de atmosfeer binnenkomen hebben meteoren een temperatuur onder het vriespunt. De intense hitte die ontstaat wanneer de meteoor op hoge snelheid door de hoogste atmosfeer gaat, zorgt dat de buitenste laag smelt, maar het gesmolten materiaal wordt van de buitenkant afgeblazen en er is niet genoeg tijd om ook de binnenkant sterk op te warmen. De meeste meteorieten vallen gedurende meerdere minuten op subsonische snelheden door de relatief koele lagere atmosfeer voordat ze op de grond terecht komen, waardoor er genoeg tijd is voor de buitenkant om weer af te koelen.[8]
  • Als een meteoriet of een ruimteschip de atmosfeer binnenkomt, wordt de hitte bij binnenkomst niet (in eerste instantie) veroorzaakt door frictie, maar door adiabatische luchtcompressie vóór het object.[9][10][11]
  • Het balanceren van eieren is op elke dag mogelijk, niet alleen op het lentepunt[12] en er is geen verband tussen astronomische fenomenen en de mogelijkheid om eieren te balanceren.[13] De traditie van het balanceren van eieren op een specifieke datum, komt uit China en in 1945 werd hierover geschreven door het tijdschrift Life.[14] In 1987 werd echter gemeld dat het een man was gelukt om elke dag tussen 27 februari en 3 april 1984 een ei te balanceren. Deze man had ontdekt dat "...sommige eieren balanceren gewoon nooit, op het lentepunt of op een andere dag."[13]
  • De kleur van de zon is wit als de zon hoog in de hemel staat; als de zon laag staat, zorgt atmosferische verstrooiing ervoor dat hij er geel, oranje of rood-paars uitziet. Het is niet helemaal duidelijk waarom veel mensen de zon mentaal inbeelden als standaard geel van kleur.[15]

Biologie

[bewerken]

Gewervelde dieren

[bewerken]
De kleur van een rode cape maakt stieren niet woest.
  • Oude olifanten die bijna gaan sterven verlaten hun kudde niet om instinctief naar een specifieke locatie, een zogenaamd olifantenkerkhof, te gaan om te sterven.[16]
  • Stieren worden niet woest van de kleur rood, de kleur van de capes die professionele matadors gebruiken. Veedieren zien slechts twee kleuren, waardoor rood niet opvalt als felle kleur. De woede komt dan ook niet door de kleur van de cape, maar door de vermeende dreiging van de matador.[17]
  • Honden zweten niet door te kwijlen.[18] Honden hebben wel degelijk zweetklieren en niet alleen op hun tong. Ze zweten, voornamelijk door hun poten. Honden reguleren hun lichaamstemperatuur echter voornamelijk door te hijgen.[19]
  • Lemmingen springen niet en masse van kliffen af tijdens het migreren. Deze misvatting is aangewakkerd door de Disneyfilm White Wilderness. De crew duwde de lemmingen van een klif voor de film.[20] De misvatting bestaat echter al veel langer, al zeker sinds de 19de eeuw.[21]
  • Vleermuizen zijn niet blind. Hoewel ongeveer 70% van de vleermuizen, met name de kleine vleermuizen, gebruik maken van echolocatie om zich te verplaatsen, hebben alle vleermuizen ogen en kunnen ze zien. Daarnaast hebben de meeste vleerhonden niet de vaardigheid van echolocatie, maar juist buitengewoon sterk nachtzicht.[22]
  • Struisvogels steken hun hoofd niet in het zand om zich te verstoppen voor vijanden.[23] Deze misvatting is waarschijnlijk ontstaan nadat Plinius de Oudere (23-79 n.Chr.) schreef dat struisvogels zich voorstellen dat hun hele lichaam is verstopt als ze hun hoofd en nek in een bosje steken.[24]
  • Het gekwaak van een eend veroorzaakt wel degelijk een echo[25], hoewel deze in bepaalde omstandigheden mogelijk slecht te horen is voor mensen.[26]
  • Kikkers sterven onmiddellijk wanneer ze in kokend water worden gegooid; ze springen er dus niet uit. Daarnaast zullen kikkers proberen te ontsnappen wanneer koud water langzaam wordt opgewarmd tot boven hun maximale acceptabele temperatuur.[27]
  • Het idee dat goudvissen een geheugen hebben van slechts enkele seconden is onjuist.[28][29] Ze kunnen een geheugen hebben van enkele maanden.
  • Haaien kunnen wel kanker krijgen. In 1992 werd een boek uitgegeven onder de titel Sharks Don't Get Cancer ("Haaien krijgen geen kanker"), maar dit boek werd gebruikt om haaienkraakbeenextracten te verkopen als medicatie voor kanker. Er bestaan verslagen dat carcinomen bestaan in haaien. Op basis van de huidige data kan niets worden gezegd over hoe vaak haaien tumoren krijgen.[30]
  • Witte haaien zien menselijke duikers niet aan voor zeehonden. Ze vallen mensen en zeehonden op heel verschillende manieren aan: een witte haai komt snel boven en valt een zeehond zeer hard aan. Aanvallen op mensen zijn veel rustiger en langzamer: de haai komt op normale snelheid aanzwemmen, bijt en zwemt dan weg. Witte haaien hebben goede ogen en kunnen in kleur zien; ze bijten niet om te jagen, maar om een onbekend object te identificeren.[31]

Ongewervelde dieren

[bewerken]
Bombus pratorum boven een Echinacea purpurea in bloei; een veelvoorkomende misvatting is dat hommels niet zouden moeten kunnen vliegen.
  • Aardwormen worden niet twee wormen wanneer ze in tweeën worden gesneden. Slechts een beperkt aantal wormensoorten[32] kunnen anterieur regeneren. Als een worm van die soorten wordt gehalveerd, leeft alleen de helft waar de mond zit voort. De andere helft sterft.[33]  Bepaalde soorten platwormen worden wel twee nieuwe wormen als ze worden gehalveerd.[34]
  • Huisvliegen leven gemiddeld 20 tot 30 dagen.[35] Van sommige soorten eendagsvliegen wordt gezegd dat ze even lang leven als huisvliegen. Een huisvliegenmaad zal binnen 24 uur nadat het eitje is gelegd uitkomen.[36]
  • Hooiwagenspinnen (Pholcidae) zijn niet de meest giftige spinnen in de wereld. Ze kunnen wel de menselijke huid doorprikken, maar het kleine beetje gif dat ze hebben zorgt alleen voor een mild brandend gevoel gedurende enkele seconden.[37]
  • Het vluchtmechanisme en de aerodynamica van hommels (en andere insecten) zijn wel degelijk bekend, in tegenstelling tot het broodjeaapverhaal dat ze niet zouden moeten kunnen vliegen. In de jaren '30 stelde een Franse entomoloog dat hommels theoretisch niet zouden moeten kunnen vliegen.[38] Hij realiseerde zich later dat dit niet klopte en trok de uitspraak terug. De hypothese was toen echter al gegeneraliseerd tot het idee dat wetenschappers denken dat hommels niet zouden moeten kunnen vliegen.

Planten

[bewerken]
Zonnebloemen met de zon zichtbaar achter de bloemen.
  • Kerststerren zijn niet zeer giftig voor mensen of katten. Hoewel het klopt dat de bloemen lichtelijk irriterend kunnen zijn voor de huid en maag[39]  en ze kunnen leiden tot diarree en overgeven als de bloemen worden gegeten[40], heeft een onderzoek uit Amerika onder 22.793 gevallen geen enkel dodelijk geval uitgewezen en moest er slechts in enkele gevallen een dokter aan te pas komen.[41] Ook voor katten geldt dat kerststerren kunnen leiden tot diarree en overgeven.[42]
  • Bloeiende zonnebloemen wijzen de hele dag in een vaste richting (het oosten).[43][44][45] In een eerder ontwikkelingsstadium, nog voordat de bloem verschijnt, volgen de knoppen wel de zon en de vaste richting waarin de bloeiende bloemen wijzen is een gevolg van dit proces.[46]

Evolutie en paleontologie

[bewerken]
  • Het woord theorie in "de evolutietheorie" wil niet zeggen dat er in de wetenschap veel discussie is over de validiteit ervan; de concepten theorie en hypothese hebben specifieke betekenissen in de wetenschappelijke context. In alledaags gebruik kan theorie een ingeving of vermoeden betekenen, maar een wetenschappelijke theorie is een verzameling principes die observeerbare fenomenen in natuurlijke termen uitlegt.[47][48] "Wetenschappelijke feiten en theorieën zijn niet categorisch uit elkaar te halen"[49] en de evolutietheorie is dus in dezelfde zin een theorie als de zwaartekrachttheorie.[50]
  • Evolutie tracht niet de oorsprong van het leven te verklaren[51] en ook niet de oorsprong en ontwikkeling van het heelal. Biologische evolutie beschrijft het proces waardoor diersoorten zich ontwikkelen en uiteindelijk elke levensvorm terugleidt tot een universele gemeenschappelijke voorouder, maar de theorie houdt zich niet in eerste instantie bezig met de oorsprong van het leven zelf[52], en behoort niet tot de oorsprong en evolutie van het heelal. De evolutietheorie houdt zich bezig met de veranderingen in elkaar opvolgende generaties, nadat het leven al tot stand is gekomen.[53] Het wetenschappelijke model dat zich bezighoudt met de oorsprong van de eerste organismen uit organische of onorganische moleculen, heet abiogenese en de doorgaans meest geaccepteerde theorie over de oorsprong van het heelal is het Oerknalmodel.
    Een reconstructie van de Aegyptopithecus, een primaat van vóór de splitsing van de lijnen tussen mensen en apen van de Oude Wereld in de evolutie van de mens.
  • Mensen stammen niet af van één van beide soorten chimpansees die nog in leven zijn.[54] Mensen en chimpansees delen echter wel een gemeenschappelijke voorouder.[55][56] De twee moderne soorten chimpansees (chimpansees en bonobo's) zijn het nauwst verwant aan mensen. Sommige antropologen en primatologen beschrijven de mens als een ondersoort van de chimpansee.[57][58] De recentste gemeenschappelijke voorouder van de mens en de andere levende soorten chimpansees, leefde zo'n 5 tot 8 miljoen jaar geleden.[59] De vondst van een 4,4 miljoen jaar oude Ardipithecus, toont aan dat de voorouder op twee poten liep en dus niet op zijn knokkels. Daarnaast was de voorouder kleiner, had hij langere ledematen en een kortere snuit dan de chimpansee. Chimpansees zijn niet primitief en hebben zich ook ontwikkeld sinds de afscheiding; ze zijn groter, agressiever en beter in klimmen geworden[60] en hebben langere vingers.[61] Samen met de andere mensapen vormen mensen en chimpansees de familie Hominidae. Deze groep heeft zich ontwikkeld uit een gemeenschappelijke voorouder samen met de apen van de Oude Wereld, zo'n 40 miljoen jaar geleden.[62][63]
  • Evolutie is niet een proces van minderwaardige naar superieure organismen en het zorgt ook niet per se voor een toename in complexiteit. Een populatie kan zich ontwikkelen tot zijnde simpeler, met een kleiner genoom, maar dit is geen biologische devolutie.[64][65]
  • Evolutie "plant" geen verbeteringen voor de overlevingskansen van een organisme.[66][67] Het is bijvoorbeeld incorrect om de evolutie van een giraf te beschrijven als: "de nek van een giraf is met de tijd langer geworden omdat de giraffen bij hoge bomen moesten kunnen komen". Evolutie kan geen noodzaak inzien en daarop reageren; het is van zichzelf een doelloos proces. Een mutatie die zorgt voor langere nekken kan een dier beter van pas komen in een gebied met veel lange bomen dan in een gebied met veel lage bomen en kan er daardoor voor zorgen dat deze dieren beter overleven, waardoor ze hun gen voor lange nekken beter kunnen doorgeven. Hoge bomen veroorzaken de mutatie niet en kunnen er ook niet voor zorgen dat er een groter percentage dieren met lange nekken wordt geboren.[68] In het voorbeeld van de giraf kan de evolutie van de lange nek net zo goed zijn gedreven door seksuele selectie, ervan uitgaande dat de lange nekken een bijkomstige seksuele karakteristiek is, waarmee mannetjes meer kans maken in het gevecht om de vrouwtjes.[69] De misvatting bestaat doordat veel mensen die weten hoe de evolutie werkt spreken over een doel om evolutie makkelijker uit te leggen (dit wordt soms de "doelmetafoor" genoemd);[70] het is namelijk makkelijker om te zeggen "Dinosauriërs hebben mogelijk veren ontwikkeld om indruk te maken op vrouwtjes" dan "Veren zijn mogelijk geselecteerd toen deze opkwamen aangezien ze dinosauriërs een selectief voordeel gaven over hun niet-gevederde soortgenoten".[71]
  • Mensen en dinosauriërs (behalve vogels) hebben nooit tegelijkertijd bestaan.[72] De laatste niet-vliegende dinosauriërs stierven 66 miljoen jaar geleden uit op de grens tussen het Krijt en het Paleogeen, terwijl de eerste soort van het geslacht Homo (de mens) zo'n 2,3 tot 2,4 miljoen jaar geleden evolueerde. Dit betekent dat er een gat van 63 miljoen jaar zat tussen het uitsterven van de laatste niet-vliegende dinosauriër en de eerste mens. De mens leefde wel tegelijkertijd met de wolharige mammoet en sabeltandkatten—zoogdieren die vaak samen worden afgebeeld met mensen en dinosauriërs.[73]
    Tyrannosaurus rex. Niet-vliegende dinosauriërs stierven uit op de Krijt-Paleogeengrens.
  • Dinosauriërs stierven niet uit omdat ze niet goed aangepast waren of normale klimaatverandering niet aankonden, iets wat in oudere schoolboeken soms wordt beweerd. Dinosauriërs waren juist erg aangepast en zeer succesvol en stierven uit ten gevolge van een buitengewone gebeurtenis waardoor ook veel soorten planten, zoogdieren en zeedieren uitstierven.[74] De meest genoemde oorzaak is de asteroïde-inslag op het schiereiland Yucatán, op de Krijt-Paleogeengrens.[75] Niet alle dinosauriërs stierven op dat moment uit. Vogels hebben zich ontwikkeld uit kleine, gevederde theropoda in de Jura en hoewel de meeste dinosauriërfamilies uitstierven aan het einde van het Krijt, overleefden sommige vogels. Hierdoor maken afstammelingen van de dinosauriërs nog steeds deel uit van de moderne fauna.[76]
  • Zoogdieren hebben zich niet ontwikkeld uit een moderne groep reptielen. Kort nadat de eerste reptielsoorten zich ontwikkelden, splitsten zij zich op in twee takken: de sauropsiden en synapsiden.[77] De tweede lijn, die leidde tot de mens, begon zo'n 320 miljoen jaar geleden af te wijken van de eerste lijn, die leidde tot de moderne reptielen. Pas later begonnen de moderne reptielgroepen (lepidosauria, schildpadden en krokodillen) zich op te splitsen. Zoogdieren zijn de enige afstammelingen van de synapsiden.[78]

Computers

[bewerken]

Menselijk lichaam en gezondheid

[bewerken]
Elektrische ventilators in Zuid-Korea hebben meestal een tijdschakelaar, omdat veel mensen de misvatting hebben dat je kunt sterven als je hem 's nachts aan laat staan.
  • Het is niet gevaarlijk om slaapwandelaars wakker te maken. Iemand kan wel even verward of gedesoriënteerd zijn na het ontwaken, maar dit zorgt niet voor schade en is niet gevaarlijk. Slaapwandelaars kunnen zichzelf verwonden als ze over objecten struikelen of hun evenwicht verliezen tijdens het slaapwandelen. Dit soort verwondingen komen veel voor bij slaapwandelaars.[80][81]
  • In Zuid-Korea geloven veel mensen onterecht dat het slapen in een gesloten ruimte terwijl een ventilator aanstaat kan leiden tot ventilatordood. Volgens de Koreaanse regering kan "een ventilator die te lang aanstaat in bepaalde gevallen leiden tot de dood, ten gevolge van verstikking, onderkoeling, of brand vanwege oververhitting."[82] De Koreaanse consumentenbond heeft een veiligheidswaarschuwing uitgegeven waarin zij aanraadden ventilators op tijdschakelaars te zetten, de richting te veranderen en deuren open te laten. Zelfs veel medische professionals in Korea geloven in ventilatordood. Volgens Yeon Dong-su, decaan van de medische afdeling van de Universiteit van Kwandong University, "kan de temperatuur in de stroom van een ventilator zo laag worden dat iemand sterft aan de gevolgen van onderkoeling"[83] In werkelijkheid, verplaatst een ventilator lucht alleen, zonder de temperatuur significant te veranderen, om zweetverdamping te bevorderen. Een kamer zal niet kouder worden als een ventilator aan staat; in werkelijkheid zal de ruimte zelfs licht opgewarmd worden dankzij energieverlies van de motor en viscositeit.
  • Eten binnen een uur voor het zwemmen verhoogt het risico op spierkramp of verdrinking niet. In een onderzoek is wel een relatie aangetoond tussen alcoholconsumptie en verdrinking, maar er is geen bewijs dat dit ook geldt voor maagkrampen of voedselconsumptie.[84]
  • Verdrinking is vaak onopvallend voor toeschouwers.[85] In de meeste gevallen kan een persoon zijn/haar armen niet opsteken of geluid maken, dankzij de instinctieve verdrinkingsreactie.[85] Zwaaien en schreeuwen ("waternood") zijn tekenen van problemen, maar het is niet betrouwbaar: de meeste slachtoffers die een instinctieve verdrinkingsreactie vertonen van tevoren geen tekenen van nood.[86]
  • Menselijk bloed in de aderen is niet blauw. Bloed is altijd rood, dankzij hemoglobine. Zuurstofarm bloed heeft een diepe rode kleur, terwijl zuurstofrijk bloed een lichte kersrode kleur heeft. Deze misvatting bestaat vanwege twee redenen: (1) Aderen onder de huid lijken blauw. Dit komt door verschillende redenen die slechts in lichte mate afhankelijk zijn van de kleur van het bloed, waaronder ondergrondse verstrooiing van het licht onder de huid en menselijke kleurwaarneming. (2) Veel diagrammen gebruiken kleuren om de verschillen tussen aderen (vaak blauw) en slagaders (vaak rood) aan te geven.[87]
  • Blootstelling aan een vacuüm, of het ondergaan van explosieve decompressie, zorgt er niet voor dat het lichaam ontploft, of dat lichaamssappen gaan koken. (Vloeistoffen in de mond en longen gaan wel koken op hoogtes boven de limiet van Armstrong.) Het zal echter wel leiden tot bewusteloosheid zodra het lichaam de aanwezige voorraad zuurstof heeft opgemaakt, gevolgd door dood als gevolg van hypoxie binnen enkele minuten.[88]
  • Een dieet heeft weinig invloed op ontgifting van het lichaam. Veel mensen geloven dat het volgen van bepaalde diëten dit proces kunnen versnellen en het lichaam kunnen helpen stoffen uit te stoten die het lichaam zelf niet kwijt kan raken.[89][90][91][92] Gifstoffen worden verwijderd door de lever en nieren.[93]

Zintuigen

[bewerken]
Een incorrecte weergave van de tong, waar zones worden aangegeven waar bitter (1), zuur (2), zout (3) en zoet (4) wordt geproefd. In werkelijkheid kunnen alle zones elke smaak proeven.
  • Alle verschillende smaken kunnen op elke plek van de tong waargenomen worden door smaakpapillen[94], met lichtelijke toename in gevoeligheid op verschillende plekken verschillend per persoon. Het is dus niet waar dat specifieke smaken alleen kunnen worden geproefd op bepaalde plekken op de tong.[95] De originele tongkaart is gebaseerd op een verkeerde vertaling van een Duits proefschrift[96] van Edwin Boring. Bovendien is men het er tegenwoordig veelal over eens dat er vijf primaire smaken bestaan. Naast bitter, zuur, zout en zoet, hebben mensen ook papillen voor umami, een zoute, vleesachtige smaak.[97]
  • Mensen hebben meer dan de vaak genoemde vijf zintuigen. Het aantal zintuigen varieert van 5 tot 20, afhankelijk van de categorisaties. Naast zicht, reuk, smaak, tast en gehoor, geïdentificeerd door Aristoteles, kunnen mensen balans en versnelling (equilibrioceptie), pijn (nociceptie), lichaam- en ledemaatpositionering (proprioceptie) en relatieve temperatuur (thermocaptie) waarnemen.[98] Andere zintuigen die soms worden genoemd zijn tijd, jeuk, druk, honger, dorst, volheid van de maag, behoefte te urineren, behoefte te poepen en de koolstofdioxideniveau's in het bloed.[99][100]

Huid en haar

[bewerken]
  • Door water veroorzaakte rimpels worden niet veroorzaakt doordat de huid water opneemt en opzwelt.[101] Ze ontstaan door het autonome zenuwstelsel, dat gelokaliseerde vasoconstrictie uitlokt in reactie op de natte huid, waardoor de rimpels ontstaan. Dit is mogelijk ontstaan om primaten beter grip te geven op gladde, natte oppervlakken[102][103], al is gebleken uit een studie uit 2014 dat de gerimpelde vingertoppen er niet voor zorgden dat natte voorwerpen makkelijker te gebruiken waren.[104]
  • Scheren zorgt er niet voor dat terminaal haar dikker, grover of donkerder teruggroeit. Het haar wordt alleen wijder en voelt grover. De misvatting komt doordat haar dat nooit is geknipt een taps toegelopen eind heeft, terwijl geknipte haren een bot einde hebben en daardoor breder zijn. Hierdoor lijken de haren dikker. Het feit dat korte haren "harder" (minder flexibel) zijn dan lange haren draagt ook bij aan dit gevoel.[105]
  • Haar en vingernagels groeien niet door nadat iemand sterft. De huid droogt op en trekt zich terug van de bases van haar en nagels, waardoor het lijkt alsof deze groeien.[106]
  • Haarverorgingsproducten kunnen gespleten haarpunten en beschadigd haar niet daadwerkelijk "repareren". Ze kunnen er wel voor zorgen dat de schade überhaupt niet optreedt en ze kunnen ervoor zorgen dat het gerepareerd lijkt door de punten als het ware te lijmen. Hierdoor lijkt het haar in betere toestand.[107]
  • Het gen voor rood haar is niet aan het uitsterven. In augustus 2007 werd volop gerapporteerd dat het gen zou uitsterven, mogelijk zelfs vóór 2060, omdat het gen recessief is. Hoewel roodharigen mogelijk zeldzamer kunnen worden (gemengde huwelijken waar één ouder het roodharigengen niet draagt zal bijvoorbeeld resulteren in kinderen zonder rood haar, maar mogelijk met enkele roodharige kleinkinderen), zullen roodharigen niet uitsterven tenzij iedereen met het gen sterft of zich niet weet voort te planten.[108] De misconceptie bestaat al sinds 1865 en komt keer op keer terug in de media.[109]

Voeding

[bewerken]
  • Acht glazen, of twee tot drie liter water zijn niet benodigd om gezond te blijven.[110] De hoeveelheid water die iemand nodig heeft, verschilt per persoon (gewicht), hoeveelheid inspanning, kleding en omgeving (hitte en vochtigheid). Water hoeft daarnaast ook niet per se in pure vorm te worden gedronken, maar kan ook worden opgenomen uit vloeistoffen, zoals sappen, thee, melk, soep, etc. en uit voedsel, waaronder vruchten en groenten.[110]
  • Suiker veroorzaakt geen hyperactiviteit in kinderen.[111][112] Dubbelblinde studies hebben geen verschillen gevonden tussen kinderen met suikervrij en kinderen met suikerrijke diëten, zelfs niet studies die zich specifiek richtten op ADHD of kinderen die als gevoelig voor suiker worden gezien.[113]
  • Alcoholische dranken maken het lichaam niet warmer.[114] De reden dat alcoholische dranken een warm gevoel veroorzaken, komt doordat de aderen uitzetten en zo zenuweinden vlak onder het huidoppervlak stimuleren met een toestroom aan warm bloed. Dit kan juist leiden tot een lagere lichaamstemperatuur, omdat de hitte zo makkelijker kwijt geraakt kan worden aan een koude omgeving.[115]
  • Alcohol doodt niet per se hersencellen.[116] Alcohol kan echter wel indirect tot het afsterven van hersencellen leiden, op twee manieren: (1) In mensen die chronisch veel alcohol drinken heeft het brein zich aangepast aan de effecten van alcohol, waardoor een plotselinge stop kan leiden tot excitotoxiciteit. Hierdoor kunnen op verschillende plekken hersencellen afsterven.[117] (2) In alcoholisten die het grootste deel van hun dagelijkse calorieën binnen krijgen door alcohol, kan een tekort aan thiamine het syndroom van Korsakov veroorzaken. Dit syndroom ontstaat als gevolg van ernstige hersenschade.[118]
  • Een vegetarisch of veganistisch dieet kan genoeg proteïne leveren voor een gezonde voeding.[119][120] De gebruikelijke proteïne-inname van ovo-lacto vegetariërs en veganisten voldoet en overschrijdt de minimale aanbevolen hoeveelheid.[121] Een veganistisch dieet dient echter wel aangevuld te worden met vitamin B12 voor optimale gezondheid.[119]
  • Het duurt geen zeven jaar om doorgeslikte kauwgom te verteren. Kauwgom is voor het grootste deel onverteerbaar en beweegt zich even snel door de spijsvertering als andere materie.[122][123]
  • Er is geen bewijs dat sterk gekruid eten of koffie leidt tot de ontwikkeling van maagzweren.[124]
  • Van spinazie wordt vaak gedacht dat het buitengewoon veel ijzer bevat in vergelijking met andere groenten. Dit misverstand is mogelijk ooit ontstaan doordat de resultaten van een onderzoek met gedroogde spinazie op verse spinazie toegepast werden, of doordat er een komma op de verkeerde plek werd gezet.[125][126]

Menselijke seksualiteit

[bewerken]
  • Er is geen fysiologisch bewijs dat waar is dat het slecht is om seks te hebben in de dagen voorafgaand aan een sportevenement en dat dit zou leiden tot een afname in prestatie.[127] Sterker nog, seks voorafgaand aan sportactiviteiten kan testosteron in mannen verhogen, wat de prestatie mogelijk beter kan maken.[128]
  • Zwangerschappen na seks tussen directe neven en nichten gaan niet gepaard met een serieus risico voor geboorteafwijkingen:[129] 5-6%, ongeveer gelijk aan het risico voor een 40-jarige vrouw[129][130], vergeleken met een normaal risico van 3-4%.[130]

Brein

[bewerken]
Golgi neuronen in menselijk hippocampusweefsel. Veel mensen denken dat mensen geen nieuwe hersencellen kunnen aanmaken, maar er is bewijs dat sommige neuronen zich kunnen vormen in het brein.
  • Mentale vaardigheden zijn niet compleet gescheiden in de linker- en rechterhersenhelft.[131] Sommige vaardigheden, zoals spraak en taal (bv. centrum van Broca, centrum van Wernicke) activeren één hersenhelft sterker dan de ander in bepaalde taken. Als een hersenhelft op jonge leeftijd beschadigd raakt, kunnen deze functies vaak gedeeltelijk of volledig door de andere hersenhelft worden overgenomen (zie neurale plasticiteit). Andere vaardigheden, zoals beweging, geheugen en redenatie, worden door beide hersenhelften uitgevoerd.[132]
  • Het is niet waar dat alle hersencellen die iemand ooit zal hebben zijn gevormd tegen tweede levensjaar, hoewel dit tot 1998 door medische experts werd geloofd.[133][134][135] Men weet nu dat nieuwe zenuwcellen kunnen worden aangemaakt in bepaalde delen van het postnatale brein. Onderzoekers hebben dit waargenomen in vogels[136], apen van de Oude Wereld[137] en mensen.[138] Volwassen exemplaren van deze soorten behouden multipotente (zie celpotentie) neurale stamcellen in de zijventrikels en de gyrus dentatus.[139][140] De nieuwgeboren zenuwcellen die daar aangemaakt worden, migreren respectievelijk naar de bulbus olfactorius en de rest van de gyrus dentatus en men denkt dat ze integreren in bestaande neurale circuits. De functie en fysiologische betekenis van deze zenuwcellen blijft vooralsnog onduidelijk. Sommige studies suggereren dat nieuwe zenuwcellen ook worden aangemaakt in de neocortex[141][142][143], maar dit staat niet vast.[144]
  • Vaccinaties veroorzaken geen autisme of autismespectrum stoornissen. Hoewel frauduleus onderzoek van Andrew Wakefield stelde een connectie te hebben gevonden, is de connectie nooit gevonden bij herhalingen van het onderzoek en later bleek de studie van Wakefield te zijn gemanipuleerd.[145]
  • Mensen gebruiken niet slechts 10% van hun brein. Het klopt dat slechts een klein deel van de zenuwcellen tegelijk actief vuren, maar de inactieve zenuwcellen zijn ook belangrijk.[146][147] Deze misvatting wordt vaak aangehaald, al sinds het begin van de 20ste eeuw. Mogelijk is het te danken aan het feit dat de uitspraak eerst metaforisch is gebruikt.[148]
  • Alle mensen leren fundamenteel op dezelfde manier.[149] Er is geen bewijs dat mensen verschillende leerstijlen hebben[149], noch dat het aanpassen van lesmethoden aan de individuele leerstijlen zorgt tot beter behoud van informatie.[150]

Ziekte

[bewerken]
De bulten op een pad zijn geen wratten en kunnen daarom geen wratten veroorzaken bij mensen.
  • Het drinken van melk of nuttigen van andere zuivelproducten zorgt niet voor een verhoogde slijmproductie.[151][152] Deze producten hoeven dus niet te worden vermeden in geval van griep of verkoudheid.
  • Mensen kunnen geen wratten krijgen van padden of andere dieren; de bulten op een pad zijn geen wratten.[153] Wratten op de menselijke huid worden veroorzaakt door virussen die uniek zijn voor mensen (humaan papillomavirus).
  • Noch het kraken van de knokkels, noch het sporten in goede conditie kan artrose veroorzaken.[154][155]
  • Het eten van noten, popcorn of zaden leidt niet tot een verhoogd risico voor diverticulitis.[156] Deze soorten voedsel hebben mogelijk juist een beschermend effect.[157]
  • Stress speelt een relatief kleine rol in hypertensie.[158] Specifieke ontspanningstherapieën worden niet ondersteund door wetenschappelijk bewijs.[159] Acute stress is wel in verband gebracht met een tijdelijke toename van de bloeddruk.[158] Uit observatiestudies is wel een mogelijk verband gebleken tussen chronische stress en een langdurige verhoogde bloeddruk.[158] Vanuit medisch oogpunt speelt stress een kleine rol in hypertensie, terwijl veel studies onder leken juist uit heeft gewezen dat mensen denken dat het de belangrijkste oorzaak ervan is.[158]
  • In mensen die verkouden zijn kan de kleur van het sputum of de nasale afscheiding variëren van doorzichtig tot geel tot groen en dit zegt verder niks over de oorzaak van de infectie.[160][161]
  • Over het algemeen voorkomt vitamine C verkoudheid niet, hoewel het mogelijk een beschermend effect heeft in intense inspanning in koud weer en mogelijk ook de duur van een verkoudheid licht kan verkorten.[162][163]
  • Badderen droogt de huid niet uit voor mensen met eczeem en is mogelijk juist goed voor hen.[164][165]
  • Er zijn geen programma's die toegang verschaffen tot dialysemachines in ruil voor de lipjes op blikjes en deze hebben ook nooit bestaan.[166] Dit gerucht bestaat in Amerika al sinds de jaren '70. De Amerikaanse Nierstichting ontkent dat een dergelijk programma ooit heeft bestaan en heeft aangegeven dat 80% van de kosten van dialyse wordt vergoed door Medicare.[167]
  • Neushoornhoorns in gepulveriseerde vorm wordt niet gebruikt als afrodisiacum in Traditionele Chinese Geneeskunde als Cornu Rhinoceri Asiatici (犀角, xījiǎo, "neushoornhoorn"). Het wordt voorgeschreven bij koorts en stuiptrekkingen[168], maar deze behandelmethoden worden niet ondersteund door evidence-based medicine.
  • Roest veroorzaakt geen tetanus. Roest wordt meestal buiten gevonden, of op andere plekken waar de Clostridium tetani bacterie ook voorkomt, maar roest op zichzelf veroorzaakt geen tetanus.[169]

Uitvindingen

[bewerken]
  • George Washington Carver heeft pindakaas niet uitgevonden, hoewel hij, naar verluidt, wel driehonderd manieren om pinda's te gebruiken heeft ontdekt en nog eens honderden gebruiken voor sojabonen, pecannoten en zoete aardappelen.[170][171]
  • Thomas Crapper heeft het spoeltoilet niet uitgevonden;[172] spoeltoiletten bestonden al in de Indusbeschaving, rond de 26ste eeuw v.Chr.[173] De voorloper van het moderne toilet is uitgevonden door Sir John Harington.[174] Crapper heeft de populariteit van het moderne toilet wel vergroot en heeft verschillende gerelateerde uitvindingen gedaan, waaronder een mechanisme om de tanks te vullen dat nog steeds gebruikt wordt.[175]
  • Thomas Edison heeft het elektrisch licht niet uitgevonden.[176] Hij ontwikkelde wel de eerste praktische lamp in 1880, kort voor Joseph Swan, die in 1881 een nog efficiëntere lamp uitvond.
  • Henry Ford heeft noch de auto, noch de lopende band uitgevonden. Hij verbeterde het proces van de lopende band wel substantieel, deels door eigen uitvindingen, maar vooral ook door het sponsoren van het werk van zijn werknemers.[177][178] Karl Benz (mede-oprichter van Mercedes-Benz) heeft de eerste moderne auto uitgevonden[179], en de lopende band bestaat al veel langer.
  • Guglielmo Marconi heeft de radio, maar heeft het wel gemoderniseerd voor publieke uitzendingen en communicatie.[180]
  • Al Gore heeft nooit beweerd dat hij het Internet heeft "uitgevonden". Wat Gore wel heeft gezegd is: "Tijdens mijn jaren in het Congres, heb ik het initiatief genomen om het Internet te creëren", waarmee hij duidde op zijn politieke werk om het Internet te ontwikkelen.[181][182] Gore stelde in 1991 een wet op waarmee er veel geld kon worden opgehaald om supercomputers te ontwikkelen, waardoor er grote verbeteringen konden worden gedaan aan het al bestaande Internet uit de vroege jaren '90, NSFNet. Het leidde ook tot de ontwikkeling van NCSA Mosaic, de browser die het wereldwijde web populair maakte.
  • James Watt heeft de stoommachine niet uitgevonden[183], noch waren zijn ideeën geïnspireerd door de deksel van een ketel dat door stoom werd opengeblazen.[184] Watt werkte verder aan de eerste commercieel succesvolle stoommachine van Newcomen in de jaren 1760 en 1770. Hij maakte daarbij verbeteringen waardoor de machine efficiënter werd; zijn nieuwe stoommachine werd razend populair dankzij deze verbeteringen.[185]

Materialen

[bewerken]
  • Glas vloeit niet bij kamertemperatuur als een vloeistof met hoge viscositeit.[186] Hoewel glas bepaalde moleculaire eigenschappen deelt met vloeistoffen, is glas op kamertemperatuur een "amorf", dat pas begint te vloeien boven de glastemperatuur[187], hoewel de exacte aard hiervan nog niet vaststaat volgens wetenschappers.[188] Panelen van ramen van gebrandschilderd glas zijn onderaan vaak dikker dan bovenaan en dit wordt toegewezen aan het idee dat glas langzaam vloeit, verspreid over meerdere eeuwen. De oneffenheid komt echter door de manier waarop de ramen zijn geproduceerd in die tijd. Normaalgesproken werd het dikke eind van het glas onderaan het frame gemonteerd, maar het komt ook andersom voor.[187][188] Deze vervorming is in geen enkel ander glazen object, zoals sculpturen of optische instrumenten, gevonden. Een onderzoeker heeft in 1998 geschat dat glas zo langzaam vloeit dat het meerdere malen de leeftijd van de aarde nodig zou hebben.[187][188][189]
  • De meeste diamanten worden niet gevormd door sterk samengeperste steenkool. Meer dan 99% van de diamanten die zijn gewonnen zijn gevormd in extreme hitte en onder zeer hoge druk zo'n 140 km onder het aardoppervlak. Steenkool wordt gevormd door prehistorische planten, vlak onder het aardoppervlak en komt maar zelden voor op dieptes onder de 3,2 km. De meeste diamanten zijn ouder dan de eerste planten op het land en zijn dus ouder dan kool. Het is mogelijk dat diamanten kunnen vormen uit kool in subductiezones en bij meteoroïdekraters, maar diamanten die zo zijn gevormd zijn zeldzaam en de koolstof zal eerder stenen en organische koolstof verkolen dan steenkool.[190]

Wiskunde

[bewerken]

Natuurkunde

[bewerken]
Een illustratie van de (incorrecte) uitleg van gelijke-transitietijd van aërodynamische lift
  • Het is niet waar dat lucht evenveel tijd nodig heeft om boven en onder langs een vliegtuigvleugel te trekken.[193] Deze misvatting komt veel voor in schoolboeken en zelfs in opleidingsmateriaal voor piloten. De lucht die bovenlangs een aërodynamisch oppervalk reist, gaat altijd veel sneller dan deze uitleg impliceert[193], zoals wordt uitgelegd in het artikel over liftkracht.
  • Door te blazen over een gebogen stuk papier kan de wet van Bernoulli niet worden gedemonstreerd. Dit wordt vaak in de klas wel beweerd[194], maar het is onjuist om een verbinding te leggen tussen de luchtstroom aan de twee kanten van het papier met behulp van de wet van Bernoulli, aangezien de lucht boven en onder verschillende stroomvelden hebben en de wet van Bernoulli alleen van toepassing is binnen hetzelfde stroomveld.[195] Het papier stijgt omdat de lucht de buiging van het papier volgt en een gebogen stroomlijn creëert verschillen in luchtdruk die loodrecht op de luchtstroom staan.[196] De wet van Bernoulli voorspelt dat een afname in druk gepaard gaat met een toename in snelheid, dat wil zeggen: terwijl de lucht over het papier stroomt, versnelt de lucht en gaat hij sneller stromen dan op het punt waar de lucht de mond van de proefleider verlaat. Dat wordt echter niet duidelijk met het bovengenoemde proefje.[197]
  • Water stroomt niet weg in een draaikolk tegen de klok in in bassins op het noordelijk halfrond en in een draaikolk met de klok mee op het zuidelijk halfrond dankzij het Corioliseffect. De uitspraak dat het Corioliseffect te zwak is om invloed te hebben op de richting van de draaikolk is ook incorrect.[198][199][200] Het Corioliseffect bestaat echt en heeft een invloed op de richting van de draaikolk, maar die invloed is minuscuul vergeleken met dat van de reststroming, voorwerpen of imperfecties in het bassin, of een hele reeks andere factoren, waardoor draaikolken zowel tegen de klok in als met de klok mee kunnen draaien op beide halfronden.[201] Een onderzoeksteam van MIT is het gelukt een speciale cilindrische tank te vullen met water, af te sluiten en een dag te laten wachten, om deze vervolgens leeg te laten lopen: hierin ontstond uiteindelijk een duidelijke draaikolk tegen de klok in, waarmee de hypothese dat het Corioliseffect ook kleinschalige afvoeren beïnvloedt, werd bevestigd. (Het experiment is succesvol gerepliceerd op andere plekken op het noordelijk halfrond; identieke testen in Sydney produceerden, naar verwachting, het tegengestelde effect.)[202]
  • Gyroscopische krachten en een geometrisch spoor zijn niet nodig voor een fietser om de fiets te balanceren, of voor een fiets om zelfstabiliteit te vertonen.[203][204] Beide krachten kunnen wel bijdragen, maar zijn niet vereist en op zichzelf ook niet voldoende.[203]
  • Het idee dat bliksem nooit twee keer op dezelfde plek in kan slaan is één van de oudste en best bekende bijgeloven over bliksem. Er is geen reden waarom bliksem niet twee keer op dezelfde plek zou kunnen inslaan; als er een onweersbui is op een gegeven plek, dan zullen objecten en plekken die het meest uitsteken of het meest geleidend zijn (en daardoor afstand verminderen) sneller worden getroffen. Bliksem slaat zo bijvoorbeeld ongeveer 100 keer per jaar in in het Empire State Building in New York.[205][206]
  • Als iemand een muntje laat vallen van een hoog gebouw, dan zal het muntje nooit iemand kunnen vermoorden.[207] De eindsnelheid van een vallend muntje van één cent is ongeveer 50 tot 80 km per uur en het muntje zal deze snelheid nooit overschrijden, ongeacht van welke hoogte het wordt gegooid. Die snelheid is niet hoog genoeg voor het muntje om een menselijke schedel te doorboren of beton te kunnen breken, zoals ooit is gedemonstreerd in een aflevering van MythBusters.
  • Als de omgevingstemperatuur laag is, kan het tijdelijk verlagen van de temperatuur op een thermostaat (bv. 's nachts of wanneer een gebouw niet in gebruik is) zorgen voor een significante energiebesparing.[208] Veel mensen denken dat de verwarming "harder moet werken" als een gebouw is afgekoeld om het weer terug te krijgen op de gewenste temperatuur, waardoor de besparing teniet zou worden gedaan of zelfs zou worden overschreden. In werkelijkheid kan het leiden tot een besparing van 5-15%, aangezien de warmte die verloren gaat aan een koude omgeving proportioneel is aan het temperatuurverschil tussen binnen en buiten.

Psychologie

[bewerken]
  • Dyslexie is niet een cognitieve stoornis die wordt gekarakteriseerd door het omdraaien van letters of woorden, of schrijven in spiegelschrift. Het is een stoornis bij mensen van tenminste gemiddelde intelligentie die moeite hebben met het spellen van woorden, met snel lezen, schrijven en het in het hoofd uitspreken van woorden en begrijpen wat ze lezen. Hoewel sommige dyslectici ook last hebben met het verdraaien van letters, is dit geen karakteristiek symptoom voor dyslexie .[209]
  • Er is geen wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van een "fotografisch" geheugen in volwassenen (het vermogen om zich dingen te herinneren alsof ze op camera zijn vastgelegd)[210], maar sommige jonge kinderen hebben een eidetisch geheugen.[211] Veel mensen hebben beweerd dat ze een fotografisch geheugen hebben, maar bij de meesten blijkt dat ze een zeer goed geheugen hebben dankzij het gebruik van ezelsbruggetjes, en niet dankzij een natuurlijk vermogen om herinneringen in groot detail op te slaan.[212] Er zijn uitzonderingen van mensen met een buitengewoon goed geheugen, maar dit komt niet in de buurt van een fotografisch geheugen.
  • Schizofrenie is niet hetzelfde als dissociatieve identiteitsstoornis, oftewel het hebben van een gespleten of meerdere persoonlijkheden.[213] Etymologisch komt de term "schizofrenie" van de Griekse stam skhizein (σχίζειν, "splijten") en phrēn, phren- (φρήν, φρεν-; "geest") en de term is een samengesteld woord dat is voorgesteld door de Zwitserse psychiater Eugen Bleuler, waardoor deze veelvoorkomende misvatting mogelijk is ontstaan.

Vervoer

[bewerken]
  • Toiletafval wordt nooit bewust uit een vliegtuig gedumpt. Al het afval wordt opgevangen in tanks die op de grond door speciale trucks worden geleegd.[214] Blauw ijs wordt veroorzaakt door lekken in de afvaltank. Passagierstreinen spoelden vroeger wel het toiletafval door op de sporen, maar moderne treinen hebben ook tanks aan boord en laten afval dus niet meer op dezelfde manier weglopen.
  • Autoaccu's die worden bewaard op een betonnen vloer lopen niet sneller leeg dan wanneer ze worden bewaard op andere oppervlakken.[215] Desondanks geloven mensen dat beton slecht is voor de accu's.[216] De accu's van vroeger waren misschien kwetsbaar voor vocht van de vloer omdat de verpakking vaak gaten had, maar sinds vele jaren hebben loodaccu's ondoordringbare polypropylene verpakkingen[217] en zijn ze tevens onderhoudsvrij, waardoor ze geen batterijvloeistof kunnen lekken.[218][219]

Referenties

[bewerken]
  1. ↑ "Space Station Astrophotography".
  2. ↑ "Great Walls of Liar".
  3. ↑ "BBC News – Chris Hadfield: Around Planet Earth in 1,500 tweets".
  4. ↑ Wolfson, Richard (2002).
  5. ↑ "Frontiers And Controversies In Astrophysics Lecture 9".
  6. ↑ "Sun-Earth Connection".
  7. ↑ "Ten Things You Thought You Knew about Sun-Earth Science".
  8. ↑ Contributor: JT.
  9. ↑ "Archived copy".
  10. ↑ "Archived copy".
  11. ↑ Phil Plait (December 14, 2008).
  12. ↑ "Infernal Egguinox".
  13. ↑ 13,0 13,1 Schmid, Randolph (20 September 1987).
  14. ↑ Jacoby, Annalee (19 March 1945).
  15. ↑ Wilk, S. R. (2009).
  16. ↑ Spanney, Laura (January 28, 1995).
  17. ↑ Smith II, Larry (2007)."Longhorn_Information – handling". International Texas Longhorn Association. Retrieved June 23, 2010. 
  18. ↑ "Cool Pet Facts - North Shore Animal League America.htm". Retrieved May 22, 2011. 
  19. ↑ "How Do Dogs Sweat".
  20. ↑ Mikkelson, Barbara and David P. (August 19, 2007).
  21. ↑ Scott, W. (November 1891).
  22. ↑ Di Silvestro, Roger (February 1, 2003)."The Truth About Animal Clichés". National Wildlife Federation. Verkregen 31 oktober 2011. 
  23. ↑ Kruszelnicki, Karl S. (November 2, 2006).
  24. ↑ Smith, Rex (May 8, 2011).
  25. ↑ "Alcatraz Escape: Does a Duck's Quack Echo?"
  26. ↑ "A Duck's Quack Doesn't Echo, and no-one knows the reason why?"
  27. ↑ "Next Time, What Say We Boil a Consultant".
  28. ↑ Hipsley, Anna (February 19, 2008).
  29. ↑ "Sinking Titanic: Goldfish Memory".
  30. ↑ Ostrander, G. K.; Cheng, KC; Wolf, JC; Wolfe, MJ (2004).
  31. ↑ Jennifer Hile (January 23, 2004).
  32. ↑ Moment, Gairdner B. (1942).
  33. ↑ "Gardening with children – Worms".
  34. ↑ Reddien, Peter W.; Alvarado, Alejandro Sanchez (2004).
  35. ↑ "The Housefly".
  36. ↑ "House Fly".
  37. ↑ "Buried in Concrete : Daddy Long Legs".
  38. ↑ Chatfield, Matthew (January 4, 2008). "Some scientist once proved that bees can't fly...?". . naturenet.net. The Ranger's Blog.Ivars Peterson (September 13, 2004). "Flight of the Bumblebee". Ivars Peterson's MathTrek. Mathematical Association of America. Retrieved November 18, 2011. Michael Dickinson (June 2001). "Solving the Mystery of Insect Flight" (PDF).Scientific American. p. 50. 
  39. ↑ Bender, Steve, ed.
  40. ↑ "Are Poinsettia Plants Poisonous?
  41. ↑ Krenzelok E.P.; Jacobsen T.D.; Aronis J. M. (November 1996).
  42. ↑ "Ask the Expert: Poison Control > Poinsettia".
  43. ↑ Gerard, John (1597).
  44. ↑ "Many people are under the misconception that the flower heads of the cultivated sunflower (Helianthus annuus) track the sun.
  45. ↑ Polikarpov, G.G. (1978)."Sunflower's blooming floscule is a compass". Nature. 272: 122.Bibcode:1978Natur.272..122P. doi:10.1038/272122c0. 
  46. ↑ "When the plant is in the bud stage, it tends to track the movement of the sun across the horizon.
  47. ↑ "Evolutionary Science and Society: Educating a New Generation (TOC)" (PDF).
  48. ↑ "It Is Not Just a Theory.
  49. ↑ Kuhn, Thomas S. (1996).
  50. ↑ "Misconceptions about the Nature of Science".
  51. ↑ "Misconceptions about evolution - Berkeley.edu".
  52. ↑ "Understanding evolution - misconceptions; Berkeley.edu".
  53. ↑ "Five Major Misconceptions about Evolution".
  54. ↑ Johnson, N. A.; Smith, J. J.; Pobiner, B.; Schrein, C. (Feb 2012).
  55. ↑ De Waal, Frans B. M (2002-10-15).
  56. ↑ William H. Calvin, 2002.
  57. ↑ Jared M. Diamond, 2006 "The Third Chimpanzee: The Evolution and Future of the Human Animal ", HarperCollins Publishers
  58. ↑ "Separating the Men From the Apes". nytimes.com.
  59. ↑ "Evolution: Frequently Asked Questions".
  60. ↑ Perlman, David (July 12, 2001).
  61. ↑ Sergio Almécija, Jeroen B. Smaers & William L. Jungers, The evolution of human and ape hand proportions, Nature Communications 6, Article number: 7717 (2015).
  62. ↑ Hartwig, W. (2007).
  63. ↑ Groves, C.P. (2005).
  64. ↑ "Is the human race evolving or devolving?"
  65. ↑ Moran, Nancy A. (2002).
  66. ↑ "Misconceptions about natural selection and adaptation: Natural selection involves organisms 'trying' to adapt."
  67. ↑ "Misconceptions about natural selection and adaptation: Natural selection gives organisms what they 'need.'
  68. ↑ "The Giraffe's Short Neck".
  69. ↑ Simmons, R. E.; Scheepers, L. (1996).
  70. ↑ Hanke, David (2004).
  71. ↑ "Scientist: "Dinosaurs may have evolved feathers for courtship"".
  72. ↑ "American Adults Flunk Basic Science".
  73. ↑ "Why Did the Woolly Mammoth Die Out?"
  74. ↑ MacLeod, N.; Rawson, P. F.; et al. (1997).
  75. ↑ Schulte P; Alegret L; Arenillas I; Arz JA; Barton PJ; Bown PR; Bralower TJ; Christeson GL; et al. (5 March 2010).
  76. ↑ Padian K.; Chiappe L. M. (1997).
  77. ↑ Coven, R (2000).
  78. ↑ Romer, A.S. & Parsons, T.S. (1977).
  79. ↑ Broersma, Matthew (June 24, 2004)."Mac OS X Security Myth Exposed". TechWorld.Archived from the original on 2011-05-26. 
  80. ↑ Mersch, John, MD, FAAP.
  81. ↑ "Sleepwalking".
  82. ↑ "Why Do Koreans Think Electric Fans Will Kill Them?"
  83. ↑ "Beware of Summer Hazards!"(Press release). Korea Consumer Protection Board (KCPB). July 18, 2006. Archived from the original on September 27, 2007. Retrieved September 5, 2009. 
  84. ↑ O'Connor, Anahad (June 28, 2005).
  85. ↑ 85,0 85,1 Vittone, Mario.
  86. ↑ Fletemeyer, John R.; Pia (Chapter author) (1999).
  87. ↑ Kienle, Alwin; Lothar Lilge; I. Alex Vitkin; Michael S. Patterson; Brian C. Wilson; Raimund Hibst; Rudolf Steiner (March 1, 1996)."Why do veins appear blue? A new look at an old question" (PDF). Applied Optics. 35 (7): 1151–60. Bibcode:1996ApOpt..35.1151K. doi:10.1364/AO.35.001151.PMID 21085227. 
  88. ↑ "If you don't try to hold your breath, exposure to space for half a minute or so is unlikely to produce permanent injury.Holding your breath is likely to damage your lungs, ... but theory predicts – and animal experiments confirm – that otherwise, exposure to vacuum causes no immediate injury. You do not explode. Your blood does not boil. You do not freeze. You do not instantly lose consciousness". NASA Ask an Astrophysicist.Archived from the original on 2012-06-04. 
  89. ↑ Barrett, Stephen (2011-06-08).
  90. ↑ "Detox Diets: Cleansing the Body".
  91. ↑ Wanjek, Christopher (8 August 2006).
  92. ↑ Kovacs, Jenny Stamos (8 February 2007).
  93. ↑ Compare: Zeratsky, Katherine (2012-04-21).
  94. ↑ Huang AL, Chen X, Hoon MA, et al.
  95. ↑ "Beyond the Tongue Map".
  96. ↑ Hänig, David P., 1901.
  97. ↑ Campbell-Platt, Geoffrey (2009).Food Science and Technology. Wiley. p. 31. ISBN: 978-0-632-06421-2. Retrieved January 5, 2011. 
  98. ↑ Cerretani, Jessica (Spring 2010).
  99. ↑ "How many senses does a human being have?"
  100. ↑ "Biology: Human Senses".
  101. ↑ Botcharova, Maria (January 10, 2013).
  102. ↑ Changizi, Mark; Weber, Romann; Kotecha, Ritesh; Palazzo, Joseph (2011).
  103. ↑ Kareklas, Kyriacos; Nettle, Daniel; Smulders, Tom V. (April 23, 2013).
  104. ↑ Haseleu, Julia; Omerbašić, Damir; Frenzel, Henning; Gross, Manfred; Lewin, Gary R. (2014).
  105. ↑ "Shaved Hair Grows Darker". snopes.com.Archived from the original on 2014-01-01. Retrieved August 29, 2009. 
  106. ↑ Graham-Brown, Robin; Tony Burns (2007).
  107. ↑ aboutDOTcom Beauty.aboutDOTcom
  108. ↑ Silverman, Jacob.
  109. ↑ Kruszelnicki, Karl S. (November 25, 2008).
  110. ↑ 110,0 110,1 Valtin, Heinz (2002).""Drink at least eight glasses of water a day." Really? Is there scientific evidence for "8 × 8"?". American Journal of Physiology. Regulatory, Integrative and Comparative Physiology. 283 (5): R993–R1004. doi:10.1152/ajpregu.00365.2002. PMID 12376390.Archived from the original on 2013-12-14. 
  111. ↑ Vreeman R. C.; Carroll A.E. (2008).
  112. ↑ "Medical Myths – University of Arkansas Medical Sciences".
  113. ↑ Fullerton-Smith, Jill (2007).
  114. ↑ Brandstadt, William G. (December 19, 1967)."Popular Misconceptions Regarding Intoxication". Middlesboro Daily News. Retrieved January 13, 2011. 
  115. ↑ "Alcohol for Warmth".
  116. ↑ "Study finds alcohol doesn't kill off brain cells | News.com.au".
  117. ↑ Lovinger, D. M. (1993).
  118. ↑ Kopelman M. D.; Thomson A.D.; Guerrini I.; Marshall E.J. (2009).
  119. ↑ 119,0 119,1 Webb, Densie (September 2010).
  120. ↑ Matthews, Jessica (November 4, 2009)."Are vegetarian diets safe?". Ask the Expert. American Council on Exercise. Archived from the original on 2013-01-06. Retrieved March 9, 2011. 
  121. ↑ Messina, Virginia; Reed Mangles; Mark Messina (2004).
  122. ↑ Matson, John (October 11, 2007).
  123. ↑ "Claim: Chewing gum takes seven years to pass through the digestive system; FALSE https://www.snopes.com/oldwives/chewgum.asp
  124. ↑ Raphael Rubin; David S. Strayer; Emanuel Rubin; Gonzalo Aponte, eds. (2012).
  125. ↑ Norbert F. Pötz, "Kopf und Bauch", SPIEGEL special, 5/2005 (Juni 2005), p. 6
  126. ↑ D. Hermes, "Die Wissenschaft hat festgestellt - Medizinische Irrtümer und ihre Folgen im Spiegel der Zeit", FOCUS MUL 24, Heft 4 (2007), p. 225
  127. ↑ "Sex before the big game?"
  128. ↑ "Sex and Sports: Should Athletes Abstain Before Big Events?"
  129. ↑ 129,0 129,1 Kershaw, Sarah (November 26, 2009).
  130. ↑ 130,0 130,1 Bennett, Robin L.; Motulsky, Arno G.; Bittles, Alan; Hudgins, Louanne; Uhrich, Stefanie; Doyle, Debra Lochner; Silvey, Kerry; Scott, C. Ronald; Cheng, Edith; McGillivray, Barbara; Steiner, Robert D.; Olson, Debra (2002).
  131. ↑ Westen et al. 2006 "Psychology: Australian and New Zealand edition" John Wiley p.107
  132. ↑ Goswami, U (2006).
  133. ↑ Eriksson, Gage; et al. (1998).
  134. ↑ Gross C. G. (2000).
  135. ↑ "Are you born with all your brain cells, or do you grow new ones?"
  136. ↑ Goldman S. A.; Nottebohm F. (April 1983).
  137. ↑ Gould, E; Reeves, AJ; Fallah, M; Tanapat, P; Gross, CG; Fuchs, E (1999).
  138. ↑ Eriksson, Peter S.; Perfilieva, Ekaterina; Björk-Eriksson, Thomas; Alborn, Ann-Marie; Nordborg, Claes; Peterson, Daniel A.; Gage, Fred H. (1998).
  139. ↑ Reh, Thomas A.; Ponti, Giovanna; Peretto, Paolo; Bonfanti, Luca (2008).
  140. ↑ Zhao, Chunmei; Deng, Wei; Gage, Fred H. (2008).
  141. ↑ Gould, E; Reeves, AJ; Graziano, MS; Gross, CG (1999).
  142. ↑ Zhao, M; Momma, S; Delfani, K; Carlen, M; Cassidy, RM; Johansson, CB; Brismar, H; Shupliakov, O; et al. (2003).
  143. ↑ Shankle, WR; Rafii, MS; Landing, BH; Fallon, JH (1999).
  144. ↑ Rakic, P (2002).
  145. ↑ "British Medical Journal: Wakefield's article linking MMR vaccine and autism was fraudulent".
  146. ↑ "Snopes on brains".
  147. ↑ Radford, Benjamin (March–April 1999).
  148. ↑ Beyerstein, Barry L. (1999).
  149. ↑ 149,0 149,1 Howard-Jones, Paul A. (1 December 2014).
  150. ↑ Coffield, Frank; et al. (2004).
  151. ↑ Pinnock, CB; Graham, NM; Mylvaganam, A; Douglas, RM (1990).
  152. ↑ Patricia Queen Samour; Kathy King Helm (2005).
  153. ↑ "Putting an End to Warts".
  154. ↑ Bosomworth NJ (September 2009).
  155. ↑ Deweber, K; Olszewski, M; Ortolano, R (Mar–Apr 2011).
  156. ↑ Atkins, William.
  157. ↑ Weisberger, L; Jamieson, B (July 2009).
  158. ↑ 158,0 158,1 158,2 158,3 Marshall, IJ; Wolfe, CD; McKevitt, C (July 9, 2012).
  159. ↑ Dickinson, HO; Mason, JM; Nicolson, DJ; Campbell, F; Beyer, FR; Cook, JV; Williams, B; Ford, GA (February 2006).
  160. ↑ Eccles, Ronald; Weber, Olaf, eds. (2009).
  161. ↑ Rutter, Paul (2009).
  162. ↑ "Vitamin C for the Common Cold".
  163. ↑ Harri Hemilä; Elizabeth Chalker (Jan 2013).
  164. ↑ "Daily Skin Care Essential to Control Atopic Dermatitis".
  165. ↑ McAleer, MA; Flohr, C; Irvine, AD (Jul 23, 2012).
  166. ↑ Mikkelson, Barbara (24 March 2012).
  167. ↑ "NKF Dispels Pull Tabs for Dialysis Time Rumor".
  168. ↑ Bensky, Dan; Clavey, Steven; Stoger, Erich and Gamble, Andrew (2004) Chinese Herbal Medicine: Materia Medica, 3rd Edition.
  169. ↑ "Tetanus - Can a Rusty Nail Cause Tetanus?"
  170. ↑ "History of Peanut Butter". 
  171. ↑ "A True Renaissance Man".
  172. ↑ "Thomas Crapper".
  173. ↑ "Sewer History: Photos and Graphics".
  174. ↑ Kinghorn, Jonathan (1986), "A Privvie in Perfection: Sir John Harrington's Water Closet", Bath History, 1: 173–188. 
  175. ↑ Harper, Douglas.
  176. ↑ Robert, Friedel; Paul Israel (1987).
  177. ↑ Hounshell, David A. (1984), From the American System to Mass Production, 1800-1932: The Development of Manufacturing Technology in the United States, Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press, ISBN: 978-0-8018-2975-8, LCCN 83016269  , pp. 15–47.
  178. ↑ Sorensen, Charles E.; with Williamson, Samuel T. (1956).
  179. ↑ Stein, Ralph (1967).
  180. ↑ Rhoads, B. Eric.
  181. ↑ "Al Gore on the invention of the internet".
  182. ↑ O'Carroll, Eoin (March 9, 2009).
  183. ↑ Rolt, L. T. C. (1962).James Watt. Batsford. p. 10.ISBN: 978-1-163-47052-7. 
  184. ↑ Miller, David Philip (2004).
  185. ↑ "An Evolutionary Framework for Experimental Innovation" (PDF).
  186. ↑ Curtin, Ciara (February 2007), "Fact or Fiction?: Glass Is a (Supercooled) Liquid", Scientific American, Archived from the original on December 14, 2013, Glass, however, is actually neither a liquid—supercooled or otherwise—nor a solid.
  187. ↑ 187,0 187,1 187,2 Halem, Henry (May 30, 1998).
  188. ↑ 188,0 188,1 188,2 Chang, Kenneth (July 29, 2008).
  189. ↑ Zanotto, E.D. (May 1998).
  190. ↑ King, Hobart (2012).
  191. ↑ Jesse Galef (August 29, 2011).
  192. ↑ Donald E. Simanek.
  193. ↑ 193,0 193,1 "Incorrect Lift Theory". grc.nasa.gov.
  194. ↑ ""This occurs because of Bernoulli's principle — fast-moving air has lower pressure than non-moving air."Make Magazine". 
  195. ↑ "If the lift in figure A were caused by "Bernoulli principle," then the paper in figure B should droop further when air is blown beneath it. However, as shown, it raises when the upward pressure gradient in downward-curving flow adds to atmospheric pressure at the paper lower surface." Gale M. Craig PHYSICAL PRINCIPLES OF WINGED FLIGHT https://www.regenpress.com/aerodynamics.pdf
  196. ↑ "...if a streamline is curved, there must be a pressure gradient across the streamline, with the pressure increasing in the direction away from the centre of curvature." Babinsky https://iopscience.iop.org/0031-9120/38/6/001/pdf/pe3_6_001.pdf
  197. ↑ '"Demonstrations" of Bernoulli's principle are often given as demonstrations of the physics of lift.
  198. ↑ Frasier, Alistair (October 16, 1996).
  199. ↑ "Which Direction Does Toilet Water Swirl at the Equator?". msnbc.com. 
  200. ↑ "Verifying a Vortex".
  201. ↑ David Adam.
  202. ↑ "Scopeweb". mit.edu. 
  203. ↑ 203,0 203,1 J. D. G. Kooijman; J. P. Meijaard; J. M. Papadopoulos; A. Ruina & A. L. Schwab (April 15, 2011).
  204. ↑ Whitt, Frank R.; Wilson, David G. (1982).Bicycling Science (Second ed.). Massachusetts Institute of Technology. pp. 198–233.ISBN: 978-0-262-23111-4. 
  205. ↑ "spinoff 2005-Lightning Often Strikes Twice".
  206. ↑ Staff (May 17, 2010).
  207. ↑ "Dropping A Penny From The Top Of The Empire State Building Isn't Dangerous". misconceptionjunction.com.
  208. ↑ "Thermostat Myths".
  209. ↑ Lilienfeld, Scott O.; Lynn, Steven Jay; Ruscio, John; Beyerstein, Barry L. (15 September 2011). 50 Great Myths of Popular Psychology: Shattering Widespread Misconceptions about Human Behavior.
  210. ↑ "Photographic Memory".indianapublicmedia.org.
  211. ↑ Anthony Simola (2015).
  212. ↑ Foer, Joshua (April 27, 2006).
  213. ↑ Citation overkill
  214. ↑ Philips, Matt (November 19, 2008).
  215. ↑ "Battery Parked", Snopes.com, February 8, 2011, retrieved June 2, 2013 
  216. ↑ Examples of car battery on concrete misconception in the US from 1983–2011:
  217. ↑ Magliozzi, Tom; Magliozzi, Ray (November 4, 1999), "No End to Battery Storage Debate", The Vindicator, p. 37 
  218. ↑ Magliozzi, Tom; Magliozzi, Ray (2008), Ask Click and Clack: Answers from Car Talk, Chronicle Books, pp. 68–69, ISBN: 978-0-8118-6477-0, retrieved June 2, 2013 
  219. ↑ "Car Care Auto Clinic", Popular Mechanics, vol. 177 no. 11, p. 136, November 2000, ISSN 0032-4558, retrieved June 2, 2013 
Veelvoorkomende misvattingen
Kunst en cultuur · Geschiedenis · Wetenschap en technologie · Externe links


Informatie afkomstig van Wikibooks NL, een onderdeel van de Wikimedia Foundation.