Ab Urbe Condita/De imperio: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
22 bytes verwijderd ,  3 jaar geleden
fix div. HTML-fouten
k (Robot: automatisch tekst vervangen (-{{GFDL-oud}} + ))
(fix div. HTML-fouten)
 
 
De magistraten (''cum imperio'') waren gebonden aan collegialiteit en annuïteit van hun ambt en gehouden aan het verbod op continuering, iteratie en cumulatie van hun ambt{{fn|5}}. De lagere ambten hadden ook het ''ius intercessionis'' (het recht tot ''intercessio'' ("tussenkomst"); o.a voor ''tribunus plebis''). De ambtsbevoegdheden werden bepaald door de ''potestas'' ("gezag") van de ambtenaar, dat ''maior'' (hoger) of ''minor'' (lager) was{{fn|1}}.
 
 
De ambtenaren ''cum imperio'' werden gekozen in de ''comitia centuriata'', waarbij zij ook het ''auspicium'' (het recht om de vlucht van vogels te bestuderen) kregen. De ''auspicia militiae'' (militaire competenties) werden pas ná de verkiezing in de ''comitia centuriata'' door een door de ''comitia curiata'' gestemde ''lex curiata de imperio'' toegekend. Dit was nog een overblijfsel uit de tijd dat de hoge ambtenaren in de ''comitia curiata'' werden gekozen{{fn|1}}.
Het was onder het ''principaat'' dat het ''imperium maius'' zich ontwikkeld, dat was gebaseerd op een ''potestas maior'' ten opzichte van een ''proconsul''{{fn|11}}. De ''princeps'' zou zich tot Nero of zelfs Traianus geen ''proconsul'' noemen. Het ''praenomen imperatoris'' (toegekend aan Gaius Iulius Caesar, zijn adoptiezoon Imperator Caesar Augustus, en vele andere keizers na hem.) en het uitroepen van de ''princeps'' tot ''imperator'' na een overwinning (die vaak door een ander werd behaald) toonden het militaire karakter van dit ''imperium''.
 
Het geheel van bevoegdheden van de ''princeps'' zou de ''imperatoria potestas'' worden genoemd in de ''lex de imperio Vespasiani'' (cf. ''CIL'' <span class="plainlinks">[http://compute-in.ku-eichstaett.de:8888/pls/epigr/epiergebnis?p_belegstelle=CIL+06%2C+00930&r_sortierung=Belegstelle VI 930].) die Vespasianus in 69 zijn bevoegdheden als ''princeps'' schonk{{fn|12}}.</span>
 
==Dominaat==
 
Rond dezelfde periode werd de ''imperatoria potestas'' niet langer door de senaat toegekend, maar bij ''acclamatio'' tot ''imperator'' door het leger{{fn|14}}. Voortaan zou de keizer worden verkozen door het leger en moest de senaat hier slechts mee instemmen.
 
 
== Noten ==
{| style="font-size: 95%"
|valign="top"|{{fnb|1}}
|{{Aut|J. Bleicken}}, ''Zum Begriff der römischen Amtsgewalt; auspicium - potestas - imperium'', Göttingen, 1981.
|-
|valign="top"|{{fnb|2}}
|Vroegere visie: {{Aut|T. Mommsen}}, ''Römisches Staatsrecht'', I, Leipzig, 1871, pp. 22-, 116-; nieuwe visie: {{Aut|A. Heuß}}, ''Gedanken und Vermutungen zur frühen römischen Regierungsgewalt'', Göttingen, 1982.
|-
|valign="top"|{{fnb|3}}
|{{Aut|W. Kunkel - R. Wittman}}, ''Staatsordnung und Staatspraxis der römischen Republik. Zweiter Abschnitt. Die Magistratur'', München, 1995. {{ISBN|3406338275}}
|-
|valign="top"|{{fnb|4}}
|{{Aut|J. Martin}}, Die Provokation in der klassischen und späten Republik, in ''Hermes'' 98 (1970), pp. 72-96.
|-
|valign="top"|{{fnb|5}}
|{{Aut|J. Bleicken}}, ''Die Verfassung der Römischen Republik. Grundlagen und Entwicklung'', Paderborn, 1995<sup>7</sup>.
|-
|valign="top"|{{fnb|6}}
|Voor een discussie over de functie van de ''praetor maximus'', zie {{Aut|T.J. Cornell}}, ''The Beginnings of Rome: Italy From the Bronze Age to the Punic Wars (Circa 1,000 to 264 B.C.)'', Londen - New York, 1995, pp. <span class="plainlinks">[http://books.google.com/books?id=EAEOAAAAQAAJ&pg=PA227&vq=praetor+maximus&dq=The+Beginnings+of+Rome&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=Zw-Rc2qrweuOI2kl3L0IM4C56hc 227][http://books.google.com/books?id=EAEOAAAAQAAJ&pg=PA228&vq=praetor+maximus&dq=The+Beginnings+of+Rome&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=r0sEvz2JIuF3fd92BWNvxxM8C7o -][http://books.google.com/books?id=EAEOAAAAQAAJ&pg=PA229&vq=praetor+maximus&dq=The+Beginnings+of+Rome&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=qo6WYLHQFCHCupvkwn4raKhD2MA -][http://books.google.com/books?id=EAEOAAAAQAAJ&pg=PA230&vq=praetor+maximus&dq=The+Beginnings+of+Rome&hl=nl&source=gbs_search_s&sig=nNmkKFiMZK4UdHd6xGgiQ1DBA6k 230] (n. 41[http://books.google.com/books?id=EAEOAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=The+Beginnings+of+Rome&ei=StEYSNLIC6iUyQTCmrCCDQ&hl=nl&sig=dsVkbWraCWbZ8cwmexzffVwsiwo#PPA442,M1 -47]).</span>
|-
|valign="top"|{{fnb|7}}
|{{Aut|W. Kunkel - R. Wittman}}, ''Staatsordnung und Staatspraxis der römischen Republik. Zweiter Abschnitt. Die Magistratur'', München, 1995, pp. 15-21; {{Aut|W.F. Jashemski}}, ''The Origins and History of the Proconsular and Propraetorian Imperium to 27 B.C.'', Chicago, 1950.
|-
|valign="top"|{{fnb|8}}
|{{Aut|J. Bleicken}}, Imperium consulare / proconsulare im Übergang von der Republik zum Prinzipat, in {{Aut|J. Bleicken}} (ed.), ''Colloquiumaus Anlaß des 80. Geburtstages von Alfred Heuß'' (Frankfurter Althistorische Studien 13), Kallmünz, 1993, pp. 117-133; {{Aut|A. Giovannini}}, ''Consulare Imperium'' (Schweizerische Beiträge zur Altertumswissenschaft 16), Basel, 1983. {{ISBN|3796516823}}
|-
|valign="top"|{{fnb|9}}
|{{Aut|J. Bleicken}}, ''Zwischen Republik und Prinzipat. Zum Charakter des Zweiten Triumvirates'', Göttingen, 1990.
|-
|valign="top"|{{fnb|10}}
|{{Aut|J. Bleicken}}, Imperium consulare / proconsulare im Übergang von der Republik zum Prinzipat, in {{Aut|J. Bleicken}} (ed.), ''Colloquiumaus Anlaß des 80. Geburtstages von Alfred Heuß'' (Frankfurter Althistorische Studien 13), Kallmünz, 1993, pp. 117-133.
|-
|valign="top"|{{fnb|11}}
|{{Aut|W. Eck - A. Caballos - F. Fernández}} (edd.), ''Das Senatus Consultum de Cn. Pisone Patre'', München, 1996.
|-
|valign="top"|{{fnb|12}}
|{{Aut|P.A. Brunt}}, ''Lex de imperio Vespasiani'', in ''JRS'' 67 (1977), pp. 95-116.
|-
|valign="top"|{{fnb|13}}
|{{Aut|W. Kunkel - R. Wittman}}, ''Staatsordnung und Staatspraxis der römischen Republik. Zweiter Abschnitt. Die Magistratur'', München, 1995, pp. 27-.
|-
|valign="top"|{{fnb|14}}
|{{aut|F. De Martino}}, ''Storia della Costituzione romana'', 4.1, Napels, 1974², pp. 460-; 5, Napels, 1975², pp. 228-.
|}
*[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Imperium.html {{Aut|G. Long}}, art. Imperium, in {{Aut|W. Smith}}, ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'', Londen, 1875, pp. 628‑630.]
 
{{subSub}}
<!-- ----------- Hieronder onderhoudsmeldingen -------------- -->
{{sub}}
<noinclude>[[Categorie:Excursie - AUC|De imperio]]</noinclude>
Informatie afkomstig van https://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.

Navigatiemenu