Shakespeares toneelstukken/Love's Labour's Lost

Love’s Labour’s Lost (gepubliceerd in 1598, vertaald als Liefdes list en leed), vaak Shakespeares meest intellectuele komedie genoemd, is een wervelwind van woordspelingen, poëzie en taalacrobatiek. Het is beroemd (en soms berucht) omdat er qua plot bijna niets gebeurt, maar qua geestigheid alles. In tegenstelling tot de meeste komedies van Shakespeare, ondermijnt het op markante wijze het cliché van "en ze leefden nog lang en gelukkig" met een bitterzoete wending.

Belangrijkste personages

Koning Ferdinand, heerser van Navarra: Idealistisch, maar sterk beïnvloed door zijn passie.
Berowne, hofheer: De geestigste en meest zelfbewuste van de mannen.
Prinses van Frankrijk Diplomate/heldin: Ernstig, intelligent en het morele anker van het stuk.
Rosaline, hofdame: Evenaart Berownes geestigheid; Een prototype voor Beatrice in Much Ado about Nothing.
Don Armado, Spaanse soldaat: Een opschepper die absurd bloemrijke taal gebruikt.
Costard, de nar: Een ongeletterde boer die per ongeluk de geheimen van de heren onthult.

Samenvatting

Het stuk begint aan het hof van Ferdinand, koning van Navarra. Hij en zijn drie edelen – Berowne, Longaville en Dumaine – leggen een eed af om drie jaar lang een kloosterleven te leiden. Ze zweren te vasten, slechts drie uur per nacht te slapen en, het allerbelangrijkste, nooit een vrouw te zien. De geestige Berowne is de enige die opmerkt hoe belachelijk dit is, vooral omdat de prinses van Frankrijk op weg is naar een diplomatieke bijeenkomst over het gebied Aquitanië.

Wanneer de prinses en haar drie hofdames (Rosaline, Maria en Katharine) arriveren, is de koning gedwongen hen in tenten buiten het hof onder te brengen om zijn eed niet te breken. Zoals te verwachten valt, worden de mannen meteen verliefd: De koning wordt verliefd op de prinses. Berowne wordt verliefd op Rosaline. Longaville en Dumaine worden verliefd op Maria en Katharine.

Het midden van het stuk bestaat uit een reeks verrassende momenten. Elke man schrijft in het geheim een liefdesgedicht en leest het, denkend dat hij alleen is, hardop voor – om vervolgens te worden afgeluisterd door een andere heer die zich achter een boom of in een struik verschuilt. Uiteindelijk beseffen ze alle vier dat ze hun eed hebben gebroken. Ze besluiten hun contract op te geven en de vrouwen serieus het hof te maken. In een klassieke Shakespeareaanse komische kunstgreep vermommen ze zich als Russen om de dames te bezoeken. De vrouwen – getipt door hoveling Boyet – dragen echter maskers en wisselen van identiteit, waardoor de mannen voor gek staan.

Net wanneer het stuk zijn hoogtepunt van frivoliteit bereikt tijdens een belachelijke vertoning (de 'Negen Helden'), arriveert een boodschapper genaamd Marcade. Hij brengt het nieuws dat de vader van de prinses, de koning van Frankrijk, is overleden. De sfeer slaat onmiddellijk om van komedie naar rouw. De vrouwen maken zich klaar om te vertrekken, maar voordat ze gaan, stellen ze een uitdaging. Ze zeggen dat de liefde van de mannen te oppervlakkig is. Om hun oprechtheid te bewijzen, moeten de mannen een heel jaar wachten op de terugkomst van de vrouwen. Pas dan mogen ze hen opnieuw het hof maken, ditmaal met meer ernst. Tot slot wordt het lied van Winter en Zomer gezongen en eindigt het stuk, op atypische wijze voor een komedie, met het afscheid van de paren: "Jij die kant op, wij deze kant op."

Analyse en thema's

Dwaasheid van intellectualisme: Shakespeare bespot het idee dat men de natuur kan 'overwinnen' door middel van boeken. De koning en zijn edelen denken dat ze hun fundamentele menselijke verlangens kunnen onderdrukken met een contract, maar zoals Berowne betoogt, is de enige 'studie' die werkelijk de moeite waard is, de studie van de ogen van een vrouw. Het stuk suggereert dat leven leerzamer is dan lezen.
Taal als masker: Dit stuk bevat meer woordspelingen dan misschien wel enig ander werk van Shakespeare. Personages zoals de pedante schoolmeester Holofernes en de 'fantastische Spanjaard' Don Armado gebruiken taal om te pronken, waarbij ze vaak de betekenis volledig verliezen. Zelfs de edelen gebruiken poëzie als een optreden in plaats van als een oprechte uiting van gevoel. De vrouwen doorzien deze "flauwekul" en eisen "eerlijke, directe waarheid".
Tijd en sterfelijkheid: De entree van Marcade is een van de meest schokkende momenten in Shakespeares werk. Het dient als een memento mori (letterlijk: "gedenk te sterven"), die het feest van de hogere klasse verstoort. De "verloren arbeid" in de titel verwijst naar het feit dat al het slimme gepraat ter wereld de tijd of de dood niet kan stoppen, en dat het de tijd die nodig is om een echte relatie op te bouwen niet kan omzeilen.