Als ik hem te pakken krijg... - ‘az.zək em tə stek.kən krijg...
Als ik in jouw plaats was... - ‘az.zək van aa was…
Als je naar de bakker gaat, ga dan ook eens bij de slager langs - az.gə nor dən bak.kər got, springt (of: sprinkt) dan aan.pas.’saan is bi dən ‘bjien.aar bin.nən
Alstublieft (vanuit enige spot of tegenzin) - nim
Ben je niet goed wijs!? - gə vangt zə zee.kər!?
Ben je wel zeker van je stuk? - … sər.’jeus?
Daar ben ik sterk in! - das min.nə four!
Daar is iets mis - dour schilt wa
Daarvoor kan je gestraft worden (omdat je handelt tegen de wet) - gə zi ‘pak.bour
Dat gaat je niet aan! - get.tər gjien af.fei.rə mee!
Dat is algemeen geweten - das ‘al.gə.mjien gə.kend
Dat is bizar; dat werd niet verwacht - das ko.'miek
Dat is duur - das ‘kos.tə.lek
Dat is een vergissing - das ən mis.sink
Dat is mijn mening - das mijn gə.dacht
Dat is mogelijk, maar er blijven twijfels - da kan
Dat is niets waard; dat is brol - das kam.mə.’lot; das iets van kjes.kə.’schiet
Dat is redelijk - das ri.zə.’naa.bəl
Dat lijkt me het beste - das ‘tzui.vər.stə
Dat scheelt niet veel - da schil nie veel
Dat spreekt voor zich; uiteraard - van.’ɛ̃.gəst
Dat werkt niet, hoor! - da pakt nie, zul.lə!; da gon.nie zun.nə!
De afvoer loopt niet meer door - tis vər.’stropt
De elkaar verschuldigde bedragen zijn betaald - wə ston ef.fən; wə zin kiet
De kattin of de teef moet bevallen - zə moet jon.gə.rən
De kruidenier of slager denkt dat je al het nodige hebt - da zalt gə.wist zin?
De kwalijke gevolgen vallen al bij al nog mee - zon.dər veel ɛ̃rg
De ouders willen weten of hun kind in hun afwezigheid braaf is geweest? - twas ən in.gəl.tsjə, mi ən bee dər.'veur (Het antwoord is schertsend bedoeld.)
Dezelfde problemen duiken steeds weer op - tis van kom vər.drom
Doe al je kleren uit - spil dal.ləs mor uit
Doe je best - wjɛ̃r.do
Door een val is iets volledig kapot - tligt in stukn van.iejn
Door strategie of list iemand verslaan of te slim af zijn - kem.em zui.vər; kem.em bi zin.nə schree.pər
Door zelf bewust een leugentje te vertellen verneemt men na enige tijd de ware toedracht - mi leu.gəs ach.tər də wo.red kom.mən
Dreigen met een lichamelijke straf als een kind zich onhebbelijk blijft gedragen - straks nə klets ‘tee.gən a ‘juu.rən
Een groot deel van de vrouwelijke borsten is zichtbaar - mi hjiel eu.rən ‘tet.tə.kar.ree bljuut
Een artikel is in prijs verlaagd - tis in dən ‘af.slag
Een jongeman heeft nog altijd geen beroepskeuze gemaakt - wa wur.də lou.tər, 'stroont.schep.pər ach.tər dən tram?
Een kennis of familielid woont in het buitenland en komt je bezoeken - i kom.doo.vər
Een kind dat je niet voortdurend in de gaten moet houden - get.tər gjien om.zien nor
Een kind dat niet meer gehoorzaamt - get.tər nieks mjier oun tə zɛ̃.gən
Een kind dat onwennig is bij vreemden - tis jien.an.nəg
Een kind dat zich heel fatsoenlijk gedraagt - get.tər gjien kind oun.
Een kind dat zich heel fatsoenlijk gedraagt - get.tər gjien kind oun
Een kind geeft op zeurderige toon aan dat het dorst heeft - ‘Hed.də dust? ‘Gon.nor Jant.sjə Wust, die ‘ee.dən ‘ond,sjə en die piest in.a ‘mond.sje, die ‘ee.dən ‘kat.sjə en die krabt on.a gat.sjə
Een kind maakt een vuistje. Elke vinger wordt dan uit het vuistje genomen en benoemd, eerst de duim en tot slot de pink. Daarna wordt de vrijgekomen handpalm gekieteld - Ans Knap, 'Pie.le.fluit, Lan.gə Wap, 'Kor.tən Buik, ... Klɛ̃n Pie.tən.'deug.nuut.sjə ... kie.lə, kie.lə, kie.lə
Een kind probeert te hete soep te eten. - ee.da moe.dər a nie gə.’ljierd tə blouzn?
Een kind vraagt het cadeautje terug dat het eerder aan een ander kind gaf - gə.'gee.vən is gə.'gee.vən, tis al lank in del gə.schree.vən
Een kind vraagt naar de inhoud van een gesprek tussen volwassenen, waar het geen zaken mee heeft. - ‘pui.tən.our in də Kwak.kəl (de Kwakkel is een gehucht buiten het centrum)
Een kind zegt dat het iets niet kan - zet.ta kan in də goot!
Een klant rondt een te betalen bedrag af naar boven (geeft dus een fooi) - tis zjust gə.past
Een man wordt dikker na zijn huwelijk - i stod.op ən goei wɛ̃
Een netelige kwestie - ən ‘dil.lə.kou.tə zouk
Een nieuwsgierig kind vraagt met wie volwassenen spraken - Mie.lə.kən Dən ‘Ui.lən.daan.sər (De voornaam mag dan vertrouwd klinken, het tweede lid van de fictieve familienaam moet het kind doen inzien dat het geen zaken heeft met het gesprek.)
Een opdracht is slecht aangepakt of rommelig afgewerkt - tis van kjes.kə schiet
Een stof die vergaan is - tis vər.duurd
Een vloek - vər.’doe.mə; miel.’jɛ̃r.də; də.’dzjuu
Een vloek in de overtreffende trap - ‘god.miel.jɛ̃r.də ‘vlam.məs.tə
Een voorwerp is helemaal door een ander voorwerp gegaan - tging ər ‘los.sən.deur
Een vraag die men niet kan beantwoorden - 'dak.kət nie.jən weet
Een vrouw die trouwt terwijl ze al in verwachting is - tis van moe.təs
Een vrouw vraagt haar man waarom hij zo laat thuis is - wə zin nog is nou.gə.wist (De man is onderweg nog naar een of meerdere cafés geweest, en met deze reactie vermijdt hij het woord ‘café’ te gebruiken.)
Een weinig appetijtelijk allegaartje; een mengelmoes - nə ‘miek.mak
Een winkelier wil een kind een snoepje aanbieden - wil.də snoe.pə.rən? (Als de moeder aanwezig is: mag um snoe.pə.rən?)
Er dreigt een straf - gə ries.’keer.dən straf
Er is geen haast bij - tpres.’seer nie
Er is onzorgvuldig werk afgeleverd - tis alf zin gat gə.doun
Er komt ergens veel volk samen - da was dor ‘nog.al ən bə.’gan.kə.nis
Er was heel wat aan de hand! - da was dor ən jiel bə.doe.nink!
Er zit houtworm in de plankenvloer - dər zit mulm in də plan.'sjee
Er zitten heel veel muggen (of: vliegen, slakken, donderbeestjes etc.) - das ier vər.’gee.vən van de mugn
Fictie op tv toont onwaarschijnlijke zaken en is de werkelijkheid niet - das al.lə.moul mor tel.lə.'vies
Flauwe praat - flaa.wən truut
Ga uit de weg! - mikt o!; ut min.nə schiet.lap!
Ga weg! - bol ət af!: dour is tgat van dən ‘tem.mər.man
Gedraag je fatsoenlijk! - gə.droug da kon.və.nou.bəl!
Geduld! - pa.’sjɛ̃n.sə!
Geef eens een handje (gevraagd aan een klein kind) - gif dis ə ‘pol.lə.kə!
Geef haar een schop onder haar kont - gif tər nən trok oon.dər ər gat!
Geef hem ervan langs! - toef.tər op!
Geen band met iemand hebben en die persoon zelfs mijden - ik kan nie mi em om
Goed gedaan! - sja.poo!
Goedendag (in het voorbijgaan op straat) - dzjuir; uij
Haast je wat! - af.fə.’seer do!; spoej do!; ost o!
Het gaat niet slecht, maar ook niet goed - kom.sie, ‘kom.sa
Het is heel druk, maar niets verloopt geordend, waardoor de zaak nauwelijks beheersbaar is ; een overrompeling - das ier ə ‘zot.tə.kot
Het is helemaal kapot - tis ‘jie.lə.ganst in fruut; tis in stukn van.iejn
Het is maar om te lachen; je moet dat niet ernstig nemen - tis mor om tə 'zwaan.sən
Het is tijd om te gaan slapen (tegen een kind) - wə gon doo.’doo.kəs doen
Het is zoekgeraakt of kwijt - tis rie.bə.də.’bie
Het kan me niet schelen! - tkan mə nie bom.mən!
Het moet correct zijn - tmoet zjuust zin!
Het valt mee - tis 'mee.gə.slou.gən
Hij blijft boos en wil van geen verzoening weten - i wɛ̃.rəkt zin.nə kop uit
Hij doet het helemaal verkeerd - i doe.dət koon.tə vər.kjierd
Hij heeft dikke pech; hij is in de luren gelegd - i is gə.’zjost
Hij heeft een dutje gedaan - i ee nən trok gə.doun
Hij heeft er geen plezier aan beleefd - i ee.tər gjin gə.niet van gad
Hij heeft het uitvoerig uitgelegd - i ee.dət int laank en int brjied ui.də doe.kən gə.doun
Hij heeft zijn werk goed gedaan - i eet zin də.vjuur gə.doun
Hij is een winkel nog geld schuldig - i 'sto.dop də poef
Hoe dom kan je zijn!? - waf.fər nə mut.tən zid.də gij!?
Hoe kan ik zo fout zijn!? - oe kan.nək zjuu a.'bu:s zin!?
Hou je smoel! (heel dwingende toon) - ‘aa.da ‘bak.kəs!
Iemand aanmanen zich rustiger of beleefder te gedragen - ‘gog.gət zju wa!
Iemand aanporren die talmt - wa.'njier god.də na (ɛ̃.gə.lek) in gaank schietn?
Iemand beeldt zich wat in - das al.lə.moul ‘man.zjə.nie
Iemand berispen - kzal zin pan is in.'vetn; kzal em zin saas is gee.vən
Iemand de zekerheid geven dat een afspraak wordt nagekomen - tzal nie man.’keern
Iemand die aanstalten maakt te betalen laten merken dat hij dat niet moet doen - lot mor zitn
Iemand die bij het kaarten probeert de kaarten van een andere speler te bekijken - gij sə gie.’raf!
Iemand die de puntjes op de i wil - da stikt naa
Iemand die fout inschatte hoe zwaar een opdracht was - i ee dəm mis.’pakt
Iemand die geluk heeft - nə sjan.’saar; nə ‘piet.zak; nə gə.’luk.zak; i ee ‘mee.val; i ee ‘doe.rə,sjaans
Iemand die het leven na het overlijden van de echtgenoot niet meer ziet zitten - das.sə mi uk mor kom.mən ou.lən
Iemand die kaal wordt - i ee dour mi ka.rak.tər, tvalt lie.vər uit as grijs tə wor.rə
Iemand die lang op stap is en niemand weet hoe of waarheen - i is op ‘va.droej
Iemand die onnozele praat vertelt of onzinnige argumenten gebruikt - gə zi nə ‘zjie.və.rjɛ̃r!
Iemand die op veel onwil, tegenkanting of verzet is gebotst - i ee tər nə post gə.pakt
Iemand die pijn heeft vraagt een pijnstiller - gif mi is ən ‘poe.jər.kə Də Man (eigenlijk is de merknaam Mann)
Iemand die schijnbaar doelloos aan het werk is en geen vooruitgang boekt - wa ‘sto.də dor tə ‘des.tə.rən?
Iemand die veel durft; hij is me er eentje! - tis ‘nog.al nə kas.’taar!
Iemand die veel geld heeft - i ee veel kluitn
Iemand die voor de sfeer zorgt en plezier maakt - tis nə ‘leu.tə.gən
Iemand die voortdurend van hier naar daar loopt en telkens maar kort aanwezig blijft - i doe.tə pa.’troe.lə
Iemand die ze niet op een rijtje heeft - i is nie zjuust in zin ‘boo.və.kom.mər
Iemand die zich niet laat doen - i lot əm nie vər.’kib.bə.zak.kən
Iemand die zijn luxe overdreven etaleert - i is vur dən 'uit.kom
Iemand gaat plots weg - i is də piest in; i is də piest uit; i is roe.fəl.də.pijp; i is rie.bə.də.’bie
Iemand gedraagt zich alsof hij overal de baas is; iemand met kapsones - i ee veel zjest en zjaar; tis nə 'stree.kə.mou.kər
Iemand heeft de (sociale) regels erg overtreden - da got.tər oo.vər!
Iemand heeft de aard van en gedraagt zich als zijn pa of ma - i eet ət van gjien vrem.də
Iemand heeft iets onverwachts gedaan - da zud.dəm nie ‘oun.gə.’gee.vən em.mən
Iemand heeft iets onverwachts gedaan of houdt er vreemde ideeën op na (wat af te keuren is) - gij zin.nə fris.sə, gij!
Iemand heeft veel pech of tegenslag gehad en is daardoor de moed verloren; iemand ziet het niet meer zitten - i ee gjie.nən ie.vər nie.mjier
Iemand heeft zinnige dingen te vertellen - naa juu.rək a kou.tən
Iemand hetzelfde wensen (bij de nieuwjaarswens) - vans.gə.’lij.kən
Iemand is fel vermagerd - i is nog tvel oo.vər tbjien
Iemand is niet snel tevreden en maakt voortdurend opmerkingen - i eet veel ‘kom.plə.men.tə; tis ‘nog.al wa gə.’schee.tən
Iemand is op reis - i is op vwja.'jo.zjə
Iemand is op stap - i is op trot
Iemand is verbouwereerd - i is də kluts kwijt
Iemand is verdwenen zonder dat het werd opgemerkt - i is ər van oon.dər gə.muisd
Iemand is verkouden - ed.də mi o gat bljuut gə.leegn?
Iemand krijgt een uitkering van de ziekteverzekering - i sto.dop də zie.kə.kas
Iemand laat zien dat hij erg bang is - i doe.din zin broek van schot.tə
Iemand lijkt erg deugdzaam, maar is dat niet - gə zud.dəm də com.’mu:nə gee.vən zoon.dər tə biech.tən
Iemand maakt van zijn oren - i mokt van zin la'wɛ̃t; i mokt van zin.nən tak
Iemand moet een plasje gaan doen - kmoet nor də ‘klɛ̃.nə koer; kmoet ən ‘pies.kə gon doen
Iemand motiveren om niet snel op te geven, te blijven proberen en te blijven leren - das ən op.pak.kən!
Iemand neemt een emotieloze houding aan en is met geen stokken meer vooruit te krijgen - i zit dor gə.lek nə puit op nə kluit
Iemand stelt de zaken mooier of anders voor dan ze zijn - i gif.tər nən drwjaa oun; i vər.drwjaat də zouk
Iemand verzoeken via de achterdeur het huis binnen te komen - kom.mor langs ach.tər (of: ach.tə.rən)
Iemand welkom heten - kom bin.nə en zet o!; pakt nə stoel en zet o!
Iemand wil weten wat er gaande is en vraagt 'wa.dist?' ('wat is er?'), maar men heeft geen zin om op die vraag te reageren - ə pjɛ̃rd da pist!
Iemand wil zaken met je ruilen - wa krij.gək in də plots?
Iets dat een zaak meer uitstraling of waarde geeft - da gift ka.sjet
Iets dat toch niet helemaal zeker is - gə wit.ta njuut; gə wit.ta njuut nie
Iets hoort niet bij de rest - da stikt af
Iets is heel lastig of moeilijk - a.maj, min.nə frak; a.maj, min kljuu.tən
Iets is niet correct afgewerkt - tis mor 'al.və.lings gə.doun; tis mor 'alf.zin.gat gə.doun
Iets is van goede kwaliteit - das goe.jə mar.sjan.’dies
Iets is verstrengeld en daardoor moeilijk los te maken - da zit in də knos.səl; tis in de war.rəl
Iets loopt slecht af of is slecht uitgevoerd - tis van dən ond zin voe.tən
Iets vlakaf zeggen (bij wijze van samenvatting en meteen ook de verontschuldiging als men te hard zou zijn overgekomen) - das kurt en goed gə.’zeed
Ik ben bijna klaar - kzin vɛ̃r kljɛ̃r
Ik ben de hele dag in de weer geweest - kzin də ‘god.gan.sən dag ‘bee.zəg gə.wist
Ik ben erg geschrokken van je reactie! - wad.də!
Ik ben ervan aangedaan - da ee mi gə.’rokt
Ik ben ervandoor - kzin ‘schup.pəs
Ik ben gehaast - kzin gə.pres.seerd
Ik ben helemaal op; mijn bobijntje is op - kzin ‘ten.nən
Ik ben iets vergeten door me te haasten - kzin wa in də rap.tə vər.’gee.tən
Ik ben moe; ik heb het gehad - tschoup is də preut af
Ik ben voor schut gezet - kzin in 'af.froon.tə gə.valn
Ik doe in deze zaak geen inspanning meer - foert!
Ik erger me daar erg aan - tis om.mo kas op tə fretn
Ik ga me daar niet aan wagen - ik go mi nie a.və.’tuu.rən
Ik geloof het helemaal niet; ik ga niet doen wat je vraagt - jaa, dag jan!; ta.raa.ra!
Ik heb de gelegenheid nog niet gehad - ken dok.'ko.zie nog nie gad
Ik heb er een afkeer van - kem.mər nən dwjɛ̃g van; da stikt mi tee.gən
Ik heb geen zin - kem gjien ‘goes.ting
Ik heb hem te pakken - kem em tə stekn
Ik heb te veel gegeten - kzin oo.vər.'boeft
Ik heb te weinig plaats (bv. om comfortabel te zitten of ergens langs te komen) - tis tə nipt
Ik kom onmiddellijk - ik kom gə.lijk
Ik kon er niets aan doen - kos.tər nieks on doen
Ik krijg de schuld; ik ben de pineut - ken də ‘boo.tər gə.fret
Ik krijg het van jou op mijn heupen - i krijg van aa də ‘ses.kəs!
Ik loop achter op mijn (werk)schema - kzin tən ach.tər
Ik moet ergens naartoe, maar ik zal snel terug zijn - kmoet rap oo.vər en tweer
Ik versta je niet, herhaal dat eens a.u.b - wad.də!?
Ik was er me niet bewust van - kat.tər gjien ɛ̃rg in
Ik word altijd als laatste gekozen - ik schiet al.tid oo.vər
In de herinnering rondt men een bedrag dat iets hoger lag dan 50 frank af naar beneden - twas fig.təg frang en on.ef.fən
Ja, hoor; maar natuurlijk! - jaat
Je bent erg bedankt! - nən dik.kə mer.’sie!
Je bent wel erg laat met je voorstellen of met je acties! - en dor kom.də nou mi af!
Je broek staat open - a spriet sto.’doo.pən!
Je hebt er geen zaken mee! - get.tər gjien ‘uit.stouns mee!; get.tər gjien af.’fei.rə mee!
Je hebt het fout; je raakt je doel niet (bv. het oog van de naald) - gə zit dər nef.fəst
Je hebt het geluk aan jouw kant; het zit je helemaal mee - gi boft ‘nog.al!
Je hebt veel tijd nodig hebt om een klus te klaren - op die.nən tijd god.də nor Bruu.səl
Je houdt me voor de gek - gə zim.mi op flesn ont trekn; gə zi mi op ‘stoe.pə.kəs ont trekn!
Je moet geen onnodige risico's nemen - angt dən eld nie uit!
Je moet het nu niet meer proberen goed te maken! - gə moet naa nie.mjier af.kom.mə!
Je moet je haar laten knippen - gə moet a ka.lot lou.tən 'af.doen
Je moet kordaat optreden! - mok.tər kom.'af mee!
Je moet gehoorzamen - gə moet lus.tə.rən
Je moet niet langer de schijn ophouden - stop mor mi die sie.nə.maa
Je moet nu niets meer doen en zwijgen! - roer.da nie!
Je neemt een loopje met de waarheid! - gə ‘zit.tər mi ont ‘zwaan.sən!; gə 'zit.tər mi ont 'la.chən!
Je pakt het helemaal verkeerd aan - gə 'doe.dət 'koon.tə.vər.kjierd
Je weet wat je moet doen - gə wit wa.do tə doen stot
Je zal verplicht worden te betalen! - gə zut moe.tən ‘af.dokn!; gə zut moe.tən ‘lam.mə.rən!
Kom ik ongelegen?; stoor ik niet? - is ər gjien bə.let?
Laat hem maar doen - lot əm mor bə.’tɛ̃n
Laat me even tot rust komen! - lot mi ef.kəs op min ef.fə kom.mən!
Laat ons eens overleggen en samen tot een besluit komen - lo.tons is ri.zə.’nee.rən
Laat ons hopen op een goede afloop - a.la.bon.eur
Leg het eens uit! - eks.plie.’keert da is!
Leg je oor te luisteren en probeer meer te weten te komen - oon.dər.’juur.ta nə kjier
Luxe is overduidelijk aanwezig - mi veel tra.la.’laa
Maak dat je op tijd bent! - 'mok.dag.gər in tits.zit!
Maak dat je wegkomt! - foert!
Maak mijn groeten over - doe.sə də ‘kom.plə.men.tə
Men beweert iets maar men is niet helemaal zeker - kwil ər van.af zin, mor…
Men beweert iets met stellige zekerheid; wees maar zeker! - zun.nə! (bv. zis kon.'tent, zun.nə)
Men brengt na de begroeting het gesprek op gang - wa nuus?; en oe ist aan.dərs?
Men checkt of de ander je standpunt goed heeft begrepen - vər.stod.də mi?
Men denkt dat iemand moeite zal hebben om zich aan een nieuwe situatie aan te passen - tzal em ə gat.sjə vou.rən!
Men denkt dat iemand nog een grote inspanning moet leveren - i go zin.nə pjɛ̃.rə nog zien!
Men denkt dat iemand pas later de psychische gevolgen van de huidige tegenslagen zal ervaren - i zal zin.nə ‘weer.bots nog wel krijgn
Men doet iets niet graag maar het moet worden gedaan - kak of gjie.nə kak, də pot op!
Men gaat na of er een zaakje te doen is of een voordeel te bekomen is - 'val.tər ier nog wa tə 'rou.pən?
Men gaat nog wachten vooraleer te handelen - kgon.nət nog ef.fəs ‘af.zien
Men geeft aan dat iets muf ruikt - da riekt vər.’duft
Men geeft aan dat men iets graag lust - das min.nə meug
Men geeft aan dat men niets heeft gedaan wat niet mocht - da.waz.zə kik nie! (in een uitroepende zin wordt het voornaamwoord niet verkort)
Men geeft aan dat men verschrikkelijk hard moet werken - ge moet dour a kljuutn ‘af.drwjaan
Men geeft de raad zijn lief te dumpen - lot zə zitn!
Men geeft een stille wenk - kad zjuu gə.docht
Men geeft te kennen dat men niet verder wil discussiëren - al.li, get dən ‘dik.stən!
Men geeft te kennen de ander niet zomaar te vertrouwen - kzin nie ‘ach.tər.lək
Men gooit je iets toe - a.zjuu smij.tə zə də ‘keu.nink zin ‘and.schoe.nən uk
Men handelt anders dan gewoonlijk (bv. stipt op tijd zijn maar vandaag te laat komen) - das nie van zin gə.'wen.tə
Men heeft blijkbaar niet gehoord wat er werd gezegd - zit.tər prut in a juur?
Men heeft geen fut meer waardoor elke uitnodiging voor een gezamenlijke ontspannende activiteit wordt afgewezen - ach, mi keend, kzin al blɛ̃ dak tlee.vən en
Men heeft nog heel wat te doen vooraleer een taak is afgehandeld - get.tər o wɛ̃.rək mee
Men hoopt dat een voornemen tot resultaten leidt of dat een plan goed wordt uitgevoerd - 'a.la bon.'uir
Men is aangenaam verrast over de kwaliteit - sjie.kə ‘din.gəs
Men is een loer gedraaid, maar men kan er al bij al nog schamper om lachen - gi sə vui.lən ond!
Men is geschrokken - da was vər.’schiet.ach.təg; kvər.’schoot mi nən bult!
Men is helemaal niet bereid te doen wat werd gevraagd - da zie.də van ier
Men is het gezeur en geklaag beu - wa was mə.da ən gə.grjɛ̃f
Men is het niet eens met de ander; toch wel! - tən.’doet!
Men is ontgoocheld over de reactie van de andere - ‘al.li.na?!
Men is sterk verbaasd - a.’god.mar.ja, wa zeg.də ‘naa?!; a.maj!
Men is verontwaardigd - wa is mə da na!;da trek.tər na toch nie op!
Men is zeker dat wat men beweert correct is - da is!
Men kan elkaar niet uitstaan - das piek.a.piek
Men kent een nieuwtje en wil de ander nieuwsgierig maken - grjout is wad.dək gjuurd em?
Men keurt de manier waarop iemand zich heeft aangekleed af - oe zi.də gij naa ‘oun.gə.stekt!?
Men krijgt te maken met een erg trieste of pijnlijke situatie - das vrjied
Men maakt zijn standpunt duidelijk - vur min part
Men maant iemand aan om iets snel te doen om zo een aanslepend conflict te vermijden - ‘doe.ta a.gaa
Men meent de oorzaak van een probleem te kennen - tkan.nie mis.sən (bv. tkan nie mis.sən da.ti 'bui.tən is gə.zwierd, want i was njuut op tijd)
Men neemt afscheid en herinnert eraan dat er afspraken zijn gemaakt (ook: stopwoord bij het afscheid) - lek da tgə.’zeen is
Men minimaliseert de omvang of de ernst van een probleem of van de inspanning die men geacht wordt te doen - as.'ta.mor.is
Men probeert een kind tot gehoorzaamheid te dwingen door het bang te maken - as gə nie lus.tərt, 'gee.və.ka.mee mi.də 'schjei.rə.sliep
Men raadt aan een vrouw te zoeken die veel geld heeft - pak.tər o mor jien mi veel sɛ̃ns!
Men regeert afwijzend op iemand die een boer laat - gift die.nən boer nə stoel!
Men snoert iemand onvriendelijk de mond (ook spottend bedoeld om te beklemtonen dat een persoon weinig beslissingsmacht heeft) - gij ed.dier nieks tə bas.sən!
Men spreekt over iemand die hogere studies heeft gedaan - i is gə.ljierd
Men staat er een beetje afwezig of ongeïnteresseerd bij - i stot.tər tə koe.kə.loe.rən
Men verdenkt iemand ervan dat hij bedrog pleegt of de kluit belazert - zid.də wir ont pjuu.tə.rən!
Men veronderstelt dat iemand niet goed is opgevoed en uit tegelijkertijd afkeuring voor die opvoeding - oe zid.də gij op.gə.bracht!?
Men vindt dat de oplossing van een probleem niet dichterbij komt - tis nieks gə.nod.dərd; tis gjien a.’vaans; das nieks gə.kurt
Men vindt dat iemand domme of onnozele dingen zegt of doet - zid.də op an.nə kop gə.val.lə?
Men vindt dat iemand zich aan het overhaasten is - gə zi zjuu 'os.təg!?
Men vindt dat men met goed materiaal te maken heeft - das gjie.nə krot
Men vindt de situatie erg onprettig, ongemakkelijk of zorgelijk - tis tjien en taan.dər
Men vreest dat iemand de gevolgen van een ziekte of tegenslag pas later zal ondervinden - i zal ‘zin.nə ‘bots nog wel krijgn
Men vreest dat vader een beslissing weer niet zal goedkeuren - on.zən aan zal wel wir nie tak.'koord zin
Men vreest voor een slechte afloop - dour kom.mə mal.’eurn van
Men weet iemand zijn naam niet meer - ik ken a van ziens
Men wenst iemand op het einde van een gesprek het beste - sa.luu en ta.mu:.zə.ment; a.mə.’zeer.da
Men wil dat de ander goed beseft wat er speelt - ag.gə da mor wit!
Men wil dat iemand ophoudt met tegenspreken - aa don.nə fran.kən teut mor al!
Men wil de andere verzekeren dat het beloofde ook wordt gedaan - gə kun.tər van.op.oun
Men wil een jongen plagen en laten uitschijnen dat hij verliefd is of veel met meisjes omgaat - gə zin.nə ‘mes.kəs.zot!
Men wil een probleem aankaarten of iemand heeft het net over een probleem gehad - tis nog.’al iets, i!
Men wil een vrouw in een slecht daglicht plaatsen - tis ən trien!
Men wil meebeslissen in een zaak die je ook aanbelangt - kmoet dər uk min.nə zeg ovər doen
Men wil niet nadenken over wat er allemaal verkeerd kan gaan - kmag.gər nie goe op pɛ̃zn
Men wordt geacht een wederdienst te bewijzen of je hebt van iemand een wederdienst gekregen - tjien plə.zier is tan.dər wjɛ̃rd
Men wordt gevraagd actief deel te nemen maar men heeft geen fut of geen zin meer en weigert - lot mi, kzin blɛ̃ dak tlee.vən en
Men ziet een heftig gevecht - as.sə ma.kour də ‘es.səs mor nie ‘in.sloun
Men ziet elkaar terug en brengt het gesprek op gang - oe ed.do?
Men ziet of hoort iets dat ongepast, beschamend of ongeloofwaardig is - gə zi.gi zot 'zee.kərst!
Men ziet veel mensen die een plaatsje willen bemachtigen door te trekken en te duwen - da was dor ‘nog.al ə gə.drum
Men ziet veel mensen passeren - das ier nog.al ən bə.gan.kə.nis
Mijn geheugen laat me even in de steek - i kan dər nie ‘op.kom.mə
Na een bezoek aan een winkel besluit men om toch nog niets aan te kopen - kgon.dər nog.is oo.vər peizn
Natuurlijk ga ik! - van.’ɛ̃.gəst gon.nək!
Neem mij als voorbeeld - kikt nor mij; pakt mij na
Nu heb ik wat meegemaakt! - naa em.mək wa veur gad!
Op het laatste moment - op də nip.pər
Probeer me niet uit te dagen! - ries.’keer da nie!
Proost! - schol; san.'tee!
Toast bij het drinken - da.wə zə nog laank meugn meugn
Tot de volgende keer! - tot iejn van dees dou.gən!
Uitroep van medelijden - ‘och.got.tə.kes (indien sarcastisch bedoeld wordt de eerste lettergreep gerekt en ligt de klemtoon op de tweede lettergreep: ouch.‘got.tə.kes)
Van lage kwaliteit - das bucht; wan.nə krot is mə da!
Vanaf de puberteit begint een kind meer dan vroeger te eten - i is in zin.nən eet
Verstop je! - vər.’dukt a!; vər.stikt a!
Vol gas! - plan.’sjee!
Voor mij is het om het even - vur mij is tjien.dər
Vragen hoe laat het is - kik.is op a or.'loo.zjə - kik.tis op dor.'loo.zjə
Waar ga je heen? - wour god.də nor.toe?
Wacht eens even, klopt het wel wat je zegt? - ouw zee.kər, is.da wel zjuust?
Wanneer komen we nog eens tezamen? - wan.njier kom.mə wə nog is tjuup?
Wat blijft er voor mij over? - wa schie.tər vur mij oo.vər?
Wat heb je je nu laten opdringen? - wa həd.da naa lou.tən op.sol.fə.rən?
Wat heb je nodig? - wa ed.də van.’doen?
Wat voor een bizar voorstel doe je nu!? - mi wa kom.də nou af!?
Wat voor een gulzigaard ben jij! - wa.sə nə schroep zid.də gij!
Wat voor een serpent ben jij! - gi.sə ros!
We gaan hem eens voor schut zetten (maar zonder kwade bedoeling) - wə gon.dər em is deur.sleu.rən
We hebben het gezellig - wem.mən oonz am.mə.zou.sə
We verdragen hem niet; we kunnen hem niet uitstaan - we keu.nan em nie af
Welterusten - slop.pal
Werk verder! - doe vjuurt!
Wie heeft er hier een windje gelaten? - wie ee.tər ier gə.prot?
Ze is in verwachting - zis in pos.’sie.sə
Ze loopt er pront bij (maar ook: ze is hovaardig) - zis ‘grjuut.səg
