Basiskennis informatica/Software

Software of programmatuur is een geheel van computerprogramma's met bijbehorende data of gegevens, die bewerkingen en taken uitvoeren. Naast toepassingen voor mainframe's, personal computers, tablets, smartphones en spelcomputers, bevatten ook televisies, telefoons, telefooncentrales, auto's en andere machines sinds de jaren zeventig van de 20e eeuw steeds vaker embedded software.

Een computer doet niets zonder software (computerprogramma's en gegevens). Software zorgt ervoor dat computers taken uitvoeren, zoals berekeningen maken, gegevens opslaan en informatie tonen.

Over programma's

Er zijn verschillende soorten programma's, zowel standaard-software als maatwerk. Enkele voorbeelden:

• Een besturingssysteem is de basis, ook wel systeemsoftware genoemd. Het gaat om programma's die nodig zijn voor het functioneren van computers. Zonder systeemsoftware werkt geen enkele computer. Voorbeelden zijn Windows, iOS (Apple) en Linux.
• Een stuurprogramma legt een verbinding tussen de hardware en het besturingssysteem. Zo'n programma zorgt ervoor dat een programmeur bij het ontwikkelen van applicaties geen rekening hoeft te houden met de soort hardware waarop de applicatie gaat draaien.
• Een applicatie is een computerprogramma dat bedoeld is voor eindgebruikers. Dat kan van alles zijn en zowel draaien op een pc, laptop, smartphone of een bedrijfsserver, als beschikbaar zijn via internet. Voorbeelden zijn:
  • Kantoorsoftwarepakketen, zoals tekstverwerkers, spreadsheet-programma's (bijvoorbeeld Microsoft Excel) en presentatiesoftware zoals Powerpoint en Prezi.
  • Bedrijfssoftware, zowel standaard-software als software die speciaal voor een bepaald bedrijf is gemaakt. Het kan gaan om losse of gekoppelde systemen, zoals:
    • Ontwerpsoftware, voor het maken van grafische en driedimensionale producten, ook wel Computer-aided design.
    • Administratieve systemen, bijvoorbeeld voorraadadministratie, orderadministratie, facturering en contractenadministratie.
    • Bestuurlijke informatiesystemen/Management informatiesystemen, die managers voorzien van de informatie die ze nodig hebben bij het nemen van beslissingen.
    • Productiesystemen, die (een deel van) een fabricageproces aansturen.
    • Logistieke systemen, die ervoor zorgen dat bestellingen op tijd bij klanten worden bezorgd, van ontvangst (bezorging door de leverancier) tot aflevering bij de klant.
  • Computerspel
• Netwerkprogrammatuur voor computers die aan elkaar zijn geknoopt via netwerkkabels of een draadloos netwerk. Het kan gaan om een netwerk binnen een klein bedrijf tot het internet.

Zie Software voor meer soorten software.
Zie het Wikibook Programmeren, de basis voor een algemene inleiding in het programmeren.

Over gegevens/data

Gegevens, of in het Engels/Latijn data, vormen in een informatiesysteem een twee-eenheid met programma's, de één kan niet zonder de ander. In informatiesystemen worden gegevens verzameld, bewaard, bewerkt, verwerkt en geanalyseerd. Ze worden zodanig opgeslagen dat het systeem ermee kan werken, dat wil zeggen in een database of databank, met een vooraf gedefinieerde structuur. Het eenvoudigste voorbeeld daarvan is een tabel, met per kolom steeds dezelfde soort gegevens. Aan de basis van een databank ligt een gegevensmodel of datamodel, waarin gegevenssoorten zijn gedefinieerd en is aangeduid op welke manier zij onderling samenhangen. Programma's zorgen ervoor dat gegevens correct worden ingevoerd, gemuteerd en opgeslagen, en ze ook in de gewenste vorm worden getoond.

Het uiteindelijke doel is om met de opgeslagen gegevens informatie te genereren. Gegevens zijn de grondstof voor informatie. Informatie is een eenmalig product, bestemd voor één gebruiker of een categorie gebruikers, waarmee zo'n gebruiker zijn kennis kan verrijken. Daarom moet informatie zodanig worden gepresenteerd dat de gebruiker er iets mee kan. Dat kan bijvoorbeeld een lijst zijn met de ontwikkeling van omzet- en kostengegevens gedurende een bepaalde periode, of zo'n zelfde trend in een visueel overzicht, zoals een diagram. Gegevens kunnen keer op keer worden gebruikt, voor steeds andere informatiedoelen.

• 
  Voorbeeld van een tabel met gegevens
• 
  Voorbeeld van informatie

Over methoden

Voor het maken van computerprogramma's en andere werkzaamheden in de informatica worden in de regel speciaal ontwikkelde methodes gebruikt. Aan de hand van een stappenplan, dat iedereen binnen een project hanteert, worden goede samenwerking, efficiëntie en effectiviteit bevorderd.