Basiskennis chemie 3/Naamgeving/Waterstofzouten

Uit Wikibooks
Naar navigatie springen Naar zoeken springen


 
 Vorige pagina
Volgende pagina

Waterstofzouten

Een speciale groep dubbelzouten wordt gevormd door de waterstofzouten. Dit treedt vooral op in die gevallen waarbij het negatieve ion 2- of 3-waardig is. Een van de meest kenmerkende eigenschappen van de groep zouten is dat het los in oplossing gaan van het waterstof-ion afhangt van de hoeveelheid waterstof-ionen die al in de oplossing aanwezig zijn. Omgekeerd hebben deze zouten ook invloed op de hoeveelheid waterstof-ionen. Bekende voorbeelden zijn:

Waterstofzouten

  1. Calciumcarbonaat zelf is wit (the white cliffs of Dover!). Het feit dat ketelsteen vaak een wat bruinige kleur heeft komt door het ook neergeslagen ijzer(III)carbonaat, dat een bruine kleur heeft.

Naamgeving

De naam van zouten waarin ook waterstof als kation voorkomt wijkt af va de manier waarop de naam andere dubbelzouten wordt opgebouwd. Waterstof staat altijd direct voor het anion. Voorbeelden zijn:
Formule Naam Triviale naam Formule Naam Triviale naam
Calciumwaterstofcorbonaat Calciumbicarbonaat   Natriumwaterstofsulfiet Natriumbisulfiet
Natriumwaterstofcarbonaat Natriumbicarboaat   Monokaliumdiwaterstoffosfaat  
Kaliumwaterstofsulfaat Kaliumbisulfaat   Dikaliummononwaterstoffosfaat  

Naamgeving

Calciumwaterstofcarbonaat

Calciumwaterstofcarbonaat is, in tegenstelling calciumcarbonaat, redelijk goed oplosbaar. Dat calciumcarbonaat slecht oplosbaar is, blijkt wel uit de verschillende vormen waarin het in de natuur voorkomt, met de krijtrotsen van Dover en de vele soorten marmer als bekendste voorbeelden.
Een bekend voorbeeld wordt gevormd door ketelsteen. Tijdens de bereiding van drinkwater wordt calciumchloride gebruikt om fosfaten uit het water te verwijderen. Om zeker te weten dat zoveel mogelijk fosfaat wordt verwijderd gebruikt het waterbedrijf een ruime hoeveelheid calciumchloride. Dat is geen probleem. Calcium is een van de elementen die niet mogen ontbreken in een volwaardig dieet. Ook chloride, in de vorm van een deel van keukenzout, vormt geen probleem als bestanddeel van voeding.

Calciumwaterstofcarbonaat
The white cliffs of Dover
Douvres (6).JPG

Een andere component die vaak in drinkwater voorkomt is opgelost kooldioxidegas. In water reageert dit tot koolzuur:
wat, als er weinig aanwezig is, verder reageert:
Als water verwarmd wordt reageren twee waterstofcarbonaat-ionen met elkaar:
Met het ook aanwezige calcium reageert het carbonaat-ion tot het slecht oplosbare calciumcarbonaat:[1]

Ketelsteen

Ketelsteen in een pijp TuberiaCalcio.jpg Ketelsteen uit een waterkoker

Limescale.in.cookware.JPG

Natriumwaterstofcarbonaat en Natriumdiwaterstoffosfaat

Dit mengsel is vooral bekend onder de Nederlandse naam bakpoeder of de Engelse naam baking soda. Van bakpoeder is natriumwaterstofcarbonaat de werkzame component. Daarnaast is er meestal een ander waterstofzout aanwezig. Dit zout levert de -ionen die nodig zijn voor de reactie. Vaak wordt hiervoor natriumdiwaterstoffosfaat () gebruikt. Bakpoeder werkt in deeg voor een deel op dezelfde manier als gist: er wordt koolzuurgas () gevormd. De belletjes gas zorgen voor het rijzen en het luchtig worden van het baksel. In tegenstelling tot gist worden er naast zout geen andere stoffen gevormd. De reacties zijn:
  • oplossen van :
  • oplossen van
  • reactie van met

Natriumwaterstofcarbonaat
Bakpoeder

Bakpoeder, advertentie uit 1902

Dwight's cow brand soda advertisement 1902.jpg

Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.