Wikijunior:Scheikunde/Schoonmaken

Uit Wikibooks

[bewerken] Zeepmoleculen

Wanneer zeepmoleculen in contact komen met water of vet, groeperen ze samen. Daarbij gaat de hydrofiele kop in het water zitten en de hydrofobe staart in het vet.

[bewerken] Wasmiddelen

Weet je wat er gebeurt als je je kleren wast? In een zeepoplossing richten zeepmoleculen hun hydrofobe staart in het vuil.

Zo sluiten ze het vuil in. Vervolgens wordt het vuil in de oplossing zwevend gehouden. Aan het einde van de wasbeurt wordt de oplossing dan weggepompt.

Wasmiddelen worden ook gebruikt om olie op zee op te ruimen. Die plassen worden voornamelijk veroorzaakt door lekkages van olietankers. Wasmiddelen dienen dan als een zogenaamde emulgator.

Wasmiddelen worden ook gebruikt om vogels schoon te maken als ze in contact zijn geweest met ruwe olie. De wasmiddelen verdelen de olie in kleine deeltjes en de wasmiddelen dienen daarbij als emulgator.

[bewerken] Hoe werkt afwasmiddel?

Proef: Hoe werkt afwasmiddel?
Benodigdheden: melk, afwasmiddel, kom, drie soorten kleurstof, wattenstaafje, pipetje Neem de melk en doe wat melk in de kom. Laat nu een aantal druppels van de verschillende soorten kleurstof in de melk vallen met behulp van je pipetje. Doe dit zoveel mogelijk in het midden. Let op, de kleuren mogen elkaar niet raken. Neem nu een wattenstaafje afwasmiddel, laat het precies in het midden van de kleuren vallen, maar roer niet. De kleuren lossen op!
Wat heb ik geleerd:

Wat gebeurt er? Melk is een soort waterige oplossing en heeft net als water een grote oppervlaktespanning. Dat is een moeilijk woord, maar wat bedoelen we ermee? Als je een druppel water op het aanrecht ziet liggen, heeft dat een bolle vorm. Het is net alsof er een dun vliesje omheen zit.

In die waterdruppel zitten allemaal waterdeeltjes, moleculen. Die trekken elkaar aan, dus er wordt aan alle kanten eraan getrokken en omdat er aan alle kanten aan getrokken wordt, blijft 'ie op zijn plek. Maar de deeltjes die aan de rand zitten, daar kan alleen van binnenuit aan getrokken worden, of vanaf de zijkant. Maar NIET vanaf de buitenkant! Daardoor wordt het als het ware kromgetrokken, want vanaf de buitenkant is er geen kracht. Dat is die oppervlaktespanning. Daarom lijkt het alsof er een vliesje omheen zit. Vanuit het midden kan er dan niet meer aan de deeltjes getrokken worden en dan beweegt het naar buiten toe. Dat heb je gezien in het proefje: alle kleurstoffen gingen naar buiten. Zo verdwijnt dan ook de oppervlaktespanning.

Nu het tweede deel van het verhaal. Je hebt afwaswater en vet, bijvoorbeeld van hele vette tomatensaus. Water en vet mengt normaal gesproken niet met elkaar. Maar nu de afwasmiddel. Afwasmiddel 'houdt van water en van vet'. Door dat afwasmiddel wordt de oppervlaktespanning van het water al een beetje verbroken, maar het andere ding wat het afwasmiddel doet, is dat het om het vet heen gaat zitten en er bolletjes vanaf snoert. Wat je uiteindelijk krijgt, is de tomatensaus en die kleine bolletjes worden opgenomen in het afwaswater omgeven door een laagje zeep. Daardoor kun het er ook allemaal heel makkelijk afspoelen. Dan is het helemaal los en kun je het er zo vanaf halen.

Dit artikel is een beginnetje. U wordt uitgenodigd op bewerk te klikken om uw kennis aan dit artikel toe te voegen.