Wikijunior:Kriebelbeestjes/Sprinkhaan

[bewerk] Wat is dit voor beestje?

De sprinkhaan is een insect dat goed kan springen, het is familie van de krekel. ze zijn ook familie van de Arthropoda (geleedpotigen).

[bewerk] Hoe ziet dit beestje eruit?

De sprinkhaan heeft een meestal groene tot bruine kleur, opvallend zijn de lange achterpoten waarmee grote sprongen gemaakt kunnen worden. De meeste soorten worden enkele centimeters lang. Tropische soorten hebben soms felle kleuren en worden groter. De bidsprinkhaan is ondanks zijn naam geen echte sprinkhaan maar behoort tot een andere groep van insecten.

[bewerk] Waar zitten ze?

Sprinkhanen zijn te vinden op planten, meestal grassen. Ze leven vaak in open, zonnige terreinen zoals graslanden tussen de planten. Tussen de grassen maken ze meestal ook holletjes voor hun eitjes. Waarom ze in het gras leven is omdat sprinkhanen groen en ze moeten zich beschermen tegen de natuur.

[bewerk] Wat eet het?

Sommige sprinkhanen eten kleine dieren zoals andere insecten. De meeste sprinkhanen leven van planten, ze knagen kleine stukjes van de plant. Als er te veel sprinkhanen zijn, kunnen ze een plaag worden en alle planten opeten. In Afrika leven sprinkhanen die zich heel snel voortplanten als de omstandigheden gunstig zijn. Er zijn dan zoveel sprinkhanen dat er niet genoeg voedsel voor ze is. Ze gaan op zoek naar voedsel en eten alle planten op die ze tegenkomen, ook gewassen van mensen waardoor de oogst wordt opgegeten. Maar sprinkhanen zijn ook een bron van voedsel voor de mensen; in sommige landen worden ze gebakken of gefrituurd en gegeten.

[bewerk] Hoe groeit het op?

Het vrouwtje en het mannetje paren, waarna de eitjes in de zomer worden begraven in de grond. In de volgende lente komen ze uit. De jonge sprinkhaan wordt nimf genoemd en lijkt al op een volwassen sprinkhaan. De nimf is kleiner en heeft nog geen vleugels.

[bewerk] Hoe verdedigt het zichzelf?

Sprinkhanen kunnen heel ver springen om zo aan gevaar te ontsnappen. Sommige soorten hebben felgekleurde vleugels, als ze springen vliegen ze een stukje. De felle kleuren van de vleugels laten vijanden schrikken. Als een sprinkhaan wordt vastgepakt, spuugt hij de maaginhoud uit wat eruit ziet als een bruine vloeistof.

[bewerk] Wat is er speciaal aan dit beestje?

Sprinkhanen staan bekend om hun vermogen geluiden te maken. Sommige sprinkhanen zijn vernoemd naar het geluid wat ze maken, zoals wekkertje, krasser, zoemertje of schavertje. Het geluid of getjilp wordt gemaakt door de geribbelde dijen langs een hard knobbeltje te strijken. Ook andere insecten kunnen dit, zoals de krekel en de cicade. Alleen het mannetje tsjirpt. Daarbij wrijft hij met de voorvleugels snel over elkaar. Het dient om de vrouwtjes te lokken. Het geluid doet denken aan apparaten: wekkers, naaimachines of bromfietsen. Het grotere vrouwtje is te herkennen aan de 'sabel' aan haar achterlijf. Dat is een legboor waarmee ze haar eitjes in de grond deponeert. Ze heeft vrij droge grond nodig om haar eitjes af te zetten. Aan het einde van de zomer leggen de vrouwtjes de eitjes met lange legbuizen in de grond. Hier overwinteren ze en ze komen het volgende voorjaar als larven uit de grond, die meteen op de volwassen sprinkhaan lijken. Net als hun ouders kunnen ze zich voortbewegen door te springen. Hun vleugels ontstaan pas na de derde van in totaal vijf vervellingen. Jonge sprinkhanen worden nymfen genoemd. De oudere larven kun je herkennen door de draaiing van de vleugelstompjes.

[bewerk] Is het gevaarlijk?

De meeste sprinkhanen zijn niet gevaarlijk, sommige soorten zijn giftig of hebben grote kaken waarmee ze kunnen bijten. Een bekende sprinkhaan is de wrattenbijter, deze werd vroeger gebruikt om wratten door te bijten bij mensen. De lange stekel aan het achterlijf van veel soorten, vooral bij de sabelsprinkhanen, dient om de eitjes in de grond af te zetten. Deze stekel wordt legbuis genoemd en doet denken aan een angel, maar het is een deel van het geslachtsorgaan en sprinkhanen kunnen hier niet mee steken. Bijna alle sprinkhanensoorten kunnen geluid maken door hun voorvleugels langs elkaar te wrijven of door met hun voorvleugels over de achterpoten te strijken. Wel is het getsjirp per soort verschillend. De gehoororganen zitten niet op de kop, maar in de poten.

[bewerk] Afbeeldingen

Deze soort wordt negertje genoemd.

Sabelsprinkhanen hebben lange, sprieterige poten.

Tropische soorten zijn vaak felgekleurd.

Deze soort is goed gecamoufleerd.