Wikijunior:De geschiedenis van de Aarde/Breuken
Uit Wikibooks
|
||||
Breuken zijn scheuren in het oppervlak waarlangs beweging is opgetreden. Ze kunnen op ieder moment optreden, sommige zijn miljoenen jaren oud, andere ontstaan bijna iedere dag. Bij breuken is het vaak onmogelijk met zekerheid te zeggen welk deel van de aarde heeft bewogen en welk deel op zijn oorspronkelijke plaats is gebleven.
Er is nog maar weinig ontdekt oer de richting, de omvang of zelfs maar de aard van de krachten die breuken veroorzaken. Meestal kun je zeggen dat breuken ontstaan door de druk die het vloeibare binnenste van de aarde uitoefent op de aardkorst. Het binnenste van de aarde en de korst zijn altijd in beweging. Wij kunnen die beweging bijna nooit zien. Bij erosie kun je bijvoorbeeld pas na vele jaren iets zien. Maar sommige bewegingen zijn plotseling en kunnen rampzalige gevolgen hebben. Deze bewegingen zorgen ervoor dat er breuken ontstaan.
Sommige breuken zijn enkele millimeters, maar er bestaan ook breuken van honderden kilometers! De kleinste kun je alleen zien onder een microscoop. De grootste breuk ter wereld is de Great Rift Valley in Afrika, die is bijna 7000 kilometer lang! Uitgestrekte breuken als deze worden meestal gevonden in harde, stijve gesteenten, zoals graniet en zandsteen. Als die gesteenten blootstaan aan druk, breken ze eerder dan dat ze plooien.
Bouwen langs breuklijnen kan problemen geven, er is namelijk een grote kans op aardbevingen. Bouwen op breuklijnen die niet bewegen kan ook problemen opleveren, vooral als grondwater door scheuren door gesteentelagen doorsijpelt. Ook dan zijn er speciale vormen van fundering nodig om het gebouw veilig te bouwen.
Meestal is het zo dat hoe dieper het gesteente is, hoe ouder het is. Maar soms hebben de gesteentelagen zo vaak onder druk gestaan, dat ouder gesteente bovenop jonger gesteente komt te liggen. Dat noemt men tegengestelde verschuivingen.
