Papiamento

Uit Wikibooks
Ga naar: navigatie, zoek
Wikibooks:Infobox/Papiamento

Papiamento is een taal die wordt gesproken op Aruba. Op de andere Benedenwindse Eilanden van de Nederlandse Antillen, Curaçao en Bonaire, spreekt men Papiamentu. Het verschil zit 'm, zoals de naam al doet vermoeden, onder meer in het gebruik van de o en de u. De naam Papiaments is afgeleid van de Portugese termen voor brabbelen (respectievelijk papia en papear).

Open book nae 02.svg Omdat er onduidelijkheid was rond Papiamento en Papiamentu heb ik een kolom bijgevoegd. Er moet nog een herindeling plaatsvinden door iemand die er verstand van heeft. --John P doveSmall.pngangelis. overleg 14 aug 2010 11:59 (CEST)


Personen[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire) Español
ik mi ami yo
jij bo abo
hij, zij, het e e el, ella, usted
wij nos nos nosotros, nosotras
jullie boso boso vosotros, vosotras
zij nan nan ellos, ellas, ustedes
iedereen tur hende tur hende todas
jongen mucha homber mucha hòmber niño / chico
meisje mucha muhe mucha muhe niña / chica
moeder mama mama madre
vader tata tata padre
vrouw muhe muhe señora
overgrootvader bisawelo bisawelo bisabuelo
overgrootmoeder bisawela bisawela bisabuela
grootvader welo tawela/welo abuelo
grootmoeder wela wela/mamai abuela
zoon yiu homber yu hòmber hijo
dochter yiu muhe yu muhé hija
broer ruman homber ruman hòmber hermano
zus ruman muhe ruman muhe hermana
kind mucha mucha niño
oom omo omo,tío tío
tante tanta tanta/tanchi tía
neef primo primu primo
nicht prima prima prima
neef (oomzegger) subrino subrino sobrino
nicht (oomzegger) subrina subrina sobrina
kleinkind nieto ñiètu nieto
schoonvader suegro suegru/suegro suegro
schoonmoeder suegra suegra suegra
schoonzus cuña kuñá cuñada
zwager swa sua cuñado
echtgenoot(e) casa kasá esposo/-a
man(nen) homber(nan) hòmber hombre(s)
vrouw(en) muhe(nan) muhe (nan) mujer(es)

Dieren[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
aap macaco makaku
duif paloma palomba
eend pato patu
ezel burico buriku
garnaal cabaron kabaron
geit cabrito kabritu
haai tribon tribon
haan gay gai
hagedis lagadishi lagadishi
hond cacho kachó
inktvis inktvis zeka// inktvis/kalamaris/oktopus
kaaiman caiman kaiman
kat pushi pushi
kikker dori sapu
kip galiña galiña
koe baca baka
konijn coneu konenchi
krokodil crocodil krokodil
leeuw leon leon
leguaan yuana yuana
mier fruminga/vruminga vruminga
mug sangura sangura
muis raton raton
olifant olifanti olefante
paard cabay kabai
papegaai lora lora
parkiet prikichi prikichi
poes pushi pushi
rat djaca djaka
schaap carne karné
schildpad turtuga
slang colebra kolebra
spin haraña araña
tijger tiger tiger
uil shoco palabrua
varken porco porko
vis pisca piská
vleermuis raton di anochi raton di anochi
vlieg musca/muskita muska/muskita
vogel parha para
walvis bayena bayena
wesp maribomba maribomba
worm bichi bichi

Begroeten/afscheid nemen[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
Welkom! Bon bini! Bon bini
Goedemorgen Bon dia Bon dia
Goedemiddag Bon tardi Bon tardi
Goedenacht Bon nochi Bonochi
Tot ziens! Ayo! Ayo, te despues
Tot de volgende keer! Te otro biaha! Te otro bia
Ik zie je later. Te aki rato Te akiratu
Doei! Ayo! ayo
Tot zo! Te oro Te awero
Tot later! Te despues Te despues
Tot morgen! Te mañan Te mañan

Standaard woordenlijst[bewerken]

Voorzetsels[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
huis cas kas
kerk misa misa
oud bieu bieu
eten cuminda kuminda
melk lechi lechi
brood pan pan
water awa awa
werk/baan trabou/trabao trabou
schatje/lekker/zoet dushi dushi
telefoon telefon telefon
nummer number number
schoenen sapato sapatu
winkel tienda/shop pakus/tienda
school scol skol
zee lama laman
boot boto boto
geld placa plaka/sen
Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
aan na na
achter patras patras
binnen pade0n paden
buiten pafo pafó
bij cerca serka
in den den
met cu ku
na despues despues
naast banda na banda
om pa pa
onder abao/abou abou
op, boven ariba ariba
te di di
tussen memey/meymey, entre meimei, entre
uit for di for di
van di di
voor (jou, mij) pa bo /pa mi pa bo/ pa mi
voor (plaats) dilanti dilanti
voor (tijd) pa ora pa ora
zonder sin sin

Dagen en maanden[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
maandag dialuna djaluna
dinsdag diamars djamars
woensdag diaranson djarason
donderdag diahuebs djaweps
vrijdag diabierna djabièrnè
zaterdag diasabra djasabra
zondag diadomingo djadumingu
dag dia dia
week siman siman
maand luna luna
jaar aña aña
jaren añanan añanan
gisteren ayera ayera
eergisteren antayera antayera
vandaag awe awe
morgen mañan mañan
overmorgen otro mañan otro mañan
vanochtend awe mainta awe mainta
vanmiddag awe merdia awe merdia
vanavond awe nochi // awenochi

Cijfers[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
nul cero sero
één uno
twee dos
drie tres
vier cuater kuater
vijf cinco sinku
zes seis
zeven shete
acht ocho
negen nuebe
tien dies
elf diesun
twaalf diesdos enz..
twintig binti
eenentwintig bintiun
dertig trinta
veertig cuarenta kuarenta
vijftig sincuenta sinkuenta
zestig sesenta
zeventig setenta
tachtig ochenta
negentig nobenta
honderd shen

Lichaamsdelen[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
hoofd cabes kabes
mond boca boka
oren horea orea
tanden djente djente
arm brasa brasa
bot weso wesu
voet pia pia
hand man man
vinger dede dede

-

teen tenchi tenchi
neus nanishi
oog wowo
pols pols pòls
elleboog elleboog élebog
rug lomba
buik barica barika

Kleuren[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
wit blanco blanku
zwart preto pretu
geel geel hel
groen berde bèrde
blauw blauw blou
bruin bruin Maron
oranje oraño
grijs shinishi
paars biña lilá
rood cora kòrá
rose ros

Sterke Onregelmatige Werkwoorden[bewerken]

Nederlands Papiamentu/Papiamento
willen ke/kier
kunnen por/po
hebben tin
zijn ta
mogen por/po
zullen lo
weten sa

Wie/Wat/Waar[bewerken]

Nederlands Papiamento Papiamentu
hoe con kon
wie ken
wat kico kiko
waar unda
wanneer ki dia/ki ora
waarom pakico/dicon pa kiko/dikon
welke cua kua
hoe laat ki ora
hoeveel cuanto kuantu

Nuttige zinnen[bewerken]

Nederlands Papiamento (Aruba) Papiamentu (Curaçao en Bonaire)
Hoe gaat het? Con ta bay? Kon ta bai
Hoe heet je? Con yama bo? Kon yama bo?
Ik ben moe Mi ta cansa Mi ta kansa
Hoe oud ben je? Cuanto aña bo tin? Kuantu aña bo tin?
Ik ben Nederlands Mi ta Hulandes
Waar ben je? Unda bo ta?
Ik woon in Nederland Mi ta biba na Hulanda
Ik heb honger Mi tin hamber
Ik heb dorst Mi tin set
Wat wil je drinken? Kiko bo kier bebe?
Waar woon je? Unda bo ta biba?
Ik ben ziek Mi ta malo Mi ta malu
Ik heb geen zin om te gaan Mi no tin gana di bay Mi no tin gana di bai
Ik kom zo terug! Mi ta bay bin! Mi ta bai bin
Het gaat regenen Awa ta bay yobe Awa ta bai yobe/Awa seru ta kai
Het is warm man! Ta haci calo! Ta hasi kalor!
Kan je papiamento/u spreken? Bo por papia Papiamento? Bo por papia papiamentu?
Ik moet gaan Mi tin cu bay Mi tin ku bai
Hoeveel kost het? Cuanto p'e? Kuantu e ta kosta?
Wat ga je vandaag doen? Kico bo ta bay haci awe? Kiko bo ta bai hasi awe?
Heb je een vuurtje? Bo tin un lighter? Bo tin un laiter?
Ik hou van je Mi ta stima bo
Ik hou ook van jou Ami tambe stima bo
Ik ga je slaan Mi ta bay dal bo Mi ta bai dal bo
Kusje voor jou Sunchi pa bo
Ik ga slapen mi ta bai drumi
Ik bel je later mi ta bel bo akiratu
je blijft lullen (onzin praten keda hode hode
Wikipedia Wikipedia heeft een encyclopedisch artikel over Papiaments
Informatie afkomstig van http://nl.wikibooks.org Wikibooks NL.
Wikibooks NL is onderdeel van de wikimediafoundation.