Leer jezelf ecologisch tuinieren/Bonenkruid
Uit Wikibooks
| Klik op een foto voor een vergroting. Ander gewas? Zoek in het Register |
De twee soorten, het eenjarig bonenkruid² en het bergbonenkruid¹ (Satureja hortensis L), lijken veel op elkaar.
Ze groeien beide ruig en ongelijkmatig. Het kan vijf jaar groeien.
De eenjarige soort is echter beter bestand tegen kou en vocht. Ze verdient daarom de voorkeur in de moestuin en heeft een vrij korte groeitijd (ongeveer vier maanden).
In de siertuin vormt bergbonenkruid een geschikte omranding van bloembedden omdat het kan worden gesnoeid en laag gehouden.
| Familie: Lipbloemen (Lamiaceae) Soort: Satureja |
|||||||||||||||
| Geschikt als: {{{geschikt}}} | |||||||||||||||
Info |
Wortel: | ||||||||||||||
Info |
Stengel: Ze hebben beide zwakke, houtige stengels. De stengel van het bergbonenkruid verhout sneller | ||||||||||||||
Info |
Blad: Als er niet wordt geoogst verkleurt het blad in de nazomer tot dieppaars | ||||||||||||||
Info |
|||||||||||||||
Info |
Bloei: Juli tot oktober Bloem: Paarsrood, lichtrood tot witachtig met donkerrode stippen. De bloemkelk is grijs |
||||||||||||||
Info |
Vrucht: | ||||||||||||||
| Hoogte: ± 30-50 cm. | |||||||||||||||
Info |
|
||||||||||||||
Info |
Goede buren voor deze plant zijn: Boon, pepermunt, radijs. |
||||||||||||||
Info |
Slechte buren voor deze plant zijn: |
||||||||||||||
Info |
Deze plant weert: |
||||||||||||||
Info |
Deze plant lokt en/of is vatbaar voor: |
||||||||||||||
| Gebruik: De smaak is enigszins bitter. Eenjarig bonenkruid smaakt zoeter en minder pikant dan het bergbonenkruid. Meegekookt met bonen maakt deze beter verteerbaar. Zowel het verse, bloeiende kruid als de drogerij worden in de keuken gebruikt en als thee. Bloeiende takjes worden ook wel in de klerenkast gelegd om motten en zilvervisjes te weren. | |||||||||||||||
| Recepten vind je in het Kookboek. | |||||||||||||||
| Wordt als geneeskrachtig gezien bij diarree (wegens de etherische olie en looistoffen), verkoudheid en ter behandeling van wind bij kinderen. De drogerij wordt nuttig aangewend bij buikgriep en slecht ruikende stoelgang. Een goede combinatie is het kruid met valeriaan, munt of melisse. Bonenkruid wordt ook gebruikt als antiseptisch middel. Verder om de adem te verbeteren, maag en ingewanden te ventileren en als zenuwsterkend middel, ook als tonicum voor de voortplantingsorganen; om onregelmatige menstruatie te corrigeren. Als zweetafdrijvend middel, bij allerlei catarre, jicht en neusbloeding. Bonenkruid heeft een gunstige uitwerking bij te lage bloeddruk. Een aftreksel wordt aanbevolen als dorstlessende drank voor diabetici (4 gram kruid per 2 koppen). De thee bevordert ook de spijsvertering. Een sterk aftreksel, op de nuchtere maag gedronken, blijkt ook een probaat middel te zijn tegen ingewandswormen. De tinctuur als zenuwversterkend middel. De etherische olie als antisepticum en stimulans. Een kopje thee (10gr. op 0,5l. water, niet doorkoken) in de ochtend en avond. Ter genezing van maag- en darmstoornissen 3 kopjes per dag. Uitwendig wordt het gebruikt als mondspoelmiddel (5% aftreksel). Gekneusd blad is volgens oude opvattingen een remedie tegen bijen- en wespensteken. Sterk geconcentreerd zou bonenkruid potentie verhogend werken. | |||||||||||||||
| Let op! Bonenkruid is een veilig geneeskruid. Soms kan inwendig gebruik aanleiding geven tot huiduitslag. | |||||||||||||||
| Vragen en/of antwoorden over Bonenkruid? |
| Een verklaring van de gebruikte afkortingen en de symbolen bij zon en water vind je bij Leer jezelf ecologisch tuinieren/De tuinkalender#Omschrijving van afkortingen en symbolen |
| Maan(d) | Werk | KK | KT | LT | VW | ZD | PA | RA |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4-6 | Zaaien: Eenjarig en overblijvend bonenkruid staan beide graag in de volle zon en in gewone, niet bijzonder vruchtbare, goed gedraineerde grond. Het zaad heeft voor de kieming licht nodig, zodat het slechts met een dun laagje aarde bedekt mag worden. Voor een doorlopende voorraad verse blaadjes zaai je een paar maal achtereen met tussenpozen van drie tot vier weken. |
14 | 1-5 | 0,5 | ||||
| 10 | 30 | |||||||
| 5-6 | Verzorgen: Dun de zaailingen uit. Als ze later wat hoger zijn breng je om de voet van de planten wat aarde aan om ze overeind te houden. |
|||||||
| 7-9 | Oogsten en bewaren: Pluk het bijna bloeiende kruid voor vers gebruik. Om te drogen resp. invriezen voor wintergebruik pluk je de stengels met de malse blaadjes voor de plant gaat bloeien zonder de verhoute stengels. Zorg ervoor dat er genoeg overblijft om later nog een tweede maal te kunnen oogsten. De stengels worden in bundels gedroogd waarna je de blaadjes eraf stroopt. De meerjarige in het eerste jaar van in de lente gezaaide planten voor het eerst in september oogsten, vanaf het tweede jaar zijn 2 tot 3 oogsten mogelijk. De laatste niet te laat, want daardoor zouden de planten bij strenge vorst schade kunnen lijden. Men kan vanaf mei snijden als men bergbonenkruid vers wil gebruiken. De voornaamste oogst voor de wintervoorraad valt kort voor de bloeitijd, want dan hebben de planten het grootste gehalte aan vluchtige olie. Men droogt de planten in de schaduw bij een temperatuur van niet meer dan 35°C. |
|||||||
| 7-9 | Vermeerderen: Als de planten bloeien en zaad vormen vermenigvuldigen ze zich snel door middel van zelf uitgezaaide plantjes. Bergbonenkruid is over het algemeen winterhard. Vermeerderen door scheuren en stekken of door afleggen. Zet de planten vroeg in het voorjaar 30-cm uit elkaar in de grond. Als ze 15-cm hoog zijn haal je de toppen er uit om een volle groei te bevorderen. Verwijder dood hout en snijd de plant in gebieden met veel vorst in de herfst tot op 7 à 15-cm van de grond af; bedek nadat de grond bevroren is iedere plant met varens of stro. Het dek verwijderen als de eerste jonge scheuten opkomen. Overblijvend bonenkruid moet iedere twee of drie jaar worden gesnoeid. |
ZS |
| Meer afbeeldingen over dit onderwerp vindt u bij Satureja op Wikimedia Commons |
| Wikipedia heeft een encyclopedisch artikel over Bonenkruid |