Kaartspel/Rikken

Uit Wikibooks

Rikken is een Brabants kaartspel dat ook in België gespeeld wordt. Het wordt met 4 personen gespeeld. Zijn de vier met elkaar bekend dan is er meestal niets aan de hand, maar komen ze van verschillende huize dan is de kans groot dat er eerst heel wat moet afgesproken worden, omdat er nu eenmaal overal verschillende regels gehanteerd worden. Men kan zeggen dat het spel verwant is met klaverjassen of zelfs met bridge, maar de van plaats tot plaats verschillende spelregels maken het toch wel tot een erg afwijkend kaartspel.

[bewerken] Spelregels van rikken

[bewerken] Algemene regels

Het spel wordt gespeeld met alle kaarten van een dek zonder de jokers. Eventueel kan gespeeld worden met één joker die telt als klaver 1. Een kaart komt dan open in het midden te liggen en deze kan geruild worden met een kaart in de hand door degene die de hoogste bieding doet.

De laagste kaart is de 2 en de hoogste de aas.

[bewerken] Het bieden

De mogelijke boden, de volgorde waarin zij staan en de waardering voor het halen van het bod variëren, maar hieronder is een overzicht van mogelijke boden gegeven ("beter" is hetzelfde bod, maar dan met harten troef en is altijd hoger dan de andere troeven.(Rik beter kan dus alleen overboden worden door 8 alleen of hoger)):

De punten die de hoogste bieder (en zijn maat) haalt of verliest worden betaald door of juist toegekend aan de overige spelers. Als men bij het rikken nat gaat betaalt de maat niets, maar krijgt hij ook geen punten.

Verder kan het ook zo zijn dat meerdere spelers een bod tegelijk spelen. Zo kan bijvoorbeeld als één speler een misèrebod heeft gedaan een andere speler (die nog mag bieden) besluiten mee te misèren en ook pogen nul slagen te halen. Als het bieden is afgelopen geeft de hoogste bieder, indien van toepassing, aan wat troef is en welke kaart hij meevraagt als maat.

[bewerken] De gevraagde aas

De maat wordt door de rikker bepaald door een aas mee te vragen. Dit moet een aas zijn van een kleur waarvan hij zelf minstens één kaart heeft. Dit kan soms niet om twee redenen:

• De rikker heeft alle 4 azen: in dit geval vraagt de rikker een heer meer (als hij deze ook 4 heeft een vrouw etc.)
• De rikker heeft van elke kleur die hij heeft de aas: in dit geval neemt de rikker een van de azen die hij niet heeft blind mee (en zegt dit ook bij het meevragen van de aas). De rikker mag dan, als de gevraagde aas nog niet gespeeld is, een kaart gedekt opgooien en deze slag telt dan als de eerste slag van de gevraagde kleur. Aan het eind van de slag wordt de gedekte kaart opengelegd voor de slag wordt opgeruimd en gaat het spel als gewoon verder.

[bewerken] Het spel

Als men rikt maakt men een kleur troef en vraagt men een maat mee. Bijvoorbeeld klaveren troef en degene die schoppenaas heeft is maat. De maat is pas officieel bekend als degene die rikt de "vraagaas" gooit. Er moet, zo mogelijk, kleur bekend worden en er heerst geen troefplicht. In de eerste slag van de gevraagde kleur (hier schoppen) MOET de aas gespeeld worden, het risico bestaat dus dat deze wordt gespeeld op een slag die reeds ingetroefd is.

Als de rikker of zijn maat uit mag komen zullen zij beginnen met troeftrekken of, als de rikker geen troef heeft, met de gevraagde aas uitkomen. De tegenstanders van het rikpaar zullen meestal uitkomen in een andere kleur dan troef of gevraagd. Maar omdat de spelers, behalve de maat, in het begin niet weten wie maat is, loont het soms om enige verwarring te zaaien.

Bij het spelen van een alleen of een piek/misère vormen de andere 3 spelers samen een blok tegen de hoogste bieder.

Er wordt doorgespeeld tot alle kaarten gespeeld zijn of totdat een speler (meestal de bieder) zeker is van het aantal slagen dat gehaald gaat worden en deze open legt. Bij bijvoorbeeld een 9 alleen met 9 troefkaarten en lage bijkaarten kan de spelende speler direct aangeven de 9 troef zeker te zullen halen en de overige 4 niet. Ook zal een piek of misère niet worden doorgespeeld als al bekend is dat hij niet gehaald gaat worden.

[bewerken] Delen

De 1e deler is willekeurig te kiezen (meest gebruikt: de jongste begint, dus degene die rechts van de jongste zit begint met delen). Het spreekt dus voorzich dat degene die links van de deler zit, als eerste zijn spel mag roepen. Als dit spel gekozen is, mag hij/zij als eerste een kaart opgooien. Het delen verschuift elk nieuw potje naar de volgende speler, met de klok mee. De speler die het vorige potje won of verloor, wordt dus niet de deler, zo komt iedereen een keer "voorop" te zitten.

Het is ook van het grootste belang dat men na het spelen van een potje de kaarten NIET door elkaar schudt. De slagen die men haalt in een pot worden netjes weggelegd. Na die pot worden alle kaarten op elkaar gelegd en afgenomen of niet. Op deze manier kun je de kaarten een beetje onthouden van het vorige potje. De meest gebruikte deelvolgorde is 4-5-4 (soms 6-7, dit wordt niet veel gedaan omdat men zo, of hele goede, of hele slechte kaarten krijgt) Men kan ook kiezen voor een andere aanpak namelijk wel schudden zodat er wat variatie in de spellen komt. MAAR schud niet al te vaak maar een keer op 2/3.

[bewerken] Spelen om geld

Om het spel een beetje serieus te houden kan men een geldprijs per bieding hanteren.

[bewerken] Pas spellen

Wanneer iedereen past moet men een pas spel kiezen. Dit spel wordt dan gekozen door degene na de deler of het spel is van tevoren vastgelegd. Pas spellen worden niet altijd meegeteld, maar worden ook simpelweg ter afwisseling gespeeld, soms ook al nagerecht aan het einde van een pot.

• 2 of 5 - iedereen moet of 2 of 5 slagen halen. hier kunnen dus maximaal 3 van de 5 winnen.
• 1, 3 of 5 - als 2 of 5, maar dan moet iedereen 1, 3 of 5 slagen halen.
• schoppen dam, laatste slag of schoppemie - men mag de schoppe dame en de laatste slag niet krijgen. In de eerste ronde mag geen schoppen gekaart worden. Hier is het de bedoeling dat je je schoppen dame bij een andere slag erin gooit als je niet meer kunt bekennen, dus zorg dat je een soort waarvan je er weinig hebt weg speelt en zorg dat je lage kaarten overhoudt.
• rondpiek - dit spel wordt niet door heel veel mensen gespeeld maar is toch een bekend pas spel. Bij dit pas spel piekt iedereen, degene die het het langst volhoudt wint dus wie overblijft met 1 slag. Degene die 0 of meer dan 2 slagen hebben liggen eruit en moeten zorgen dat de anderen ook verliezen.
• verplicht misère - Gelijk aan rondpiek, maar hier is het doel om exact nul slagen te halen.
• verplichte rik - De speler na de deler moet verplicht rikken, hij mag zelf de troef en aas kiezen, en hoeft met zijn maat "slechts" 7 slagen te halen.

[bewerken] Diversen

Uiteraard (maar dat was al eerder vermeld) verschillen de regels erg van plaats tot plaats en moet het bovenstaande niet als regelgevend beschouwd worden voor alle rikspellen.

[bewerken] Rikken met René (drie spelers)

Als een speler mist kan men rikken 'met René'. Deze variant is in de zomer van 2007 door Nijmeegse biologiestudenten bedacht. Met drie man aan een tafel vol lege bierflesjes zittend was de frustratie hoog dat er niet gerikt kon worden. Omdat een afbeelding van René Froger toentertijd de bierflesjes sierde werd het 'rikken met René' in het leven geroepen. René zit altijd direct voor de deler en biedt nooit (past altijd). Degene die voor René zit mag de eerste slag namens René spelen, daarna draait dit met de klok mee (dus bij slag twee bedient de deler René etc). De hand van René blijft altijd bedekt, behalve wanneer je hem mag bedienen. Tijdens de beurt van René mag zijn bediener niet de eigen kaarten inkijken.

[bewerken] Rikken met een Blinde (drie spelers)

Deze variant bestaat al tenminste 30 jaar. Na het bieden worden de kaarten van de blinde opengelegd. Als er een maat is meegevraagd, en de blinde is de maat, dan worden de kaarten van de blinde gespeeld door degene die rikt. Anders door degene die niet is meegevraagd, deze maat maakt zich pas bekend als de blinde aan de beurt is. In geval van een piek of misere bepalen de spelers die niet of het laagst geboden hebben wie de blinde speelt. De blinde krijgt zijn eigen punten, maar zal niet makkelijk winnen omdat hij zelf niet kan bieden. Deze variant heeft zijn eigen dynamiek en is zeker zo leuk als met zijn vieren rikken.

[bewerken] Rikken Online

Rikken kan online worden gespeeld op http://www.toepen.eu