Ido/Les01
Uit Wikibooks
[bewerken] Les 1 - Unesma Leciono
Zelfstandige naamwoorden
Het woord 'zelfstandig naamwoord' betekent letterlijk een 'naam'. Het verwijst naar alles wat je kunt zien, horen, aanraken, of waar je een naam aan kunt geven. bijv. tafel, stoel, man, kat.
In het Ido herken je de woorden die een zelfstandig naamwoord zijn snel, want ze eindigen allemaal op de letter -o. bijv. kato (kat), hundo (hond), tablo (tafel).
Het onbepaald lidwoord
In het Nederlands gebruiken we 'een' ('n). In het Ido bestaat dit lidwoord niet.
In het Ido is het voldoende om te zeggen ovo voor 'ei' of 'een ei'; tablo voor 'tafel' of 'een tafel', enz.
Je zult snel zien dat het niet nodig is om een onbepaald lidwoord te hebben en dat er geen verwarring hoeft te ontstaan.
Esas (= werkwoordsvorm)
Het Ido-woord 'esas' wordt vertaald met het Nederlandse woordje 'is', maar let op, het kan ook vertaald worden met 'ben' of 'zijn'.
Simpel gezegd: wat we in het Ido met 'esas' zeggen is het equivalent voor: ik ben, jij bent, u bent, hij/zij/het is, we zijn, zij zijn, de hond is, de honden zijn, enz.
Vortaro (woordenlijst)
- buxo - doos, bus
- domo - huis
- en - in
- esar - zijn
- gardeno - tuin
- hundo - hond
- kato - poes, kat
- la - de, het
- me - ik, me, mij
- muso - muis
- sub - onder
- sur - op
- tablo - tafel
- vu - u
- yuno - jongere, tiener
Exerco 1 (Oefening)
- Willem esas kato.
- Astor esas hundo.
- Karel esas yuno.
- Marie esas yuno.
- La muso esas sub la tablo.
- La hundo esas en la domo.
- Me esas en la domo.
- La kato esas sur la tablo.
- La muso esas en la buxo.
- Vu esas sub la tablo.
Exerco 2
- De hond.
- De poes.
- Een kat.
- Een huis.
- Een doos.
- De muis is in het huis.
- De kat is op de doos.
- De doos is onder de tafel.
- Een hond is op de tafel in het huis.
- Het huis is in de tuin.
- Ik ben in de tuin.
- U bent in het huis.
Werkwoorden - Tegenwoordige tijd
Een werkwoord is een 'actie'- of 'doe'-woord, bijv. zien, lezen, aanraken. Dit zijn allemaal acties.
Ook de werkwoorden kunnen in het Ido makkelijk herkend worden aan hun uitgang. De eerste die je in deze cursus zult leren hebben allemaal de uitgang die de tegenwoordige tijd laat zien, die uitgang is -as.
De tegenwoordige tijd wordt gebruikt als de actie in het werk woord nu gebeurt. Bijv:
- Me vidas la hundo. (ik zie de hond)
- Vu tushas la kato. (U raakt de kat aan)
Dit zijn acties die op dit moment plaatsvinden, dus de tegenwoordige tijd wordt gebruikt.
In het Nederlands zijn er meer dan één tegenwoordige tijden, maar laat dat je niet in verwarring brengen.
bijv. ik aai de hond; ik ben de hond aan het aaien.
In feite zijn dit acties of handelingen die allebei in de tegenwoordige tijd plaats vinden.
Omdat de betekenissen van deze twee zinnen hetzelfde zijn, zeg je ze in het Ido allebei op één manier: me karezas la hundo.
Me lektas la libro kan je daarom dus vertalen als 'ik lees het boek' of 'ik ben het boek aan het lezen'.
Dus onthoud dit, vooral wanneer je vanuit het Nederlands naar het Ido vertaalt. Vertaal 'ik ben aan het fietsen' of 'jij bent aan het lezen' niet woord voor woord. Totdat je 'natuurlijk' in het Ido kunt denken is het het beste om ze in gedachten te veranderen in 'ik fiets' of 'jij leest', en ze dan te vertalen.
Ed/e
'En' in het Ido is 'ed', maar de 'd', die onderdeel is van de stam, word vaak weg gelaten als het volgende woord begint met een medeklinker.
Officieel mag je zelf weten welke vorm je gebruikt. Het is een kwestie van welke beter klinkt.
In de praktijk gebruiken de meeste Idisten 'e' als het volgende woord met een medeklinker begint, en 'ed' als het volgende woord met een klinker begint.
(Let op: hetzelfde geldt voor drie andere woorden die je later zult leren: a/ad, o/od, ka/kad.)
Vortaro
- aquo - water
- drinkar - drinken
- e/ed - en
- fenestro - raam
- havar - hebben
- lakto - melk
- lektar - lezen
- libro - boek
- manjar - eten
- pomo - appel
- pordo - deur
- prizar - houden van, leuk vinden
- promenar - wandelen
- regardar - kijken naar
- stulo - stoel
- truo - gat
- tushar - aanraken
- vidar - zien
(Lees in het Ido en vertaal)
Exerco 3
- Me havas hundo.
- Me prizas la hundo.
- Me prizas lakto.
- La kato drinkas la lakto.
- La yuno manjas la pomo.
- Vu tushas la pordo
- Me tushas la fenestro.
- Me pro menas en la gardeno.
- La libro es sur la tablo.
- Vu lektas la libro.
Exerco 4
- Me regardas la muso.
- La muso vidas la aquo.
- La muso manjas la libro.
- Vu e la hundo promenas en la gardeno.
- La tablo e la stulo esas en la domo.
Exerco 5
- Ik heb de appel.
- De hond heeft de melk.
- U leest het boek.
- Ik zie de hond.
- De hond ziet mij.
- De kat kijkt naar de deur. (naar wordt hier niet vertaald).
- De kat kijkt naar mij.
- U drinkt de melk.
- Ik ben een appel aan het eten. (= ik eet een appel)
- De kat is de melk aan het drinken. (= de kat drinkt de melk)
Vortaro
- Bon jorno - Goeiedag
- Quale vu standas? - Hoe gaat het met u?
- Tre bone, danko - Zeer goed, dank u
- Til rivido - Tot ziens
Als je een andere Idist ontmoet, of naar een congres of internationale bijeenkomst gaat, is dit het begin van een eenvoudige conversatie.
Hier volgt een conversatie tussen Peter en Marie:
Konversado
- P: Bon jorno!
- M: Bon jorno!
- P: Quale vu standas?
- M: Tre bone, danko. Quale vu standas?
- P: Tre bone, danko.
- M: Til rivido!
- P: Til rivido!
Exerco
- Oefen de conversatie-zinnetjes.
- Denk in het Ido aan de dingen die je nu kent: raak de deur aan en zeg tegen jezelf, me tushas la pordo; lees een boek en zeg tegen jezelf me lektas la libro; en ga zo verder om zo veel mogelijk reeds geleerde woorden te gebruiken.
 |
Deze pagina is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License (GFDL) en nog niet onder CC-BY-SA. Klik hier voor meer informatie.
Wilt u deze tekst gebruiken onder de Creative Commons CC-BY-SA licentie? |
