Celbiologie/Vetten of lipiden, zepen en fosfolipiden
Uit Wikibooks
[bewerken] Vetten of lipiden, zepen en fosfolipiden
In een volgend deel van de cursus worden de vetten uitgebreid bespreken. Voorlopig zeggen wij dat vetten verbindingen zijn van drie vetzuren met één glycerolmolecule.
Een belangrijke eigenschap van vet is dat vet waterafstotend of hydrofoob is. Deze eigenschap is te wijten aan het feit dat de vetzuren lange ketens van sterk covalente, niet-polaire bindingen zijn.
Zeep wordt gemaakt van vet. Toch is zeep niet waterafstotend.Integendeel we gebruiken zeep juist om vet te verwijderen van handen of kledij. Bij zeep worden de vetzuren gescheiden van de glycerolmoleculen. Daarna ondergaat het vetzuur een zoutvormingsreactie met een base zoals NaOH.
Door deze zoutvorming wordt de zeepmolecule "tweeslachtig":
- de vetzuurketen vormt een hydrofobe staart
- de zoutkant vormt een hydrofiele kop.
Door de aanwezigheid van een hydrofiele kop en een hydrofobe staart gaan zeepmoleculen zich eigenaardig gedragen in water.
- Zeepmoleculen kunnen aan het oppervlak van het water drijven. Daarbij wordt de hydrofobe staart uit het water in de lucht gestoken. Deze eigenschap van zeep doet de oppervlaktespanning van water dalen. Daarom doen zepen het water dieper doordringen in de textielweefsels.
- In het water klitten de zeepmoleculen onderling samen tot micellen. Dit zijn bolvormige groepjes moleculen waarbij de hydrofobe staarten naar binnen gericht zijn en de hydrofiele kopjes naar buiten (dus het water) gekeerd zijn. Hierop berust de ontvettende werking van zeep. De hydrofobe staarten dringen in het vet door, terwijl de hydrofiele koppen na een poosje de vetdruppel afdekken. Daardoor kan die loskomen en zelf als een micel in het water gaan zweven.
