Autisme/Werkbladen/Samenvatting 2
Uit Wikibooks
GEVRAAGD: vrijwilligers die de werkbladen
kunnen voorzien van extra toetsen. De toetsen van
dit boek hebben allemaal eenzelfde opzet van
20 meerkeuzevragen met 4 antwoordmogelijkheden.
|
|
| Hoofdstukken | |
Inhoud |
[bewerken] De hersenen
Lees je antwoorden bij de paragraaf De hersenen nog goed door!
[bewerken] Puberteit en adolescentie
Lees je antwoorden bij de paragraaf Puberteit en adolescentie nog goed door!
[bewerken] Vrienden
Als je in de puberteit wat meer afstand van je ouders gaan nemen, gaan vrienden en andere leeftijdsgenoten een belangrijke rol in je leven spelen. Daarover gaat deze les.
Vrienden kunnen je steunen en accepteren. Samen is het veel makkelijker om je in een nieuwe situatie te begeven dan alleen. Je kunt ook vertrouwde dingen met vrienden doen en ze kunnen je aanmoedigen. Je kunt samen dingen doen en interesses delen.
Je hoeft niet veel vrienden te hebben, één goede is al heel wat. Hij of zij kan je bovendien veel leren over jezelf. Je gaat door vrienden nadenken over wie je bent, waar je voor staat, wat je wilt en hoe andere naar jou kijken. En je leert zelf een mening te vormen. Je kunt uit de reacties van vrienden opmaken wat anderen van je vinden.
Voor mensen met autisme is het vaak moeilijk om vrienden te maken. Het is moeilijk, maar je komt met de volgende tips misschien wat verder.
Er zijn heel veel vriendschappen. Je kunt één op één bevriend zijn, daarbij doe en deel je dingen samen en dat voelt heel veilig, maar als je ruzie krijgt, sta je soms ineens in je eentje. Je kunt ook deel uitmaken van een groep dat met elkaar bevriend is en samen dingen doet. Daarnaast zijn er ook grotere vriendengroepen. Daarin is vaak meer druk om je aan te passen en dat is soms heel moeilijk. Je kunt je soms gedwongen worden dingen te doen die je eigenlijk liever niet zou doen, maar die je niet durft te weigeren. Let op dat je je niet bij een verkeerde vriendengroep aansluit, omdat je misschien moeite hebt om te zien wie deugt en wie niet.
[bewerken] Goede vrienden
Vrienden zijn goede vrienden als ze alles van je weten en je toch accepteren. Echte vriendschap heeft een aantal kenmerken. Van vrienden kun je verwachten dat ze:
- aardige dingen over jou zeggen
- in gesprekken ook in jou geinteresseerd zijn en niet alleen over zichzelf praten
- altijd voor je klaar staan
- zich aan gemaakte afspraken houden
- het leuk vinden om bij je te zijn
- uit zichzelf opbellen
- lol met ze kunt hebben
- nooit iets geheims over jou doorvertellen
- eerlijk tegen je zijn en niet liegen
- kritiek geven, zonder dat ze boos worden
- niet achter je rug over je roddelen
- je het gevoel geven dat je belangrijk voor hen bent
- interesses met je willen delen
- trouw zijn
Als je vrienden dit doen, zijn het goede. Maar ben jij ook een goede vriend of vriendin? Ga de punten na en kijk of je daaraan voldoet.
Sommige pubers hebben nooit vrienden en zijn na schooltijd altijd thuis. Dan lijkt het alsof ze geen vrienden hebben. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Misschien hebben ze genoeg aan hun contacten op school, waardoor ze buiten school geen contact zoeken. Sommige jongeren hebben geen behoefte aan contact zoeken met leeftijdsgenoten. Zij voelen zich er prima bij geen vrienden te hebben.
Sommige pubers willen wel vrienden, maar slagen er niet in vriendschappen te sluiten. Sommige mensen kopen dingen voor andere mensen, maar dat is niet de manier om vrienden te maken, want dan gaan ze je vaak uitbuiten. Niet doen dus.
[bewerken] Vrienden maken
Soms voelen mensen zich onzeker bijh et maken van vrienden. Misschien denk je dat anderen je de moeite niet waard vinden. Maar daar moet je zelf iets voor doen. Ze komen niet altijd vanzelf op je af en je kunt ze ook niet kopen via Marktplaats of zo.
Je moet ook niet zomaar op een wildvreemde afstappen en vragen “Wil je mijn vriend zijn?”. Zoiets gaat in stapjes. Vaak ga je dan al een tijdje met iemand om en merk je dat jullie het goed met elkaar kunt hebben. Soms zit er wel iemand bij jou in de klas, maar dat hoeft niet. Je kunt ook bevriend raken met iemand uit een andere klas of met een buurtgenoot.
[bewerken] Contact maken
Misschien heb je verbaasd staan kijken naar andere pubers die zonder problemen contact maken. Ze groeten en sluiten zich ergens bij aan, maar dit lukt niet iedereen. Sommigen slagen er gewoon niet in.
Contact maken kies je soms zelf niet, bijvoorbeeld als je naar een nieuwe klas gaat. Als je dan je naam zegt, is het vaak al voldoende. Luister dan natuurlijk ook wel naar de namen van anderen en onthou deze ook, want je gaat deze mensen vaker tegenkomen en vaak zit er ook een vriend tussen.
Op verjaardagen ken je soms niet iedereen. Dan moet je ook contact maken. Je zit dan wat langer bij elkaar en dan is je alleen voorstellen onoldoende. Je kunt ook over jezelf vertellen en met de ander praten. Je kunt bijvoorbeeld vragen waar diegene de jarige van kent.
Als je nog niet zo veel contact hebt gehad, moet je eerst proberen een praatje te maken. Je kunt zelf een gesprekje beginnen en dat geeft je het gevoel zelf de regie in handen te hebben en dat maakt het minder eng. Zelf contact maken met iemand, wil zeggen dat je interesse in diegene hebt en je diegene beter wil leren kennen. Na het voorstellen kunnen jullie elkaar vragen stellen om elkaar te leren kennen. Stel geen persoonlijke vragen. Vraag niet bijvoorbeeld “Waarom zit je in een rolstoel?”. Stel eerst vragen als “Waar woon je?” of “Wat vind je leuk om te doen?”. Luister naar het antwoord en naar de vragen van de ander, want de ander wil jou vaak ook leren kennen. Vertel de ander over de dingen die je graag doet.
[bewerken] Favoriete onderwerpen
Let op als je praat over favoriete onderwerpen:
- Zeg er maar kort iets over. Als je bijvoorbeeld dol op Domino Day bent, zeg alleen maar dat dat zo is, ga er niet diep op in.
- Vertel er alleen meer over als de ander daarover vraagt.
- Als je twijfelt of je er wel of niet over kunt vragen, vraag het dan.
- Kijk naar het gezicht van de ander of hij het nog leuk vindt. Als hij ergens anders naar kijkt, gaat wiebelen of er niets meer over vraagt, vindt diegene het waarschijnlijk niet leuk meer. Als je twijfelt, kun je ook vragen of de ander het nog leuk vindt. Als dit niet zo is, stop dan, want vriendschap is rekening houden met de ander.
Vrienden zijn mensen die vragen hoe het met je gaat en ook op antwoord wachten. Het is heel fijn om te merken als hij naar je luistert. Het is de bedoeling dat je MET iemand praat en niet alleen TEGEN iemand. De ander wil ook aan jou merken dat je naar hem luistert als hij iets vertelt. Hoe doe je dit?
Nou, je moet de ander aankijken als hij praat. Als je dit moeilijk vindt, kun je ook tussen de ogen kijken, boven de neus. Je kunt je dan concentreren terwijl dit voor de ander niets uitmaakt. Daarnaast kun je af en toe knikken of “Hm” zeggen. Dan weet de ander dat je hem begrijpt. Als dit niet zo is, vraag het dan. Tussendoor mag je gerust wat vragen, dan laat je merken dat je echt interesse hebt en luistert. Antwoord ook. Wacht ook met jou verhaal tot de ander is uitgesproken, wat er ook gebeurt. Als je bang bent dat je het vergeet, schrijf het dan op een blaadje. Zeg dat dan wel van tevoren tegen de ander, anders snapt hij het misschien niet.
[bewerken] Complimenten geven
Als iemand iets aardigs tegen je zegt, is dat fijn. Soms wordt iemand dan verlegen en weten niet goed hoe ze moeten reageren. Ze mompelen hooguit. Degene die je het compliment gaf, vindt dat niet zo leuk, omdat hij aardig wilde zijn. Dan zal hij het niet gauw weer doen. Zeg dat je het leuk vindt dat die ander het tegen je zei en zeg dan wat terug. Als je het niet weet, zeg dan gewoon “Dank je wel”, glimlach of knik. Kijk de ander wel aan!
Zeg ook wel eens iets anders tegen de ander, want als je vrienden wil, moet je aardig tegen elkaar zijn. Als je het moeilijk vindt, kun je bedenken wat en wanneer je iets tegen de ander gaat zeggen.
Er is veel wat je kunt zeggen. Bijvoorbeeld dat je het leuk vindt dat de ander iets kan of durft. Als je ziet dat iemand naar de kapper is geweest, zeg dan dat je dat leuk vindt. Jij vindt dat waarschijnlijk ook leuk. Als je het niet leuk vindt, zeg er dan niets over, tenzij je erover gevraagd wordt. Denk goed na hoe je het zegt! Als je zomaar maar zegt dat je het klote vindt, is dat niet leuk. Zeg liever dat je het andere leuker vond of dat je er misschien nog aan moet wennen. Dan is het makkelijker om vrienden te blijven, doordat je de ander geen verdriet doet.
[bewerken] Vrije tijd en hobby's
Je brengt veel tijd door op school en met huiswerk. Maar je hebt ook vrije tijd, om je zelf te ontspannen en te doen wat je wil. Maar hoe vul je die in?
Op school moet je een strakke tijdsplanning houden, ook voor huiswerk, maar vrije tijd plan je niet. Sommigen hebben daar moeite mee. Vooral in weekends en vakanties. Vandaar de volgende tips.
[bewerken] Wat is het?
In je vrije tijd moet je ook dingen doen: douchen, tandenpoetsen en taken. Je kunt ook even helemaal niets doen. Dan kun je tv-kijken, tekenen, lezen, computeren enzovoorts, dingen die je leuk vindt. Op andere momenten zul je dingen samen doen, zoals eten en sporten.
[bewerken] Wat niet?
Soms is het moeilijk om te beslissen wat je gaat doen. Misschien vind je dat je ouders of vrienden het dan moeten beslissen. Dat hoop je dan. Sommige jongeren vinden het heerlijk om zelf hun vrije tijd in te vullen, maar dan zijn ze lang met hetzelfde bezig. Ze balen als ze worden gestoord. Ze gaan er zo op in, dat ze vergeten dat ze ook nog andere dingen moesten doen.
[bewerken] Hoe invullen?
Ik ga je geen kant-en-klaar recept vinden, want iedereen is anders, gedraagt zich anders en wil iets anders. De puberteit bereidt je voor als volwassene en dan moet je je ook meer bezig houden met je vrije tijd. In je vrije tijd moet je kunnen doen wat je wil doen. Maar als je daar steeds maar 1 ding in doet, krijg je daar later problemen mee. Autisten hebben vaak computeren als hobby en kunnen dit soms uren non-stop doen. Dit is niet goed. Het is verstandig om nu alvast te beginnen met het aanbrengen van variatie. Dan kun je ook in de toekomst je vrije tijd beter invullen.
[bewerken] Muziek
Muziek heeft altijd bestaan. Het is leuk om te luisteren, maar je kunt het ook spelen of zingen. Er zijn veel soorten muziekstijlen en instrumenten. Je kunt alleen spelen of met anderen. In een muziekgezelschap speel je samen een stuk, maar jij speelt alleen jouw instrument. Gesprekken zullen dan ook vaak over je muziek gaan. Dat komt dan ook goed uit als je niet zo'n prater bent. Als je alleen speelt, kun je lang met je instrument bezig zijn en steeds beter worden. Misschien word je dan wel een internationale artiest!
[bewerken] Sport
Sport is heel gezond. Je zult ook andere mensen ontmoeten die van dezelfde sport houden als jij. Bovendien heb je een activiteit buiten de deur. Misschien doe je al graag een sport, maar anders moet je eens gaan zoeken!
Kies een sport die je leuk vindt en die je ook kunt. Misschien zijn handicaps of andere dingen een blokkade voor een bepaalde sport. Bovendien zijn de meeste teamsporten te heftig voor autisten. Dus er zijn echt dingen waar je op moet letten als je een sport kiest.
Er zijn zo veel sporten. Voetbal en tennis natuurlijk, maar ook wielrennen, trampolinespringen en schermen. Er zijn een oneindig aantal sporten! Let wel goed op of een sport echt iets voor jou is! Om erachter te komen welke sport het meest geschikt is, kun je een lijstje maken met alle voor- en nadelen. Meestal kun je eerst een keer komen kijken of een proefles nemen voordat je lid wordt. Doe dat vooral! En wie weet haal je wel Olympisch goud binnen!
[bewerken] Valkuilen
[bewerken] Drugs
Blijf hier van af!
Drugs prikkelen je hersenen op een bepaalde manier. Ze veroorzaken effecten. Ze kunnen stimuleren, maar ook verdoven. Drugs zijn verboden en kunnen ook nog gevaarlijk zijn!
[bewerken] Wie en waarom?
Jongeren gebruiken de meeste drugs. Ze willen stoer zijn of zijn nieuwsgierig wat er gebeurt als ze gebruiken. Je wordt misschien geconfronteerd met drugs door iemand die je kent. Misschien wel een vriend of een familielid, misschien je broer of zus wel! Doe er niet aan mee!
Op scholen worden ook wel eens (stiekem) drugs gehandeld, door jongeren. Meestal zelfs gratis om je eraan verslaafd te laten raken. Dan kunnen ze veel geld aan je verdienen door ze daarna voor soms wel honderden euro's te verkopen! NIET DOEN!
Drugs gebruiken is jouw keuze. Jij kunt accepteren of weigeren als het wordt aangeboden. Als iemand drugs gebruikt, kiest die daar zelf voor. Eénmalig drugs gebruiken hoeft geen probleem te zijn, want 1 keer drugs gebruiken leidt niet tot verslaving. Als je de eerste keer drugs hebt genomen zonder dat je het zelf wilde, weiger het dan de volgende keer! Helemaal tegen je zin verslaafd raken aan drugs kan niet!
In veel gevallen weet iemand die voor het eerst drugs gaat gebruiken niet waarvoor hij kiest. Hij kent de risico's niet. Of iemand daarna doorgaat, ligt aan diegene, maar ook aan de omgeving. Als je in een 'vriendenkring' zit die wil dat je meedoet, ga dan weg en ga er nooit meer heen. Zoek dan andere vrienden. Dat kan moeilijk zijn, maar het is beter dan afkicken.
Verslaafd raken gebeurt vaak zonder dat je het merkt en het ligt ook aan het spul dat je gebruikt! Vraag hulp als je denkt dat je te ver bent gegaan! Praat erover met volwassenen die je vertrouwt. Je ouders, je leerkracht of de psychiater.
Als je je rot voelt en je de werkelijkheid wil ontvluchten, moet je absoluut geen drugs gebruiken. Dan wordt het namelijk alleen maar erger.
[bewerken] Alcohol
Bijna alle brugklassers hebben wel eens alcohol gedronken en van de basisschooolleerlingen al de helft.
De hersenen van jongeren raken beschadigd door alcohol, omdat ze pas na de puberteit zijn uitontwikkeld. Ook je organen kunnen het hierdoor begeven en je kunt er zelfs aan doodgaan!
Alcohol verdooft je hersenen. Je geheugen vermindert, net als je concentratie en je zelfkritiek. En de kater die je de volgende dag hebt, is niet fijn! Je bent dan misselijk, dorstig en hebt een enorme hoofdpijn.
Daarom mag je voor je zestiende geen alcohol kopen en voor je achttiende geen sterke drank. Maar voor je gezondheid is het beter om gewoon helemaal geen alcohol te drinken.
[bewerken] Eten
Gezond eten en veel bewegen is belangrijk. Maar sommige jongeren (vooral meisjes, maar ook jongens), gaan ineens lijnen omdat ze te dik zijn. Denken ze. Vaak gaan ze daar te ver in en dan gaat het helemaal mis. Als je twijfelt over je gewicht, ga dan naar de dokter. Ga nooit zelf lijnen!
